24:1 ⧉ ⤴︎ וְאַבְרָהָ֣ם זָקֵ֔ן בָּ֖א בַּיָּמִ֑ים וַֽיהֹוָ֛ה בֵּרַ֥ךְ אֶת ־אַבְרָהָ֖ם בַּכֹּֽל ׃
καὶ Αβρααμ ἦν πρεσβύτερος προβεβηκὼς ἡμερῶν καὶ κύριος εὐλόγησεν τὸν Αβρααμ κατὰ πάντα
Erat autem Abraham senex , dierumque multorum : et Dominus in cunctis benedixerat ei .
ወልህቀ ፡ አብርሃም ፡ ወኀለፈ ፡ መዋዕሊሁ ፡ ወባረኮ ፡ እግዚአብሔር ፡ ለአብርሃም ፡ በኵሉ ።
Abraham was old, and well advanced in age. Yahweh had blessed Abraham in all things.
24:2 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֣אמֶר אַבְרָהָ֗ם אֶל ־עַבְדּוֹ֙ זְקַ֣ן בֵּית֔וֹ הַמֹּשֵׁ֖ל בְּכׇל ־אֲשֶׁר ־ל֑וֹ שִֽׂים ־נָ֥א יָדְךָ֖ תַּ֥חַת יְרֵכִֽי ׃
καὶ εἶπεν Αβρααμ τῷ παιδὶ αὐτοῦ τῷ πρεσβυτέρῳ τῆς οἰκίας αὐτοῦ τῷ ἄρχοντι πάντων τῶν αὐτοῦ θὲς τὴν χεῖρά σου ὑπὸ τὸν μηρόν μου
Dixitque ad servum seniorem domus suae , qui praeerat omnibus quae habebat : Pone manum tuam subter femur meum ,
ወይቤሎ ፡ አብርሃም ፡ ለወልዱ ፡ ዘይልህቅ ፡ ዘውእቱ ፡ መጋቢሁ ፡ ላዕለ ፡ ኵሉ ፡ ንዋዩ ፡ ደይ ፡ እዴከ ፡ ላዕለ ፡ እዴየ ።
Abraham said to his servant, the elder of his house, who ruled over all that he had, “Please put your hand under my thigh.
24:3 ⧉ ⤴︎ וְאַשְׁבִּ֣יעֲךָ֔ בַּֽיהֹוָה֙ אֱלֹהֵ֣י הַשָּׁמַ֔יִם וֵֽאלֹהֵ֖י הָאָ֑רֶץ אֲשֶׁ֨ר לֹֽא ־תִקַּ֤ח אִשָּׁה֙ לִבְנִ֔י מִבְּנוֹת֙ הַֽכְּנַעֲנִ֔י אֲשֶׁ֥ר אָנֹכִ֖י יוֹשֵׁ֥ב בְּקִרְבּֽוֹ ׃
καὶ ἐξορκιῶ σε κύριον τὸν θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τὸν θεὸν τῆς γῆς ἵνα μὴ λάβῃς γυναῖκα τῷ υἱῷ μου Ισαακ ἀπὸ τῶν θυγατέρων τῶν Χαναναίων μεθ’ ὧν ἐγὼ οἰκῶ ἐν αὐτοῖς
ut adjurem te per Dominum Deum caeli et terrae , ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum , inter quos habito :
ወኣምሕለከ ፡ በአምላከ ፡ ሰማይ ፡ ወምድር ፡ ከመ ፡ ኢትንሣእ ፡ ብእሲተ ፡ ለወልድየ ፡ ለይስሐቅ ፡ እምነ ፡ አዋልደ ፡ ከናአን ፡ እለ ፡ ምስሌሆሙ ፡ አኀድር ፡ አነ ።
I will make you swear by Yahweh, the God of heaven and the God of the earth, that you shall not take a wife for my son of the daughters of the Canaanites, among whom I live.
24:4 ⧉ ⤴︎ כִּ֧י אֶל ־אַרְצִ֛י וְאֶל ־מוֹלַדְתִּ֖י תֵּלֵ֑ךְ וְלָקַחְתָּ֥ אִשָּׁ֖ה לִבְנִ֥י לְיִצְחָֽק ׃
ἀλλὰ εἰς τὴν γῆν μου οὗ ἐγενόμην πορεύσῃ καὶ εἰς τὴν φυλήν μου καὶ λήμψῃ γυναῖκα τῷ υἱῷ μου Ισαακ ἐκεῖθεν
sed ad terram et cognationem meam proficiscaris et inde accipias uxorem filio meo Isaac .
ዳእሙ ፡ ሑር ፡ ብሔርየ ፡ ኀበ ፡ ተወለድኩ ፡ ወንሣእ ፡ ብእሲተ ፡ ለወልድየ ፡ ይስሐቅ ፡ በህየ ።
But you shall go to my country, and to my relatives, and take a wife for my son Isaac.”
24:5 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֤אמֶר אֵלָיו֙ הָעֶ֔בֶד אוּלַי֙ לֹא ־תֹאבֶ֣ה הָֽאִשָּׁ֔ה לָלֶ֥כֶת אַחֲרַ֖י אֶל ־הָאָ֣רֶץ הַזֹּ֑את הֶֽהָשֵׁ֤ב אָשִׁיב֙ אֶת ־בִּנְךָ֔ אֶל ־הָאָ֖רֶץ אֲשֶׁר ־יָצָ֥אתָ מִשָּֽׁם ׃
εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ παῖς μήποτε οὐ βούλεται ἡ γυνὴ πορευθῆναι μετ’ ἐμοῦ ὀπίσω εἰς τὴν γῆν ταύτην ἀποστρέψω τὸν υἱόν σου εἰς τὴν γῆν ὅθεν ἐξῆλθες ἐκεῖθεν
Respondit servus : Si noluerit mulier venire mecum in terram hanc , numquid reducere debeo filium tuum ad locum , de quo egressus es ?
ወይቤሎ ፡ ወልዱ ፡ ለእመኬ ፡ ኢፈቀደት ፡ ይእቲ ፡ ብእሲት ፡ ትምጻእ ፡ ምስሌየ ፡ ዘንተ ፡ ብሔረ ፡ ኣግብኦኑ ፡ ለወልድከ ፡ ውስተ ፡ ውእቱ ፡ ምድር ፡ እምኀበ ፡ ወፃእከ ።
The servant said to him, “What if the woman isn’t willing to follow me to this land? Must I bring your son again to the land you came from?”
24:6 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֥אמֶר אֵלָ֖יו אַבְרָהָ֑ם הִשָּׁ֣מֶר לְךָ֔ פֶּן ־תָּשִׁ֥יב אֶת ־בְּנִ֖י שָֽׁמָּה ׃
εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν Αβρααμ πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἀποστρέψῃς τὸν υἱόν μου ἐκεῖ
Dixitque Abraham : Cave nequando reducas filium meum illuc .
ወይቤሎ ፡ አብርሃም ፡ ለወልዱ ፡ ዑቅ ፡ ርእሰከ ፡ ኢታግብኦ ፡ ለወልድየ ፡ ህየ ።
Abraham said to him, “Beware that you don’t bring my son there again.
24:7 ⧉ ⤴︎ יְהֹוָ֣ה ׀ אֱלֹהֵ֣י הַשָּׁמַ֗יִם אֲשֶׁ֨ר לְקָחַ֜נִי מִבֵּ֣ית אָבִי֮ וּמֵאֶ֣רֶץ מֽוֹלַדְתִּי֒ וַאֲשֶׁ֨ר דִּבֶּר ־לִ֜י וַאֲשֶׁ֤ר נִֽשְׁבַּֽע ־לִי֙ לֵאמֹ֔ר לְזַ֨רְעֲךָ֔ אֶתֵּ֖ן אֶת ־הָאָ֣רֶץ הַזֹּ֑את ה֗וּא יִשְׁלַ֤ח מַלְאָכוֹ֙ לְפָנֶ֔יךָ וְלָקַחְתָּ֥ אִשָּׁ֛ה לִבְנִ֖י מִשָּֽׁם ׃
κύριος ὁ θεὸς τοῦ οὐρανοῦ καὶ ὁ θεὸς τῆς γῆς ὃς ἔλαβέν με ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός μου καὶ ἐκ τῆς γῆς ἧς ἐγενήθην ὃς ἐλάλησέν μοι καὶ ὤμοσέν μοι λέγων σοὶ δώσω τὴν γῆν ταύτην καὶ τῷ σπέρματί σου αὐτὸς ἀποστελεῖ τὸν ἄγγελον αὐτοῦ ἔμπροσθέν σου καὶ λήμψῃ γυναῖκα τῷ υἱῷ μου Ισαακ ἐκεῖθεν
Dominus Deus caeli , qui tulit me de domo patris mei , et de terra nativitatis meae , qui locutus est mihi , et juravit mihi , dicens : Semini tuo dabo terram hanc : ipse mittet angelum suum coram te , et accipies inde uxorem filio meo :
እግዚአብሔር ፡ አምላከ ፡ ሰማይ ፡ ወምድር ፡ ዘአውፅአኒ ፡ እምነ ፡ ቤተ ፡ አበውየ ፡ ወእምነ ፡ ምድር ፡ እንተ ፡ ተወለድኩ ፡ በውስቴታ ፡ ዘመሐለ ፡ ሊተ ፡ ወይቤለኒ ፡ ለከ ፡ እሁበከ ፡ ዛተ ፡ ምድረ ፡ ወለዘርእከ ፡ ውእቱ ፡ ይፌኑ ፡ መልአኮ ፡ ቅድሜከ ፡ ወትነሥእ ፡ ብእሲተ ፡ ለወልድየ ፡ እምህየ ።
Yahweh, the God of heaven—who took me from my father’s house, and from the land of my birth, who spoke to me, and who swore to me, saying, ‘I will give this land to your offspring—he will send his angel before you, and you shall take a wife for my son from there.
24:8 ⧉ ⤴︎ וְאִם ־לֹ֨א תֹאבֶ֤ה הָֽאִשָּׁה֙ לָלֶ֣כֶת אַחֲרֶ֔יךָ וְנִקִּ֕יתָ מִשְּׁבֻעָתִ֖י זֹ֑את רַ֣ק אֶת ־בְּנִ֔י לֹ֥א תָשֵׁ֖ב שָֽׁמָּה ׃
ἐὰν δὲ μὴ θέλῃ ἡ γυνὴ πορευθῆναι μετὰ σοῦ εἰς τὴν γῆν ταύτην καθαρὸς ἔσῃ ἀπὸ τοῦ ὅρκου τούτου μόνον τὸν υἱόν μου μὴ ἀποστρέψῃς ἐκεῖ
sin autem mulier noluerit sequi te , non teneberis juramento : filium meum tantum ne reducas illuc .
ወእመሰ ፡ ኢፈቀደት ፡ ባሕቱ ፡ ይእቲ ፡ ብእሲት ፡ ትምጻእ ፡ ምስሌከ ፡ ውስተ ፡ ዛቲ ፡ ምድር ፡ ንጹሕ ፡ አንተ ፡ እምነ ፡ መሐላ ፡ ወዘንተ ፡ ዑቅ ፡ ከመ ፡ ኢታግብኦ ፡ ለወልድየ ፡ ህየ ።
If the woman isn’t willing to follow you, then you shall be clear from this oath to me. Only you shall not bring my son there again.”
24:9 ⧉ ⤴︎ וַיָּ֤שֶׂם הָעֶ֙בֶד֙ אֶת ־יָד֔וֹ תַּ֛חַת יֶ֥רֶךְ אַבְרָהָ֖ם אֲדֹנָ֑יו וַיִּשָּׁ֣בַֽע ל֔וֹ עַל ־הַדָּבָ֖ר הַזֶּֽה ׃
καὶ ἔθηκεν ὁ παῖς τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὑπὸ τὸν μηρὸν Αβρααμ τοῦ κυρίου αὐτοῦ καὶ ὤμοσεν αὐτῷ περὶ τοῦ ῥήματος τούτου
Posuit ergo servus manum sub femore Abraham domini sui , et juravit illi super sermone hoc .
ወወደየ ፡ እዴሁ ፡ ውእቱ ፡ ወልድ ፡ ላዕለ ፡ እደ ፡ አብርሃም ፡ እግዚኡ ፡ ወመሐለ ፡ ሎቱ ፡ በእንተዝ ፡ ነገር ።
The servant put his hand under the thigh of Abraham his master, and swore to him concerning this matter.
24:10 ⧉ ⤴︎ וַיִּקַּ֣ח הָ֠עֶ֠בֶד עֲשָׂרָ֨ה גְמַלִּ֜ים מִגְּמַלֵּ֤י אֲדֹנָיו֙ וַיֵּ֔לֶךְ וְכׇל ־ט֥וּב אֲדֹנָ֖יו בְּיָד֑וֹ וַיָּ֗קׇם וַיֵּ֛לֶךְ אֶל ־אֲרַ֥ם נַֽהֲרַ֖יִם אֶל ־עִ֥יר נָחֽוֹר ׃
καὶ ἔλαβεν ὁ παῖς δέκα καμήλους ἀπὸ τῶν καμήλων τοῦ κυρίου αὐτοῦ καὶ ἀπὸ πάντων τῶν ἀγαθῶν τοῦ κυρίου αὐτοῦ μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ ἀναστὰς ἐπορεύθη εἰς τὴν Μεσοποταμίαν εἰς τὴν πόλιν Ναχωρ
Tulitque decem camelos de grege domini sui , et abiit , ex omnibus bonis ejus portans secum , profectusque perrexit in Mesopotamiam ad urbem Nachor .
ወነሥአ ፡ ውእቱ ፡ ወልድ ፡ ዐሠርተ ፡ አግማለ ፡ እምአግማለ ፡ እግዚኡ ፡ ወኵሎ ፡ ሠናየ ፡ ዘእግዚኡ ፡ ምስሌሁ ፡ ነሥአ ፡ ወተንሥአ ፡ ወሖረ ፡ ማእከለ ፡ አፍላግ ፡ ሀገረ ፡ ናኮር ።
The servant took ten of his master’s camels, and departed, having a variety of good things of his master’s with him. He arose, and went to Mesopotamia, to the city of Nahor.
24:11 ⧉ ⤴︎ וַיַּבְרֵ֧ךְ הַגְּמַלִּ֛ים מִח֥וּץ לָעִ֖יר אֶל ־בְּאֵ֣ר הַמָּ֑יִם לְעֵ֣ת עֶ֔רֶב לְעֵ֖ת צֵ֥את הַשֹּׁאֲבֹֽת ׃
καὶ ἐκοίμισεν τὰς καμήλους ἔξω τῆς πόλεως παρὰ τὸ φρέαρ τοῦ ὕδατος τὸ πρὸς ὀψέ ἡνίκα ἐκπορεύονται αἱ ὑδρευόμεναι
Cumque camelos fecisset accumbere extra oppidum juxta puteum aquae vespere , tempore quo solent mulieres egredi ad hauriendam aquam , dixit :
ወአቤተ ፡ አግማሊሁ ፡ አፍአ ፡ እምነ ፡ ሀገር ፡ ኀበ ፡ ዐዘቅተ ፡ ማይ ፡ ፍና ፡ ሰርክ ፡ ጊዜ ፡ ይወፅኣ ፡ ሐዋርያተ ፡ ማይ ።
He made the camels kneel down outside the city by the well of water at the time of evening, the time that women go out to draw water.
24:12 ⧉ ⤴︎ וַיֹּאמַ֓ר ׀ יְהֹוָ֗ה אֱלֹהֵי֙ אֲדֹנִ֣י אַבְרָהָ֔ם הַקְרֵה ־נָ֥א לְפָנַ֖י הַיּ֑וֹם וַעֲשֵׂה ־חֶ֕סֶד עִ֖ם אֲדֹנִ֥י אַבְרָהָֽם ׃
καὶ εἶπεν κύριε ὁ θεὸς τοῦ κυρίου μου Αβρααμ εὐόδωσον ἐναντίον ἐμοῦ σήμερον καὶ ποίησον ἔλεος μετὰ τοῦ κυρίου μου Αβρααμ
Domine Deus domini mei Abraham , occurre , obsecro , mihi hodie , et fac misericordiam cum domino meo Abraham .
ወይቤ ፡ እግዚእየ ፡ አምላኩ ፡ ለአብርሃም ፡
He said, “Yahweh, the God of my master Abraham, please give me success today, and show kindness to my master Abraham.
24:13 ⧉ ⤴︎ הִנֵּ֛ה אָנֹכִ֥י נִצָּ֖ב עַל ־עֵ֣ין הַמָּ֑יִם וּבְנוֹת֙ אַנְשֵׁ֣י הָעִ֔יר יֹצְאֹ֖ת לִשְׁאֹ֥ב מָֽיִם ׃
ἰδοὺ ἐγὼ ἕστηκα ἐπὶ τῆς πηγῆς τοῦ ὕδατος αἱ δὲ θυγατέρες τῶν οἰκούντων τὴν πόλιν ἐκπορεύονται ἀντλῆσαι ὕδωρ
Ecce ego sto prope fontem aquae , et filiae habitatorum hujus civitatis egredientur ad hauriendam aquam .
ናሁ ፡ ቆምኩ ፡ ላዕለ ፡ ዐዘቅተ ፡ ማይ ፡ ወአዋልዲሆሙ ፡ ለሰብአ ፡ ሀገር ፡ ይወፅኣ ፡ ይቅድሓ ፡ ማየ ።
Behold, I am standing by the spring of water. The daughters of the men of the city are coming out to draw water.
24:14 ⧉ ⤴︎ וְהָיָ֣ה הַֽנַּעֲרָ֗ אֲשֶׁ֨ר אֹמַ֤ר אֵלֶ֙יהָ֙ הַטִּי ־נָ֤א כַדֵּךְ֙ וְאֶשְׁתֶּ֔ה וְאָמְרָ֣ה שְׁתֵ֔ה וְגַם ־גְּמַלֶּ֖יךָ אַשְׁקֶ֑ה אֹתָ֤הּ הֹכַ֙חְתָּ֙ לְעַבְדְּךָ֣ לְיִצְחָ֔ק וּבָ֣הּ אֵדַ֔ע כִּי ־עָשִׂ֥יתָ חֶ֖סֶד עִם ־אֲדֹנִֽי ׃
καὶ ἔσται ἡ παρθένος ᾗ ἂν ἐγὼ εἴπω ἐπίκλινον τὴν ὑδρίαν σου ἵνα πίω καὶ εἴπῃ μοι πίε καὶ τὰς καμήλους σου ποτιῶ ἕως ἂν παύσωνται πίνουσαι ταύτην ἡτοίμασας τῷ παιδί σου Ισαακ καὶ ἐν τούτῳ γνώσομαι ὅτι ἐποίησας ἔλεος τῷ κυρίῳ μου Αβρααμ
Igitur puella , cui ego dixero : Inclina hydriam tuam ut bibam : et illa responderit : Bibe , quin et camelis tuis dabo potum : ipsa est quam praeparasti servo tuo Isaac : et per hoc intelligam quod feceris misericordiam cum domino meo .
ወትኩን ፡ ይእቲ ፡ ድንግል ፡ እንተ ፡ እብላ ፡ አነ ፡ አጽንኒ ፡ ቀሡተኪ ፡ እስተይ ፡ ማየ ፡ ወትብለኒ ፡ ድንግል ፡ ስተይ ፡ አንተኒ ፡ ወለአግማሊከኒ ፡ ኣስቲ ፡ እስከ ፡ ይረውዩ ፡ ወኪያሃ ፡ አስተደለውከ ፡ ለገብርከ ፡ ይስሐቅ ፡ ወበዝንቱ ፡ ኣአምር ፡ ከመ ፡ ገበርከ ፡ ምሕረተ ፡ ላዕለ ፡ እግዚእየ ፡ አብርሃም ።
Let it happen, that the young lady to whom I will say, ‘Please let down your pitcher, that I may drink,’ then she says, ‘Drink, and I will also give your camels a drink,’—let her be the one you have appointed for your servant Isaac. By this I will know that you have shown kindness to my master.”
24:15 ⧉ ⤴︎ וַֽיְהִי ־ה֗וּא טֶ֘רֶם֮ כִּלָּ֣ה לְדַבֵּר֒ וְהִנֵּ֧ה רִבְקָ֣ה יֹצֵ֗את אֲשֶׁ֤ר יֻלְּדָה֙ לִבְתוּאֵ֣ל בֶּן ־מִלְכָּ֔ה אֵ֥שֶׁת נָח֖וֹר אֲחִ֣י אַבְרָהָ֑ם וְכַדָּ֖הּ עַל ־שִׁכְמָֽהּ ׃
καὶ ἐγένετο πρὸ τοῦ συντελέσαι αὐτὸν λαλοῦντα ἐν τῇ διανοίᾳ καὶ ἰδοὺ Ρεβεκκα ἐξεπορεύετο ἡ τεχθεῖσα Βαθουηλ υἱῷ Μελχας τῆς γυναικὸς Ναχωρ ἀδελφοῦ δὲ Αβρααμ ἔχουσα τὴν ὑδρίαν ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῆς
Necdum intra se verba compleverat , et ecce Rebecca egrediebatur , filia Bathuel , filii Melchae uxoris Nachor fratris Abraham , habens hydriam in scapula sua :
ወኮነ ፡ ዘእንበለ ፡ ያኅልቅ ፡ ተናግሮ ፡ ከመዝ ፡ በልቡ ፡ ወነያ ፡ ርብቃ ፡ ትወጽእ ፡ እንተ ፡ ተወልደት ፡ ለባቱኤል ፡ ወልደ ፡ ሜልካ ፡ ብእሲቱ ፡ ለናኮር ፡ እኀሁ ፡ ለአብርሃም ፡ ወትጸውር ፡ ቀሡተ ፡ ላዕለ ፡ መትከፍታ ።
Before he had finished speaking, behold, Rebekah came out, who was born to Bethuel the son of Milcah, the wife of Nahor, Abraham’s brother, with her pitcher on her shoulder.
24:16 ⧉ ⤴︎ וְהַֽנַּעֲרָ֗ טֹבַ֤ת מַרְאֶה֙ מְאֹ֔ד בְּתוּלָ֕ה וְאִ֖ישׁ לֹ֣א יְדָעָ֑הּ וַתֵּ֣רֶד הָעַ֔יְנָה וַתְּמַלֵּ֥א כַדָּ֖הּ וַתָּֽעַל ׃
ἡ δὲ παρθένος ἦν καλὴ τῇ ὄψει σφόδρα παρθένος ἦν ἀνὴρ οὐκ ἔγνω αὐτήν καταβᾶσα δὲ ἐπὶ τὴν πηγὴν ἔπλησεν τὴν ὑδρίαν καὶ ἀνέβη
puella decora nimis , virgoque pulcherrima , et incognita viro : descenderat autem ad fontem , et impleverat hydriam , ac revertebatur .
ወሠናይ ፡ ገጻ ፡ ጥቀ ፡ ለይእቲ ፡ ወለት ፡ ወድንግል ፡ ይእቲ ፡ ወኢታአምር ፡ ብእሴ ፡ ወወረደት ፡ ውስተ ፡ ዐዘቅት ፡ ወቀድሐት ፡ ወሶበ ፡ ዐርገት ፤
The young lady was very beautiful to look at, a virgin. No man had known her. She went down to the spring, filled her pitcher, and came up.
24:17 ⧉ ⤴︎ וַיָּ֥רׇץ הָעֶ֖בֶד לִקְרָאתָ֑הּ וַיֹּ֕אמֶר הַגְמִיאִ֥ינִי נָ֛א מְעַט ־מַ֖יִם מִכַּדֵּֽךְ ׃
ἐπέδραμεν δὲ ὁ παῖς εἰς συνάντησιν αὐτῆς καὶ εἶπεν πότισόν με μικρὸν ὕδωρ ἐκ τῆς ὑδρίας σου
Occurritque ei servus , et ait : Pauxillum aquae mihi ad bibendum praebe de hydria tua .
ሮጸ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ወይቤላ ፡ አስትይኒ ፡ ሕቀ ፡ ማየ ፡ እምነ ፡ ቀሡትኪ ።
The servant ran to meet her, and said, “Please give me a drink, a little water from your pitcher.”
24:18 ⧉ ⤴︎ וַתֹּ֖אמֶר שְׁתֵ֣ה אֲדֹנִ֑י וַתְּמַהֵ֗ר וַתֹּ֧רֶד כַּדָּ֛הּ עַל ־יָדָ֖הּ וַתַּשְׁקֵֽהוּ ׃
ἡ δὲ εἶπεν πίε κύριε καὶ ἔσπευσεν καὶ καθεῖλεν τὴν ὑδρίαν ἐπὶ τὸν βραχίονα αὐτῆς καὶ ἐπότισεν αὐτόν
Quae respondit : Bibe , domine mi : celeriterque deposuit hydriam super ulnam suam , et dedit ei potum .
ወትቤሎ ፡ ስተይ ፡ እግዚእየ ፡ ወአውረደት ፡ ቀሡታ ፡ ፍጡነ ፡ በዲበ ፡ መትከፍታ ፡ ወአስተየቶ ፡ እስከ ፡ ይረዊ ።
She said, “Drink, my lord.” She hurried, and let down her pitcher on her hand, and gave him a drink.
24:19 ⧉ ⤴︎ וַתְּכַ֖ל לְהַשְׁקֹת֑וֹ וַתֹּ֗אמֶר גַּ֤ם לִגְמַלֶּ֙יךָ֙ אֶשְׁאָ֔ב עַ֥ד אִם ־כִּלּ֖וּ לִשְׁתֹּֽת ׃
ἕως ἐπαύσατο πίνων καὶ εἶπεν καὶ ταῖς καμήλοις σου ὑδρεύσομαι ἕως ἂν πᾶσαι πίωσιν
Cumque ille bibisset , adjecit : Quin et camelis tuis hauriam aquam , donec cuncti bibant .
ወትቤሎ ፡ ለአግማሊከኒ ፡ እቀደሕ ፡ ወይስተዩ ፡ ኵሎሙ ።
When she had finished giving him a drink, she said, “I will also draw for your camels, until they have finished drinking.”
24:20 ⧉ ⤴︎ וַתְּמַהֵ֗ר וַתְּעַ֤ר כַּדָּהּ֙ אֶל ־הַשֹּׁ֔קֶת וַתָּ֥רׇץ ע֛וֹד אֶֽל ־הַבְּאֵ֖ר לִשְׁאֹ֑ב וַתִּשְׁאַ֖ב לְכׇל ־גְּמַלָּֽיו ׃
καὶ ἔσπευσεν καὶ ἐξεκένωσεν τὴν ὑδρίαν εἰς τὸ ποτιστήριον καὶ ἔδραμεν ἔτι ἐπὶ τὸ φρέαρ ἀντλῆσαι καὶ ὑδρεύσατο πάσαις ταῖς καμήλοις
Effundensque hydriam in canalibus , recurrit ad puteum ut hauriret aquam : et haustam omnibus camelis dedit .
ወሶጠት ፡ ቀሡታ ፡ ፍጡነ ፡ ውስተ ፡ ምስታይ ፡ ወሮጸት ፡ ወቀድሐት ፡ ለአግማሊሁ ፡ ለኵሎሙ ።
She hurried, and emptied her pitcher into the trough, and ran again to the well to draw, and drew for all his camels.
24:21 ⧉ ⤴︎ וְהָאִ֥ישׁ מִשְׁתָּאֵ֖ה לָ֑הּ מַחֲרִ֕ישׁ לָדַ֗עַת הַֽהִצְלִ֧יחַ יְהֹוָ֛ה דַּרְכּ֖וֹ אִם ־לֹֽא ׃
ὁ δὲ ἄνθρωπος κατεμάνθανεν αὐτὴν καὶ παρεσιώπα τοῦ γνῶναι εἰ εὐόδωκεν κύριος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ ἢ οὔ
Ipse autem contemplabatur eam tacitus , scire volens utrum prosperum iter suum fecisset Dominus , an non .
ወውእቱሰ ፡ ብእሲ ፡ ይሬእያ ፡ ክመ ፡ ወያረምም ፡ ከመ ፡ ይርአይ ፡ እመ ፡ ይሤርሖ ፡ እግዚአብሔር ፡ ፍኖቶ ፡ ወለእመሂ ፡ አልቦ ።
The man looked steadfastly at her, remaining silent, to know whether Yahweh had made his journey prosperous or not.
24:22 ⧉ ⤴︎ וַיְהִ֗י כַּאֲשֶׁ֨ר כִּלּ֤וּ הַגְּמַלִּים֙ לִשְׁתּ֔וֹת וַיִּקַּ֤ח הָאִישׁ֙ נֶ֣זֶם זָהָ֔ב בֶּ֖קַע מִשְׁקָל֑וֹ וּשְׁנֵ֤י צְמִידִים֙ עַל ־יָדֶ֔יהָ עֲשָׂרָ֥ה זָהָ֖ב מִשְׁקָלָֽם ׃
ἐγένετο δὲ ἡνίκα ἐπαύσαντο πᾶσαι αἱ κάμηλοι πίνουσαι ἔλαβεν ὁ ἄνθρωπος ἐνώτια χρυσᾶ ἀνὰ δραχμὴν ὁλκῆς καὶ δύο ψέλια ἐπὶ τὰς χεῖρας αὐτῆς δέκα χρυσῶν ὁλκὴ αὐτῶν
Postquam autem biberunt cameli , protulit vir inaures aureas , appendentes siclos duos , et armillas totidem pondo siclorum decem .
ወእምዘ ፡ ረወዩ ፡ አግማሊሁ ፡ ነሥአ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ አዕኑገ ፡ ዘወርቅ ፡ ዘዘ ፡ ሕልቅ ፡ ድልወቱ ፡ ወአውቃፈ ፡ ለእደዊሃ ፡ ዘዘ ፡ ዐሥሩ ፡ ሕልቅ ፡ ደልወቱ ።
As the camels had finished drinking, the man took a golden ring of half a shekel weight, and two bracelets for her hands of ten shekels weight of gold,
24:23 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֙אמֶר֙ בַּת ־מִ֣י אַ֔תְּ הַגִּ֥ידִי נָ֖א לִ֑י הֲיֵ֧שׁ בֵּית ־אָבִ֛יךְ מָק֥וֹם לָ֖נוּ לָלִֽין ׃
καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὴν καὶ εἶπεν θυγάτηρ τίνος εἶ ἀνάγγειλόν μοι εἰ ἔστιν παρὰ τῷ πατρί σου τόπος ἡμῖν καταλῦσαι
Dixitque ad eam : Cujus es filia ? indica mihi , est in domo patris tui locus ad manendum ?
ወተስእላ ፡ ወይቤላ ፡ ወለተ ፡ መኑ ፡ እንቲ ፡ ንግርኒ ፡ እስኩ ፡ ለእመ ፡ ቦቱ ፡ ማኅደረ ፡ ቤተ ፡ አቡኪ ፡ ለነ ።
and said, “Whose daughter are you? Please tell me. Is there room in your father’s house for us to stay?”
24:24 ⧉ ⤴︎ וַתֹּ֣אמֶר אֵלָ֔יו בַּת ־בְּתוּאֵ֖ל אָנֹ֑כִי בֶּן ־מִלְכָּ֕ה אֲשֶׁ֥ר יָלְדָ֖ה לְנָחֽוֹר ׃
καὶ εἶπεν αὐτῷ θυγάτηρ Βαθουηλ εἰμὶ ἐγὼ τοῦ Μελχας ὃν ἔτεκεν τῷ Ναχωρ
Quae respondit : Filia sum Bathuelis , filii Melchae , quem peperit ipsi Nachor .
ወትቤሎ ፡ ወለት ፡ ባቱኤል ፡ አነ ፡ ዘተወልደ ፡ ለናከር ።
She said to him, “I am the daughter of Bethuel the son of Milcah, whom she bore to Nahor.”
24:25 ⧉ ⤴︎ וַתֹּ֣אמֶר אֵלָ֔יו גַּם ־תֶּ֥בֶן גַּם ־מִסְפּ֖וֹא רַ֣ב עִמָּ֑נוּ גַּם ־מָק֖וֹם לָלֽוּן ׃
καὶ εἶπεν αὐτῷ καὶ ἄχυρα καὶ χορτάσματα πολλὰ παρ’ ἡμῖν καὶ τόπος τοῦ καταλῦσαι
Et addidit , dicens : Palearum quoque et foeni plurimum est apud nos , et locus spatiosus ad manendum .
ወቦቱ ፡ ኀቤነ ፡ ሣዕረኒ ፡ ወእክለኒ ፡ ወማኅደረኒ ፡ ለአግማሊከ ።
She said moreover to him, “We have both straw and feed enough, and room to lodge in.”
24:26 ⧉ ⤴︎ וַיִּקֹּ֣ד הָאִ֔ישׁ וַיִּשְׁתַּ֖חוּ לַֽיהֹוָֽה ׃
καὶ εὐδοκήσας ὁ ἄνθρωπος προσεκύνησεν κυρίῳ
Inclinavit se homo , et adoravit Dominum ,
ወአደሞ ፡ ለውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ወሰገደ ፡ ለእግዚአብሔር ።
The man bowed his head, and worshiped Yahweh.
24:27 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֗אמֶר בָּר֤וּךְ יְהֹוָה֙ אֱלֹהֵי֙ אֲדֹנִ֣י אַבְרָהָ֔ם אֲ֠שֶׁ֠ר לֹֽא ־עָזַ֥ב חַסְדּ֛וֹ וַאֲמִתּ֖וֹ מֵעִ֣ם אֲדֹנִ֑י אָנֹכִ֗י בַּדֶּ֙רֶךְ֙ נָחַ֣נִי יְהֹוָ֔ה בֵּ֖ית אֲחֵ֥י אֲדֹנִֽי ׃
καὶ εἶπεν εὐλογητὸς κύριος ὁ θεὸς τοῦ κυρίου μου Αβρααμ ὃς οὐκ ἐγκατέλιπεν τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ καὶ τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ τοῦ κυρίου μου ἐμὲ εὐόδωκεν κύριος εἰς οἶκον τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κυρίου μου
dicens : Benedictus Dominus Deus domini mei Abraham , qui non abstulit misericordiam et veritatem suam a domino meo , et recto itinere me perduxit in domum fratris domini mei .
ወይቤ ፡ ይተባረክ ፡ እግዚአብሔር ፡ አምላኩ ፡ ለእግዚእየ ፡ ለአብርሃም ፡ ዘኢያውጽአ ፡ ለጽደቁ ፡ ወለርትዑ ፡ እምነ ፡ እግዚእየ ፡ ወሊተኒ ፡ ሠርሐኒ ፡ [ፍኖትየ ፡] ውስተ ፡ ቤቱ ፡ ለእኁሁ ፡ ለእግዚእየ ፡ ለአብርሃም ።
He said, “Blessed be Yahweh, the God of my master Abraham, who has not forsaken his loving kindness and his truth toward my master. As for me, Yahweh has led me on the way to the house of my master’s relatives.”
24:28 ⧉ ⤴︎ וַתָּ֙רׇץ֙ הַֽנַּעֲרָ֔ וַתַּגֵּ֖ד לְבֵ֣ית אִמָּ֑הּ כַּדְּבָרִ֖ים הָאֵֽלֶּה ׃
καὶ δραμοῦσα ἡ παῖς ἀπήγγειλεν εἰς τὸν οἶκον τῆς μητρὸς αὐτῆς κατὰ τὰ ῥήματα ταῦτα
Cucurrit itaque puella , et nuntiavit in domum matris suae omnia quae audierat .
ወሖረት ፡ ይእቲ ፡ ወለት ፡ ወነገረተ ፡ ለቤተ ፡ እማ ፡ ዘንተ ፡ ነገረ ።
The young lady ran, and told her mother’s house about these words.
24:29 ⧉ ⤴︎ וּלְרִבְקָ֥ה אָ֖ח וּשְׁמ֣וֹ לָבָ֑ן וַיָּ֨רׇץ לָבָ֧ן אֶל ־הָאִ֛ישׁ הַח֖וּצָה אֶל ־הָעָֽיִן ׃
τῇ δὲ Ρεβεκκα ἀδελφὸς ἦν ᾧ ὄνομα Λαβαν καὶ ἔδραμεν Λαβαν πρὸς τὸν ἄνθρωπον ἔξω ἐπὶ τὴν πηγήν
Habebat autem Rebecca fratrem nomine Laban , qui festinus egressus est ad hominem , ubi erat fons .
ወባቲ ፡ ለርብቃ ፡ እኅወ ፡ ዘስሙ ፡ ላባ ፡ ወሮጸ ፡ ላባ ፡ ኀበ ፡ ዝኩ ፡ ብእሲ ፡ አፍአ ፡ ኀበ ፡ ዐዘቅት ፤
Rebekah had a brother, and his name was Laban. Laban ran out to the man, to the spring.
24:30 ⧉ ⤴︎ וַיְהִ֣י ׀ כִּרְאֹ֣ת אֶת ־הַנֶּ֗זֶם וְֽאֶת ־הַצְּמִדִים֮ עַל ־יְדֵ֣י אֲחֹתוֹ֒ וּכְשׇׁמְע֗וֹ אֶת ־דִּבְרֵ֞י רִבְקָ֤ה אֲחֹתוֹ֙ לֵאמֹ֔ר כֹּֽה ־דִבֶּ֥ר אֵלַ֖י הָאִ֑ישׁ וַיָּבֹא֙ אֶל ־הָאִ֔ישׁ וְהִנֵּ֛ה עֹמֵ֥ד עַל ־הַגְּמַלִּ֖ים עַל ־הָעָֽיִן ׃
καὶ ἐγένετο ἡνίκα εἶδεν τὰ ἐνώτια καὶ τὰ ψέλια ἐπὶ τὰς χεῖρας τῆς ἀδελφῆς αὐτοῦ καὶ ὅτε ἤκουσεν τὰ ῥήματα Ρεβεκκας τῆς ἀδελφῆς αὐτοῦ λεγούσης οὕτως λελάληκέν μοι ὁ ἄνθρωπος καὶ ἦλθεν πρὸς τὸν ἄνθρωπον ἑστηκότος αὐτοῦ ἐπὶ τῶν καμήλων ἐπὶ τῆς πηγῆς
Cumque vidisset inaures et armillas in manibus sororis suae , et audisset cuncta verba referentis : Haec locutus est mihi homo : venit ad virum qui stabat juxta camelos , et prope fontem aquae :
ሶበ ፡ ርእየ ፡ አዕኑጊሃ ፡ ወአውቃፈሃኒ ፡ ለእኅቱ ፡ ርብቃ ፡ ወትቤ ፡ ከመዝ ፡ ይቤለኒ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ወመጽአ ፡ ኀበ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ እንዘ ፡ ይቀውም ፡ ኀበ ፡ ዐዘቅት ።
When he saw the ring, and the bracelets on his sister’s hands, and when he heard the words of Rebekah his sister, saying, “This is what the man said to me,” he came to the man. Behold, he was standing by the camels at the spring.
24:31 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֕אמֶר בּ֖וֹא בְּר֣וּךְ יְהֹוָ֑ה לָ֤מָּה תַעֲמֹד֙ בַּח֔וּץ וְאָנֹכִי֙ פִּנִּ֣יתִי הַבַּ֔יִת וּמָק֖וֹם לַגְּמַלִּֽים ׃
καὶ εἶπεν αὐτῷ δεῦρο εἴσελθε εὐλογητὸς κύριος ἵνα τί ἕστηκας ἔξω ἐγὼ δὲ ἡτοίμακα τὴν οἰκίαν καὶ τόπον ταῖς καμήλοις
dixitque ad eum : Ingredere , benedicte Domini : cur foris stas ? praeparavi domum , et locum camelis .
ወይቤሎ ፡ ነዓ ፡ ባእ ፡ ይትባረክ ፡ እግዚአብሔር ፡ ምንት ፡ ያቀውመከ ፡ አፍአ ፡ ናሁ ፡ አስተዳለውነ ፡ ማኅደረ ፡ ወቤተ ፡ ለአግማሊከ ።
He said, “Come in, you blessed of Yahweh. Why do you stand outside? For I have prepared the house, and room for the camels.”
24:32 ⧉ ⤴︎ וַיָּבֹ֤א הָאִישׁ֙ הַבַּ֔יְתָה וַיְפַתַּ֖ח הַגְּמַלִּ֑ים וַיִּתֵּ֨ן תֶּ֤בֶן וּמִסְפּוֹא֙ לַגְּמַלִּ֔ים וּמַ֙יִם֙ לִרְחֹ֣ץ רַגְלָ֔יו וְרַגְלֵ֥י הָאֲנָשִׁ֖ים אֲשֶׁ֥ר אִתּֽוֹ ׃
εἰσῆλθεν δὲ ὁ ἄνθρωπος εἰς τὴν οἰκίαν καὶ ἀπέσαξεν τὰς καμήλους καὶ ἔδωκεν ἄχυρα καὶ χορτάσματα ταῖς καμήλοις καὶ ὕδωρ νίψασθαι τοῖς ποσὶν αὐτοῦ καὶ τοῖς ποσὶν τῶν ἀνδρῶν τῶν μετ’ αὐτοῦ
Et introduxit eum in hospitium : ac destravit camelos , deditque paleas et foenum , et aquam ad lavandos pedes ejus , et virorum qui venerant cum eo .
ወቦአ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ወአኅደረ ፡ አግማሊሁ ፡ ወአቅረቡ ፡ ሎቱ ፡ ሐሠረ ፡ ወእክለኒ ፡ ለአግማሊሁ ፡ ወአምጽኡ ፡ ሎቱ ፡ ማየ ፡ ለእግሩ ፡ ወለእልክቱኒ ፡ ዕደው ፡ እለ ፡ ምስሌሁ ።
The man came into the house, and he unloaded the camels. He gave straw and feed for the camels, and water to wash his feet and the feet of the men who were with him.
24:33 ⧉ ⤴︎ (ויישם ) [וַיּוּשַׂ֤ם ] לְפָנָיו֙ לֶאֱכֹ֔ל וַיֹּ֙אמֶר֙ לֹ֣א אֹכַ֔ל עַ֥ד אִם ־דִּבַּ֖רְתִּי דְּבָרָ֑י וַיֹּ֖אמֶר דַּבֵּֽר ׃
καὶ παρέθηκεν αὐτοῖς ἄρτους φαγεῖν καὶ εἶπεν οὐ μὴ φάγω ἕως τοῦ λαλῆσαί με τὰ ῥήματά μου καὶ εἶπαν λάλησον
Et appositus est in conspectu ejus panis . Qui ait : Non comedam , donec loquar sermones meos . Respondit ei : Loquere .
ወአምጽኡ ፡ ሎቱ ፡ ኅብስተ ፡ ይብላዕ ፡ ወይቤሎሙ ፡ ኢይበልዕ ፡ እስከ ፡ እነግር ፡ ቃልየ ፡ ወይቤልዎ ፡ ንግር ።
Food was set before him to eat, but he said, “I will not eat until I have told my message.” Laban said, “Speak on.”
24:34 ⧉ ⤴︎ וַיֹּאמַ֑ר עֶ֥בֶד אַבְרָהָ֖ם אָנֹֽכִי ׃
καὶ εἶπεν παῖς Αβρααμ ἐγώ εἰμι
At ille : Servus , inquit , Abraham sum :
ወይቤሎሙ ፡ ገብረ ፡ አብርሃም ፡ አነ ።
He said, “I am Abraham’s servant.
24:35 ⧉ ⤴︎ וַיהֹוָ֞ה בֵּרַ֧ךְ אֶת ־אֲדֹנִ֛י מְאֹ֖ד וַיִּגְדָּ֑ל וַיִּתֶּן ־ל֞וֹ צֹ֤אן וּבָקָר֙ וְכֶ֣סֶף וְזָהָ֔ב וַעֲבָדִם֙ וּשְׁפָחֹ֔ת וּגְמַלִּ֖ים וַחֲמֹרִֽים ׃
κύριος δὲ εὐλόγησεν τὸν κύριόν μου σφόδρα καὶ ὑψώθη καὶ ἔδωκεν αὐτῷ πρόβατα καὶ μόσχους ἀργύριον καὶ χρυσίον παῖδας καὶ παιδίσκας καμήλους καὶ ὄνους
et Dominus benedixit domino meo valde , magnificatusque est : et dedit ei oves et boves , argentum et aurum , servos et ancillas , camelos et asinos .
እግዚአብሔር ፡ ባረኮ ፡ ለእግዚእየ ፡ ጥቀ ፡ ወአዕበዮ ፡ ወወሀቦ ፡ አልህምተ ፡ ወአባግዐ ፡ ወወርቀ ፡ ወብሩረ ፡ [ወአግብርተ ፡ ወአእማተ ፡] ወአግማለ ፡ ወአእዲገ ።
Yahweh has blessed my master greatly. He has become great. Yahweh has given him flocks and herds, silver and gold, male servants and female servants, and camels and donkeys.
24:36 ⧉ ⤴︎ וַתֵּ֡לֶד שָׂרָה֩ אֵ֨שֶׁת אֲדֹנִ֥י בֵן֙ לַֽאדֹנִ֔י אַחֲרֵ֖י זִקְנָתָ֑הּ וַיִּתֶּן ־ל֖וֹ אֶת ־כׇּל ־אֲשֶׁר ־לֽוֹ ׃
καὶ ἔτεκεν Σαρρα ἡ γυνὴ τοῦ κυρίου μου υἱὸν ἕνα τῷ κυρίῳ μου μετὰ τὸ γηρᾶσαι αὐτόν καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὅσα ἦν αὐτῷ
Et peperit Sara uxor domini mei filium domino meo in senectute sua , deditque illi omnia quae habuerat .
ወወለደት ፡ ሎቱ ፡ ሳራ ፡ ብእሲቱ ፡ ለእግዚእየ ፡ ለአብርሃም ፡ አሐደ ፡ ወልደ ፡ በዘረሥአ ፡ ወወሀቦ ፡ ኵሎ ፡ ዘቦቱ ፡ ሎቱ ።
Sarah, my master’s wife, bore a son to my master when she was old. He has given all that he has to him.
24:37 ⧉ ⤴︎ וַיַּשְׁבִּעֵ֥נִי אֲדֹנִ֖י לֵאמֹ֑ר לֹא ־תִקַּ֤ח אִשָּׁה֙ לִבְנִ֔י מִבְּנוֹת֙ הַֽכְּנַעֲנִ֔י אֲשֶׁ֥ר אָנֹכִ֖י יֹשֵׁ֥ב בְּאַרְצֽוֹ ׃
καὶ ὥρκισέν με ὁ κύριός μου λέγων οὐ λήμψῃ γυναῖκα τῷ υἱῷ μου ἀπὸ τῶν θυγατέρων τῶν Χαναναίων ἐν οἷς ἐγὼ παροικῶ ἐν τῇ γῇ αὐτῶν
Et adjuravit me dominus meus , dicens : Non accipies uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum , in quorum terra habito :
ወአምሐለኒ ፡ እግዚእየ ፡ ወይቤለኒ ፡ ኢትንሣእ ፡ ለወልድየ ፡ ብእሲተ ፡ እምአዋልደ ፡ ከናአን ፡ እለ ፡ አኀድር ፡ አነ ፡ ውስቴቶን ።
My master made me swear, saying, ‘You shall not take a wife for my son from the daughters of the Canaanites, in whose land I live,
24:38 ⧉ ⤴︎ אִם ־לֹ֧א אֶל ־בֵּית ־אָבִ֛י תֵּלֵ֖ךְ וְאֶל ־מִשְׁפַּחְתִּ֑י וְלָקַחְתָּ֥ אִשָּׁ֖ה לִבְנִֽי ׃
ἀλλ’ ἢ εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου πορεύσῃ καὶ εἰς τὴν φυλήν μου καὶ λήμψῃ γυναῖκα τῷ υἱῷ μου ἐκεῖθεν
sed ad domum patris mei perges , et de cognatione mea accipies uxorem filio meo .
ዳእሙ ፡ ሑር ፡ ውስተ ፡ ቤተ ፡ አቡየ ፡ ወውስተ ፡ ነገድየ ፡ ወንሣእ ፡ ብእሲተ ፡ ለወልድየ ፡ እምህየ ።
but you shall go to my father’s house, and to my relatives, and take a wife for my son.’
24:39 ⧉ ⤴︎ וָאֹמַ֖ר אֶל ־אֲדֹנִ֑י אֻלַ֛י לֹא ־תֵלֵ֥ךְ הָאִשָּׁ֖ה אַחֲרָֽי ׃
εἶπα δὲ τῷ κυρίῳ μου μήποτε οὐ πορεύσεται ἡ γυνὴ μετ’ ἐμοῦ
Ego vero respondi domino meo : Quid si noluerit venire mecum mulier ?
ወእቤሎ ፡ ለእግዚእየ ፡ ዮጊ ፡ ኢትፈቅድ ፡ ይእቲ ፡ ብእሲት ፡ መጺአ ፡ ምስሌየ ።
I asked my master, ‘What if the woman will not follow me?’
24:40 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֖אמֶר אֵלָ֑י יְהֹוָ֞ה אֲשֶׁר ־הִתְהַלַּ֣כְתִּי לְפָנָ֗יו יִשְׁלַ֨ח מַלְאָכ֤וֹ אִתָּךְ֙ וְהִצְלִ֣יחַ דַּרְכֶּ֔ךָ וְלָקַחְתָּ֤ אִשָּׁה֙ לִבְנִ֔י מִמִּשְׁפַּחְתִּ֖י וּמִבֵּ֥ית אָבִֽי ׃
καὶ εἶπέν μοι κύριος ᾧ εὐηρέστησα ἐναντίον αὐτοῦ αὐτὸς ἀποστελεῖ τὸν ἄγγελον αὐτοῦ μετὰ σοῦ καὶ εὐοδώσει τὴν ὁδόν σου καὶ λήμψῃ γυναῖκα τῷ υἱῷ μου ἐκ τῆς φυλῆς μου καὶ ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός μου
Dominus , ait , in cujus conspectu ambulo , mittet angelum suum tecum , et diriget viam tuam : accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea , et de domo patris mei .
ወይቤለኒ ፡ እግዚእየ ፡ እግዚአብሔር ፡ ዘአሥመርኩ ፡ በቅድሜሁ ፡ ውእቱ ፡ ይፌኑ ፡ መልአኮ ፡ ቅድሜከ ፡ ወያሤኒ ፡ ፍኖተከ ፡ ወትነሥእ ፡ ብእሲተ ፡ ለወልድየ ፡ እምህየ ፡ (ወእመአኮ ፡) እምነገድየ ፡ ወእመአከ ፡ በውስተ ፡ ቤተ ፡ አቡየ ።
He said to me, ‘Yahweh, before whom I walk, will send his angel with you, and prosper your way. You shall take a wife for my son from my relatives, and of my father’s house.
24:41 ⧉ ⤴︎ אָ֤ז תִּנָּקֶה֙ מֵאָ֣לָתִ֔י כִּ֥י תָב֖וֹא אֶל ־מִשְׁפַּחְתִּ֑י וְאִם ־לֹ֤א יִתְּנוּ֙ לָ֔ךְ וְהָיִ֥יתָ נָקִ֖י מֵאָלָתִֽי ׃
τότε ἀθῷος ἔσῃ ἀπὸ τῆς ἀρᾶς μου ἡνίκα γὰρ ἐὰν ἔλθῃς εἰς τὴν ἐμὴν φυλὴν καὶ μή σοι δῶσιν καὶ ἔσῃ ἀθῷος ἀπὸ τοῦ ὁρκισμοῦ μου
Innocens eris a maledictione mea , cum veneris ad propinquos meos , et non dederint tibi .
ወይእተ ፡ አሚረ ፡ ንጹሐ ፡ ትከውን ፡ እምነ ፡ መሐላየ ፡ ወእመሰ ፡ አበዩከ ፡ ውሂበ ፡ ንጹሕ ፡ አንተ ፡ እመሐላ ።
Then you will be clear from my oath, when you come to my relatives. If they don’t give her to you, you shall be clear from my oath.’
24:42 ⧉ ⤴︎ וָאָבֹ֥א הַיּ֖וֹם אֶל ־הָעָ֑יִן וָאֹמַ֗ר יְהֹוָה֙ אֱלֹהֵי֙ אֲדֹנִ֣י אַבְרָהָ֔ם אִם ־יֶשְׁךָ ־נָּא֙ מַצְלִ֣יחַ דַּרְכִּ֔י אֲשֶׁ֥ר אָנֹכִ֖י הֹלֵ֥ךְ עָלֶֽיהָ ׃
καὶ ἐλθὼν σήμερον ἐπὶ τὴν πηγὴν εἶπα κύριε ὁ θεὸς τοῦ κυρίου μου Αβρααμ εἰ σὺ εὐοδοῖς τὴν ὁδόν μου ἣν νῦν ἐγὼ πορεύομαι ἐπ’ αὐτήν
Veni ergo hodie ad fontem aquae , et dixi : Domine Deus domini mei Abraham , si direxisti viam meam , in qua nunc ambulo ,
ወሶበ ፡ መጻእኩ ፡ ዝየ ፡ ኀበ ፡ ዐዘቅት ፡ እቤ ፡ እግዚኦ ፡ አምላከ ፡ እግዚእየ ፡ አብርሃም ፡ ለእመ ፡ አንተ ፡ አውፃእከኒ ፡ ዮም ፡ በዛቲ ፡ ፍኖትየ ፡ እንተ ፡ አሐውር ፡ አነ ፤
I came today to the spring, and said, ‘Yahweh, the God of my master Abraham, if now you do prosper my way which I go—
24:43 ⧉ ⤴︎ הִנֵּ֛ה אָנֹכִ֥י נִצָּ֖ב עַל ־עֵ֣ין הַמָּ֑יִם וְהָיָ֤ה הָֽעַלְמָה֙ הַיֹּצֵ֣את לִשְׁאֹ֔ב וְאָמַרְתִּ֣י אֵלֶ֔יהָ הַשְׁקִֽינִי ־נָ֥א מְעַט ־מַ֖יִם מִכַּדֵּֽךְ ׃
ἰδοὺ ἐγὼ ἐφέστηκα ἐπὶ τῆς πηγῆς τοῦ ὕδατος καὶ αἱ θυγατέρες τῶν ἀνθρώπων τῆς πόλεως ἐξελεύσονται ὑδρεύσασθαι ὕδωρ καὶ ἔσται ἡ παρθένος ᾗ ἂν ἐγὼ εἴπω πότισόν με μικρὸν ὕδωρ ἐκ τῆς ὑδρίας σου
ecce sto juxta fontem aquae , et virgo , quae egredietur ad hauriendam aquam , audierit a me : Da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua :
ናሁ ፡ ቆምኩ ፡ መልዕልተ ፡ ዐዘቅተ ፡ ማይ ፡ ወአዋልደ ፡ ሰብአ ፡ ሀገር ፡ ይወጽኣ ፡ ይቅድሓ ፡ ማየ ፡ ወትኩን ፡ ይእቲ ፡ ድንግል ፡ እንተ ፡ አነ ፡ እብላ ፡ አስትይኒ ፡ ማየ ፡ ሕቀ ፡ እምነ ፡ ቀሡትኪ ፤
behold, I am standing by this spring of water. Let it happen, that the maiden who comes out to draw, to whom I will say, “Please give me a little water from your pitcher to drink,”
24:44 ⧉ ⤴︎ וְאָמְרָ֤ה אֵלַי֙ גַּם ־אַתָּ֣ה שְׁתֵ֔ה וְגַ֥ם לִגְמַלֶּ֖יךָ אֶשְׁאָ֑ב הִ֣וא הָֽאִשָּׁ֔ה אֲשֶׁר ־הֹכִ֥יחַ יְהֹוָ֖ה לְבֶן ־אֲדֹנִֽי ׃
καὶ εἴπῃ μοι καὶ σὺ πίε καὶ ταῖς καμήλοις σου ὑδρεύσομαι αὕτη ἡ γυνή ἣν ἡτοίμασεν κύριος τῷ ἑαυτοῦ θεράποντι Ισαακ καὶ ἐν τούτῳ γνώσομαι ὅτι πεποίηκας ἔλεος τῷ κυρίῳ μου Αβρααμ
et dixerit mihi : Et tu bibe , et camelis tuis hauriam : ipsa est mulier , quam praeparavit Dominus filio domini mei .
ወትበለኒ ፡ ስተይ ፡ አንተኒ ፡ ወለአግማሊከኒ ፡ እቅዳሕ ፡ ይእቲ ፡ ብእሲት ፡ እንተ ፡ አስተዳለውከ ፡ ለገብርከ ፡ ይስሐቅ ፡ እግዚኦ ፡ ወቦቱ ፡ ኣአምር ፡ ከመ ፡ ገበርከ ፡ ምሕረተ ፡ ለእግዚእየ ፡ ለአብርሃም ።
then she tells me, “Drink, and I will also draw for your camels,”—let her be the woman whom Yahweh has appointed for my master’s son.’
24:45 ⧉ ⤴︎ אֲנִי֩ טֶ֨רֶם אֲכַלֶּ֜ה לְדַבֵּ֣ר אֶל ־לִבִּ֗י וְהִנֵּ֨ה רִבְקָ֤ה יֹצֵאת֙ וְכַדָּ֣הּ עַל ־שִׁכְמָ֔הּ וַתֵּ֥רֶד הָעַ֖יְנָה וַתִּשְׁאָ֑ב וָאֹמַ֥ר אֵלֶ֖יהָ הַשְׁקִ֥ינִי נָֽא ׃
καὶ ἐγένετο πρὸ τοῦ συντελέσαι με λαλοῦντα ἐν τῇ διανοίᾳ εὐθὺς Ρεβεκκα ἐξεπορεύετο ἔχουσα τὴν ὑδρίαν ἐπὶ τῶν ὤμων καὶ κατέβη ἐπὶ τὴν πηγὴν καὶ ὑδρεύσατο εἶπα δὲ αὐτῇ πότισόν με
Dumque haec tacitus mecum volverem , apparuit Rebecca veniens cum hydria , quam portabat in scapula : descenditque ad fontem , et hausit aquam . Et aio ad eam : Da mihi paululum bibere .
ወኮነ ፡ እንበለ ፡ ኣኅልቅ ፡ ሐልዮ ፡ በልብየ ፡ በጊዜሃ ፡ ወወፅአት ፡ ርብቃ ፡ ወትጸውር ፡ ቀሡታ ፡ ወወረደት ፡ ውስተ ፡ ዐዘቅት ፡ ወቀድሐት ፡ ወእቤላ ፡ አስትይኒ ።
Before I had finished speaking in my heart, behold, Rebekah came out with her pitcher on her shoulder. She went down to the spring, and drew. I said to her, ‘Please let me drink.’
24:46 ⧉ ⤴︎ וַתְּמַהֵ֗ר וַתּ֤וֹרֶד כַּדָּהּ֙ מֵֽעָלֶ֔יהָ וַתֹּ֣אמֶר שְׁתֵ֔ה וְגַם ־גְּמַלֶּ֖יךָ אַשְׁקֶ֑ה וָאֵ֕שְׁתְּ וְגַ֥ם הַגְּמַלִּ֖ים הִשְׁקָֽתָה ׃
καὶ σπεύσασα καθεῖλεν τὴν ὑδρίαν αὐτῆς ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ εἶπεν πίε σύ καὶ τὰς καμήλους σου ποτιῶ καὶ ἔπιον καὶ τὰς καμήλους μου ἐπότισεν
Quae festinans deposuit hydriam de humero , et dixit mihi : Et tu bibe , et camelis tuis tribuam potum . Bibi , et adaquavit camelos .
ወአውረደት ፡ ቀሡታ ፡ ፍጡነ ፡ ወትቤ ፡ ስተይ ፡ አንተ ፡ ወለአግማሊከኒ ፡ ኣሰቲ ።
She hurried and let down her pitcher from her shoulder, and said, ‘Drink, and I will also give your camels a drink.’ So I drank, and she also gave the camels a drink.
24:47 ⧉ ⤴︎ וָאֶשְׁאַ֣ל אֹתָ֗הּ וָאֹמַר֮ בַּת ־מִ֣י אַתְּ֒ וַתֹּ֗אמֶר בַּת ־בְּתוּאֵל֙ בֶּן ־נָח֔וֹר אֲשֶׁ֥ר יָֽלְדָה ־לּ֖וֹ מִלְכָּ֑ה וָאָשִׂ֤ם הַנֶּ֙זֶם֙ עַל ־אַפָּ֔הּ וְהַצְּמִידִ֖ים עַל ־יָדֶֽיהָ ׃
καὶ ἠρώτησα αὐτὴν καὶ εἶπα τίνος εἶ θυγάτηρ ἡ δὲ ἔφη θυγάτηρ Βαθουηλ εἰμὶ τοῦ υἱοῦ Ναχωρ ὃν ἔτεκεν αὐτῷ Μελχα καὶ περιέθηκα αὐτῇ τὰ ἐνώτια καὶ τὰ ψέλια περὶ τὰς χεῖρας αὐτῆς
Interrogavique eam , et dixi : Cujus es filia ? Quae respondit : Filia Bathuelis sum , filii Nachor , quem peperit ei Melcha . Suspendi itaque inaures ad ornandam faciem ejus , et armillas posui in manibus ejus .
ወተስእልክዋ ፡ ወእቤላ ፡ ወለተ ፡ መኑ ፡ አንቲ ፡ ንግርኒ ፡ ወትቤለኒ ፡ ወለተ ፡ ባቱኤል ፡ አነ ፡ ወልደ ፡ ናኮር ፡ ዘወለደት ፡ ሎቱ ፡ ሜልካ ፡ ወአሰርገውክዋ ፡ አዕኑገ ፡ ወአውቃፈ ፡ ውስተ ፡ እዴሃ ።
I asked her, and said, ‘Whose daughter are you?’ She said, ‘The daughter of Bethuel, Nahor’s son, whom Milcah bore to him.’ I put the ring on her nose, and the bracelets on her hands.
24:48 ⧉ ⤴︎ וָאֶקֹּ֥ד וָֽאֶשְׁתַּחֲוֶ֖ה לַיהֹוָ֑ה וָאֲבָרֵ֗ךְ אֶת ־יְהֹוָה֙ אֱלֹהֵי֙ אֲדֹנִ֣י אַבְרָהָ֔ם אֲשֶׁ֤ר הִנְחַ֙נִי֙ בְּדֶ֣רֶךְ אֱמֶ֔ת לָקַ֛חַת אֶת ־בַּת ־אֲחִ֥י אֲדֹנִ֖י לִבְנֽוֹ ׃
καὶ εὐδοκήσας προσεκύνησα κυρίῳ καὶ εὐλόγησα κύριον τὸν θεὸν τοῦ κυρίου μου Αβρααμ ὃς εὐόδωσέν μοι ἐν ὁδῷ ἀληθείας λαβεῖν τὴν θυγατέρα τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κυρίου μου τῷ υἱῷ αὐτοῦ
Pronusque adoravi Dominum , benedicens Domino Deo domini mei Abraham , qui perduxit me recto itinere , ut sumerem filiam fratris domini mei filio ejus .
[ወ ]ሶበ ፡ አደመተኒ ፡ ሰገድኩ ፡ ለእግዚአብሔር ፡ ወአእኰትክዎ ፡ ለአምላከ ፡ አብርሃም ፡ ዘአውፅአኒ ፡ ውስተ ፡ ፍኖተ ፡ ጽድቅ ፡ ከመ ፡ እንሣእ ፡ ወለተ ፡ እኁሁ ፡ ለእግዚእየ ፡ ለወልዱ ።
I bowed my head, and worshiped Yahweh, and blessed Yahweh, the God of my master Abraham, who had led me in the right way to take my master’s brother’s daughter for his son.
24:49 ⧉ ⤴︎ וְ֠עַתָּ֠ה אִם ־יֶשְׁכֶ֨ם עֹשִׂ֜ים חֶ֧סֶד וֶֽאֱמֶ֛ת אֶת ־אֲדֹנִ֖י הַגִּ֣ידוּ לִ֑י וְאִם ־לֹ֕א הַגִּ֣ידוּ לִ֔י וְאֶפְנֶ֥ה עַל ־יָמִ֖ין א֥וֹ עַל ־שְׂמֹֽאל ׃
εἰ οὖν ποιεῖτε ὑμεῖς ἔλεος καὶ δικαιοσύνην πρὸς τὸν κύριόν μου ἀπαγγείλατέ μοι εἰ δὲ μή ἀπαγγείλατέ μοι ἵνα ἐπιστρέψω εἰς δεξιὰν ἢ εἰς ἀριστεράν
Quam ob rem si facitis misericordiam et veritatem cum domino meo , indicate mihi : sin autem aliud placet , et hoc dicite mihi , ut vadam ad dextram , sive ad sinistram .
ወለእመሰ ፡ ትገብሩ ፡ ምሕረተ ፡ ወጽድቀ ፡ ላዕለ ፡ እግዚእየ ፡ ንግሩኒ ፡ ወእማእኮ ፡ እትመየጥ ፡ እማእኮ ፡ የማነ ፡ ወእማእኮ ፡ ፀጋመ ።
Now if you will deal kindly and truly with my master, tell me. If not, tell me, that I may turn to the right hand, or to the left.”
24:50 ⧉ ⤴︎ וַיַּ֨עַן לָבָ֤ן וּבְתוּאֵל֙ וַיֹּ֣אמְר֔וּ מֵיְהֹוָ֖ה יָצָ֣א הַדָּבָ֑ר לֹ֥א נוּכַ֛ל דַּבֵּ֥ר אֵלֶ֖יךָ רַ֥ע אוֹ ־טֽוֹב ׃
ἀποκριθεὶς δὲ Λαβαν καὶ Βαθουηλ εἶπαν παρὰ κυρίου ἐξῆλθεν τὸ πρόσταγμα τοῦτο οὐ δυνησόμεθα οὖν σοι ἀντειπεῖν κακὸν καλῷ
Responderuntque Laban et Bathuel : A Domino egressus est sermo : non possumus extra placitum ejus quidquam aliud loqui tecum .
ወአውሥእዎ ፡ ባቱኤል ፡ ወላባ ፡ ወይቤሉ ፡ እምኀበ ፡ እግዚአብሔር ፡ ኮነ ፡ ዝነገር ፡ ወኢንክል ፡ ተዋሥኦ ፡ ኢሠናየ ፡ ወኢእኩየ ።
Then Laban and Bethuel answered, “The thing proceeds from Yahweh. We can’t speak to you bad or good.
24:51 ⧉ ⤴︎ הִנֵּֽה ־רִבְקָ֥ה לְפָנֶ֖יךָ קַ֣ח וָלֵ֑ךְ וּתְהִ֤י אִשָּׁה֙ לְבֶן ־אֲדֹנֶ֔יךָ כַּאֲשֶׁ֖ר דִּבֶּ֥ר יְהֹוָֽה ׃
ἰδοὺ Ρεβεκκα ἐνώπιόν σου λαβὼν ἀπότρεχε καὶ ἔστω γυνὴ τῷ υἱῷ τοῦ κυρίου σου καθὰ ἐλάλησεν κύριος
En Rebecca coram te est , tolle eam , et proficiscere , et sit uxor filii domini tui , sicut locutus est Dominus .
ነያ ፡ ርብቃ ፡ ንሥኣ ፡ ወሑር ፡ ወትኩን ፡ ብእሲተ ፡ ወልደ ፡ እግዚእከ ፡ በከመ ፡ ይቤ ፡ እግዚእ ።
Behold, Rebekah is before you. Take her, and go, and let her be your master’s son’s wife, as Yahweh has spoken.”
24:52 ⧉ ⤴︎ וַיְהִ֕י כַּאֲשֶׁ֥ר שָׁמַ֛ע עֶ֥בֶד אַבְרָהָ֖ם אֶת ־דִּבְרֵיהֶ֑ם וַיִּשְׁתַּ֥חוּ אַ֖רְצָה לַֽיהֹוָֽה ׃
ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ἀκοῦσαι τὸν παῖδα τὸν Αβρααμ τῶν ῥημάτων τούτων προσεκύνησεν ἐπὶ τὴν γῆν κυρίῳ
Quod cum audisset puer Abraham , procidens adoravit in terram Dominum .
ወሶበ ፡ ሰምዐ ፡ ዘንተ ፡ ሰገደ ፡ ዲበ ፡ ምድር ።
When Abraham’s servant heard their words, he bowed himself down to the earth to Yahweh.
24:53 ⧉ ⤴︎ וַיּוֹצֵ֨א הָעֶ֜בֶד כְּלֵי ־כֶ֨סֶף וּכְלֵ֤י זָהָב֙ וּבְגָדִ֔ים וַיִּתֵּ֖ן לְרִבְקָ֑ה וּמִ֨גְדָּנֹ֔ת נָתַ֥ן לְאָחִ֖יהָ וּלְאִמָּֽהּ ׃
καὶ ἐξενέγκας ὁ παῖς σκεύη ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ καὶ ἱματισμὸν ἔδωκεν Ρεβεκκα καὶ δῶρα ἔδωκεν τῷ ἀδελφῷ αὐτῆς καὶ τῇ μητρὶ αὐτῆς
Prolatisque vasis argenteis , et aureis , ac vestibus , dedit ea Rebeccae pro munere : fratribus quoque ejus et matri dona obtulit .
ወአውጽአ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ሰርጐ ፡ ወርቅ ፡ ወብሩር ፡ [ወአልባሰ ፡ ሠናይተ ፡ ወወሀባ ፡] ለርብቃ ፡ ወወሀቦሙ ፡ አምኃሆሙ ፡ ለ [እኁ ]ሃ ፡ ወለእማኒ ።
The servant brought out jewels of silver, and jewels of gold, and clothing, and gave them to Rebekah. He also gave precious things to her brother and her mother.
24:54 ⧉ ⤴︎ וַיֹּאכְל֣וּ וַיִּשְׁתּ֗וּ ה֛וּא וְהָאֲנָשִׁ֥ים אֲשֶׁר ־עִמּ֖וֹ וַיָּלִ֑ינוּ וַיָּק֣וּמוּ בַבֹּ֔קֶר וַיֹּ֖אמֶר שַׁלְּחֻ֥נִי לַֽאדֹנִֽי ׃
καὶ ἔφαγον καὶ ἔπιον αὐτὸς καὶ οἱ ἄνδρες οἱ μετ’ αὐτοῦ ὄντες καὶ ἐκοιμήθησαν καὶ ἀναστὰς πρωὶ εἶπεν ἐκπέμψατέ με ἵνα ἀπέλθω πρὸς τὸν κύριόν μου
Inito convivio , vescentes pariter et bibentes manserunt ibi . Surgens autem mane , locutus est puer : Dimitte me , ut vadam ad dominum meum .
ወእምዝ ፡ በልዑ ፡ ወሰትዩ ፡ ውእቱኒ ፡ ወእለ ፡ ምስሌሁ ፡ ወቤቱ ፡ ወተንሥኡ ፡ በጽባሕ ፡ ወይቤ ፡ ፈንውኒ ፡ ከመ ፡ እሑር ፡ ኀበ ፡ እግዚእየ ።
They ate and drank, he and the men who were with him, and stayed all night. They rose up in the morning, and he said, “Send me away to my master.”
24:55 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֤אמֶר אָחִ֙יהָ֙ וְאִמָּ֔הּ תֵּשֵׁ֨ב הַנַּעֲרָ֥ אִתָּ֛נוּ יָמִ֖ים א֣וֹ עָשׂ֑וֹר אַחַ֖ר תֵּלֵֽךְ ׃
εἶπαν δὲ οἱ ἀδελφοὶ αὐτῆς καὶ ἡ μήτηρ μεινάτω ἡ παρθένος μεθ’ ἡμῶν ἡμέρας ὡσεὶ δέκα καὶ μετὰ ταῦτα ἀπελεύσεται
Responderuntque fratres ejus et mater : Maneat puella saltem decem dies apud nos , et postea proficiscetur .
ወይቤሉ ፡ እኁሃ ፡ ወእማኒ ፡ ትንበር ፡ ወለትነ ፡ ዐሡረ ፡ መዋዕለ ፡ ምስሌነ ፡ ወእምዝ ፡ ትሑር ።
Her brother and her mother said, “Let the young lady stay with us a few days, at least ten. After that she will go.”
24:56 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֤אמֶר אֲלֵהֶם֙ אַל ־תְּאַחֲר֣וּ אֹתִ֔י וַֽיהֹוָ֖ה הִצְלִ֣יחַ דַּרְכִּ֑י שַׁלְּח֕וּנִי וְאֵלְכָ֖ה לַֽאדֹנִֽי ׃
ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς μὴ κατέχετέ με καὶ κύριος εὐόδωσεν τὴν ὁδόν μου ἐκπέμψατέ με ἵνα ἀπέλθω πρὸς τὸν κύριόν μου
Nolite , ait , me retinere , quia Dominus direxit viam meam : dimittite me ut pergam ad dominum meum .
ወይቤሎሙ ፡ ኢተአኅዙኒ ፡ እንዘ ፡ እግዚአብሔር ፡ ሠርሐኒ ፡ ፍኖትየ ፡ ፈንውኒ ፡ ከመ ፡ እሑር ፡ ኀበ ፡ እግዚእየ ።
He said to them, “Don’t hinder me, since Yahweh has prospered my way. Send me away that I may go to my master.”
24:57 ⧉ ⤴︎ וַיֹּאמְר֖וּ נִקְרָ֣א לַֽנַּעֲרָ֑ וְנִשְׁאֲלָ֖ה אֶת ־פִּֽיהָ ׃
οἱ δὲ εἶπαν καλέσωμεν τὴν παῖδα καὶ ἐρωτήσωμεν τὸ στόμα αὐτῆς
Et dixerunt : Vocemus puellam , et quaeramus ipsius voluntatem .
ወይቤልዎ ፡ [ንጸውዓ ፡] ለርብቃ ፡ ወንስማዕ ፡ በውስተ ፡ አፉሃ ።
They said, “We will call the young lady, and ask her.”
24:58 ⧉ ⤴︎ וַיִּקְרְא֤וּ לְרִבְקָה֙ וַיֹּאמְר֣וּ אֵלֶ֔יהָ הֲתֵלְכִ֖י עִם ־הָאִ֣ישׁ הַזֶּ֑ה וַתֹּ֖אמֶר אֵלֵֽךְ ׃
καὶ ἐκάλεσαν Ρεβεκκαν καὶ εἶπαν αὐτῇ πορεύσῃ μετὰ τοῦ ἀνθρώπου τούτου ἡ δὲ εἶπεν πορεύσομαι
Cumque vocata venisset , sciscitati sunt : Vis ire cum homine isto ? Quae ait : Vadam .
ወጸውዕዋ ፡ ለርብቃ ፡ ወይቤልዋ ፡ ተሐውሪኑ ፡ ምስለዝ ፡ ብእሲ ፡ ወትቤ ፡ አሐውር ።
They called Rebekah, and said to her, “Will you go with this man?” She said, “I will go.”
24:59 ⧉ ⤴︎ וַֽיְשַׁלְּח֛וּ אֶת ־רִבְקָ֥ה אֲחֹתָ֖ם וְאֶת ־מֵנִקְתָּ֑הּ וְאֶת ־עֶ֥בֶד אַבְרָהָ֖ם וְאֶת ־אֲנָשָֽׁיו ׃
καὶ ἐξέπεμψαν Ρεβεκκαν τὴν ἀδελφὴν αὐτῶν καὶ τὰ ὑπάρχοντα αὐτῆς καὶ τὸν παῖδα τὸν Αβρααμ καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ
Dimiserunt ergo eam , et nutricem illius , servumque Abraham , et comites ejus ,
ወፈነውዋ ፡ ለርብቃ ፡ ምስለ ፡ ንዋይ ፡ ወለወልደ ፡ አብርሃምኒ ፡ ፈነውዎ ፡ ምስለ ፡ እለ ፡ ምስሌሁ ።
They sent away Rebekah, their sister, with her nurse, Abraham’s servant, and his men.
24:60 ⧉ ⤴︎ וַיְבָרְכ֤וּ אֶת ־רִבְקָה֙ וַיֹּ֣אמְרוּ לָ֔הּ אֲחֹתֵ֕נוּ אַ֥תְּ הֲיִ֖י לְאַלְפֵ֣י רְבָבָ֑ה וְיִירַ֣שׁ זַרְעֵ֔ךְ אֵ֖ת שַׁ֥עַר שֹׂנְאָֽיו ׃
καὶ εὐλόγησαν Ρεβεκκαν τὴν ἀδελφὴν αὐτῶν καὶ εἶπαν αὐτῇ ἀδελφὴ ἡμῶν εἶ γίνου εἰς χιλιάδας μυριάδων καὶ κληρονομησάτω τὸ σπέρμα σου τὰς πόλεις τῶν ὑπεναντίων
imprecantes prospera sorori suae , atque dicentes : Soror nostra es , crescas in mille millia , et possideat semen tuum portas inimicorum suorum .
ወባረክዋ ፡ ለርብቃ ፡ እኅቶሙ ፡ ወይቤልዋ ፡ እኅትነ ፡ አንቲ ፡ ወኩኒ ፡ አእላፈ ፡ ወአእላፈ ፡ አእላፍ ፡ ወይረስ ፡ ዘርእኪ ፡ አህጉረ ፡ ፀር ።
They blessed Rebekah, and said to her, “Our sister, may you be the mother of thousands of ten thousands, and let your offspring possess the gate of those who hate them.”
24:61 ⧉ ⤴︎ וַתָּ֨קׇם רִבְקָ֜ה וְנַעֲרֹתֶ֗יהָ וַתִּרְכַּ֙בְנָה֙ עַל ־הַגְּמַלִּ֔ים וַתֵּלַ֖כְנָה אַחֲרֵ֣י הָאִ֑ישׁ וַיִּקַּ֥ח הָעֶ֛בֶד אֶת ־רִבְקָ֖ה וַיֵּלַֽךְ ׃
ἀναστᾶσα δὲ Ρεβεκκα καὶ αἱ ἅβραι αὐτῆς ἐπέβησαν ἐπὶ τὰς καμήλους καὶ ἐπορεύθησαν μετὰ τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀναλαβὼν ὁ παῖς τὴν Ρεβεκκαν ἀπῆλθεν
Igitur Rebecca et puellae illius , ascensis camelis , secutae sunt virum : qui festinus revertebatur ad dominum suum .
ወተንሥአት ፡ ርብቃ ፡ ወሐፃኒታ ፡ (ዲቦራ ፡) ወተጽእና ፡ በአግማሊሆን ፡ ወሖራ ፡ ምስለ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ወተወፈያ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ለርብቃ ፡ ወሖሩ ።
Rebekah arose with her ladies. They rode on the camels, and followed the man. The servant took Rebekah, and went his way.
24:62 ⧉ ⤴︎ וְיִצְחָק֙ בָּ֣א מִבּ֔וֹא בְּאֵ֥ר לַחַ֖י רֹאִ֑י וְה֥וּא יוֹשֵׁ֖ב בְּאֶ֥רֶץ הַנֶּֽגֶב ׃
Ισαακ δὲ ἐπορεύετο διὰ τῆς ἐρήμου κατὰ τὸ φρέαρ τῆς ὁράσεως αὐτὸς δὲ κατῴκει ἐν τῇ γῇ τῇ πρὸς λίβα
Eo autem tempore deambulabat Isaac per viam quae ducit ad puteum , cujus nomen est Viventis et videntis : habitabat enim in terra australi :
ወይስሐቅሰ ፡ ይዋሒ ፡ ውስተ ፡ ገዳም ፡ መንገለ ፡ ዐዘቅት ፡ ወሀለው ፡ ኅዱራን ፡ ውስተ ፡ ምድር ፡ እንተ ፡ መንገለ ፡ [አዜብ ] ።
Isaac came from the way of Beer Lahai Roi, for he lived in the land of the South.
24:63 ⧉ ⤴︎ וַיֵּצֵ֥א יִצְחָ֛ק לָשׂ֥וּחַ בַּשָּׂדֶ֖ה לִפְנ֣וֹת עָ֑רֶב וַיִּשָּׂ֤א עֵינָיו֙ וַיַּ֔רְא וְהִנֵּ֥ה גְמַלִּ֖ים בָּאִֽים ׃
καὶ ἐξῆλθεν Ισαακ ἀδολεσχῆσαι εἰς τὸ πεδίον τὸ πρὸς δείλης καὶ ἀναβλέψας τοῖς ὀφθαλμοῖς εἶδεν καμήλους ἐρχομένας
et egressus fuerat ad meditandum in agro , inclinata jam die : cumque elevasset oculos , vidit camelos venientes procul .
ወወጽአ ፡ ይስሐቅ ፡ ይዛዋዕ ፡ ውስተ ፡ ገዳም ፡ ፍና ፡ ሰርክ ፡ ወሶበ ፡ ነጸረ ፡ ርእየ ፡ አግማለ ፡ እንዘ ፡ ይመጽኡ ።
Isaac went out to meditate in the field at the evening. He lifted up his eyes and looked. Behold, there were camels coming.
24:64 ⧉ ⤴︎ וַתִּשָּׂ֤א רִבְקָה֙ אֶת ־עֵינֶ֔יהָ וַתֵּ֖רֶא אֶת ־יִצְחָ֑ק וַתִּפֹּ֖ל מֵעַ֥ל הַגָּמָֽל ׃
καὶ ἀναβλέψασα Ρεβεκκα τοῖς ὀφθαλμοῖς εἶδεν τὸν Ισαακ καὶ κατεπήδησεν ἀπὸ τῆς καμήλου
Rebecca quoque , conspecto Isaac , descendit de camelo ,
ወሶበ ፡ ትኔጽር ፡ ርብቃ ፡ ርእየቶ ፡ ሊይስሐቅ ፡ ወወረደት ፡ እምውስተ ፡ ገመላ ።
Rebekah lifted up her eyes, and when she saw Isaac, she got off the camel.
24:65 ⧉ ⤴︎ וַתֹּ֣אמֶר אֶל ־הָעֶ֗בֶד מִֽי ־הָאִ֤ישׁ הַלָּזֶה֙ הַהֹלֵ֤ךְ בַּשָּׂדֶה֙ לִקְרָאתֵ֔נוּ וַיֹּ֥אמֶר הָעֶ֖בֶד ה֣וּא אֲדֹנִ֑י וַתִּקַּ֥ח הַצָּעִ֖יף וַתִּתְכָּֽס ׃
καὶ εἶπεν τῷ παιδί τίς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὁ πορευόμενος ἐν τῷ πεδίῳ εἰς συνάντησιν ἡμῖν εἶπεν δὲ ὁ παῖς οὗτός ἐστιν ὁ κύριός μου ἡ δὲ λαβοῦσα τὸ θέριστρον περιεβάλετο
et ait ad puerum : Quis est ille homo qui venit per agrum in occursum nobis ? Dixitque ei : Ipse est dominus meus . At illa tollens cito pallium , operuit se .
ወተስእለቶ ፡ ለውእቱ ፡ ወልድ ፡ ወትቤሎ ፡ መኑ ፡ ውእቱ ፡ ዝንቱ ፡ ብእሲ ፡ ዘያንሶሱ ፡ ውስተ ፡ ገዳም ፡ ዘይትቄበለነ ፡ ወይቤላ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ዝንቱ ፡ ውእቱ ፡ እግዚእየ ፡ ወነሥአት ፡ ሞጣሕተ ፡ ወተከድነት ፡ ገጻ ።
She said to the servant, “Who is the man who is walking in the field to meet us?” The servant said, “It is my master.” She took her veil, and covered herself.
24:66 ⧉ ⤴︎ וַיְסַפֵּ֥ר הָעֶ֖בֶד לְיִצְחָ֑ק אֵ֥ת כׇּל ־הַדְּבָרִ֖ים אֲשֶׁ֥ר עָשָֽׂה ׃
καὶ διηγήσατο ὁ παῖς τῷ Ισαακ πάντα τὰ ῥήματα ἃ ἐποίησεν
Servus autem cuncta , quae gesserat , narravit Isaac .
ወዜነዎ ፡ ሊይስሐቅ ፡ ወልዱ ፡ ኵሎ ፡ ዘከመ ፡ ገብረ ።
The servant told Isaac all the things that he had done.
24:67 ⧉ ⤴︎ וַיְבִאֶ֣הָ יִצְחָ֗ק הָאֹ֙הֱלָה֙ שָׂרָ֣ה אִמּ֔וֹ וַיִּקַּ֧ח אֶת ־רִבְקָ֛ה וַתְּהִי ־ל֥וֹ לְאִשָּׁ֖ה וַיֶּאֱהָבֶ֑הָ וַיִּנָּחֵ֥ם יִצְחָ֖ק אַחֲרֵ֥י אִמּֽוֹ ׃ {פ}
εἰσῆλθεν δὲ Ισαακ εἰς τὸν οἶκον τῆς μητρὸς αὐτοῦ καὶ ἔλαβεν τὴν Ρεβεκκαν καὶ ἐγένετο αὐτοῦ γυνή καὶ ἠγάπησεν αὐτήν καὶ παρεκλήθη Ισαακ περὶ Σαρρας τῆς μητρὸς αὐτοῦ
Qui introduxit eam in tabernaculum Sarae matris suae , et accepit eam uxorem : et in tantum dilexit eam , ut dolorem , qui ex morte matris ejus acciderat , temperaret .
ወቦአ ፡ ይስሐቅ ፡ ቤተ ፡ እሙ ፡ ወእምዝ ፡ ነሥኣ ፡ ለርብቃ ፡ ወኮነቶ ፡ ብእሲቶ ፡ ወአፍቀራ ፡ ወአንገፍዎ ፡ ላሐ ፡ በእንተ ፡ እሙ ፡ ለይስሐቅ ።
Isaac brought her into his mother Sarah’s tent, and took Rebekah, and she became his wife. He loved her. So Isaac was comforted after his mother’s death.