| 29:1 | ὁ ποιῶν ἔλεος δανιεῖ τῷ πλησίον καὶ ὁ ἐπισχύων τῇ χειρὶ αὐτοῦ τηρεῖ ἐντολάς | Qui facit misericordiam fœneratur proximo suo : et qui prævalet manu mandata servat. | ዘይገብር፡ ምጽዋተ፡ ይሌቅሖ፡ ለቢጹ፡ ወዘኒ፡ የአክል፡ ውስተ፡ እዴሁ፡ ይገብር፡ ትእዛዞ። | 施憐憫的人必借貸給鄰舍，伸手扶助人的便是遵守誡命。 |
|---|
| 29:2 | δάνεισον τῷ πλησίον ἐν καιρῷ χρείας αὐτοῦ καὶ πάλιν ἀπόδος τῷ πλησίον εἰς τὸν καιρόν | Fœnerare proximo tuo in tempore necessitatis illius : et iterum redde proximo in tempore suo. | ለቅሖ፡ ለቢጽከ፡ አመ፡ ተጽናሱ፡ ከመ፡ ትደለው፡ ምስሌሁ፡ አመ፡ ተድላሁ። | 在鄰舍有需要時借給他，到了時候也要償還鄰舍。 |
|---|
| 29:3 | στερέωσον λόγον καὶ πιστώθητι μετ’ αὐτοῦ καὶ ἐν παντὶ καιρῷ εὑρήσεις τὴν χρείαν σου | Confirma verbum, et fideliter age cum illo : et in omni tempore invenies quod tibi necessarium est. | ዕቀብ፡ ነገረከ፡ ወተአመን፡ ምስሌሁ፡ ወእንተ፡ ሶበ፡ ፈቀድከ፡ ትረክቦ፡ ለጽድቅከ። | 要堅守你的諾言，向他守信，這樣你隨時都能尋得你所需用的。 |
|---|
| 29:4 | πολλοὶ ὡς εὕρεμα ἐνόμισαν δάνος καὶ παρέσχον κόπον τοῖς βοηθήσασιν αὐτοῖς | Multi quasi inventionem æstimaverunt fœnus, et præstiterunt molestiam his qui se adjuverunt. | ብዙኃን፡ እለ፡ ይመስሎሙ፡ ከመ፡ ዘውስተ፡ ምድር፡ ዘረከብዎ፡ ለንዋየ፡ ልቃሕ፡ ወአስርሕዎሙ፡ ለእለ፡ (ለቅሖሙ፡ እለ)፡ ረድእዎሙ፡ (እለ፡ ምንዳቤሆሙ)። | 許多人把借貸看作意外之財，使幫助他們的人受了煩擾。 |
|---|
| 29:5 | ἕως οὗ λάβῃ καταφιλήσει χεῖρας αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦ πλησίον ταπεινώσει φωνήν καὶ ἐν καιρῷ ἀποδόσεως παρελκύσει χρόνον καὶ ἀποδώσει λόγους ἀκηδίας καὶ τὸν καιρὸν αἰτιάσεται | Donec accipiant, osculantur manus dantis, et in promissionibus humiliant vocem suam : | እስከ፡ ይትሌቃሕ፡ ይስዕመከ፡ ርእሰከ፡ ወያደክም፡ ቃሎ፡ ወይየውሀከ፡ እስከ፡ ይነሥእ፡ ንዋየከ። ወአመ፡ ትትፈደዮ፡ ያነውኅ፡ ለከ፡ ዕድሜከ፡ ወየዐስየከ፡ ቅሥተ፡ ወተስናነ፡ በንዋይከ፡ ወያቴክት፡ (ወያስተኀልፍ)፡ ዕድሜከ። | 未得著之前，他親吻人的手，為借鄰舍的錢而低聲下氣；及至償還之期，他卻拖延時日，回以怨懟之言，並推諉於時勢。 |
|---|
| 29:6 | ἐὰν ἰσχύσῃ μόλις κομίσεται τὸ ἥμισυ καὶ λογιεῖται αὐτὸ ὡς εὕρεμα εἰ δὲ μή ἀπεστέρησεν αὐτὸν τῶν χρημάτων αὐτοῦ καὶ ἐκτήσατο αὐτὸν ἐχθρὸν δωρεάν κατάρας καὶ λοιδορίας ἀποδώσει αὐτῷ καὶ ἀντὶ δόξης ἀποδώσει αὐτῷ ἀτιμίαν | et in tempore redditionis postulabit tempus, et loquetur verba tædii et murmurationum, et tempus causabitur. | እምዕጹብ፡ መንፈቆ፡ ለእመ፡ ፈደየከ፡ ወዓዲ፡ ኪያሁኒ፡ ይመስለከ፡ ከመ፡ ዘበዲበ፡ ምድር፡ ረከብከ። ወእመ፡ አልቦሰ፡ ተሀጕል፡ ወዓዲ፡ ጸላኤ፡ ይከውነከ፡ ወመርገመ፡ ወጽዕለተ፡ የዐስየከ፡ ወያኀስረከ፡ ዘእምአክበረከ። | 他若有力償還，債主也僅能勉強收回一半，且要看作意外之財；他若無力，便奪去了債主的錢財，無故為自己樹立仇敵；他以咒詛辱罵相報，以羞辱代替本當的尊敬。 |
|---|
| 29:7 | πολλοὶ οὐ χάριν πονηρίας ἀπέστρεψαν ἀποστερηθῆναι δωρεὰν εὐλαβήθησαν | Si autem potuerit reddere, adversabitur : solidi vix reddet dimidium, et computabit illud quasi inventionem : | ወብዙኃን፡ እለ፡ ኢይሌቅሑ፡ በኢፈቂደ፡ ጻሕብ፡ ወበፈሪሀ፡ ኢይህጐሉ፡ ወከመ፡ ኢይጸልኡ። | 許多人因人的惡待而退縮，惟恐無故被人騙取錢財。 |
|---|
| 29:8 | πλὴν ἐπὶ ταπεινῷ μακροθύμησον καὶ ἐπ’ ἐλεημοσύνῃ μὴ παρελκύσῃς αὐτόν | sin autem, fraudabit illum pecunia sua, et possidebit illum inimicum gratis : | ወባሕቱ፡ ለነዳይሰ፡ ተዐገሦ፡ ወምጽዋተኒ፡ ኢታኅልፎ። | 然而對窮苦的人，你仍要恆久忍耐，不要使他久候你的施捨。 |
|---|
| 29:9 | χάριν ἐντολῆς ἀντιλαβοῦ πένητος καὶ κατὰ τὴν ἔνδειαν αὐτοῦ μὴ ἀποστρέψῃς αὐτὸν κενόν | et convitia et maledicta reddet illi, et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam. | እንበይነ፡ ምጽዋት፡ ተወከፎ፡ ለነዳይ፡ ወእስመ፡ ጽኑስ፡ ውእቱ፡ ኢታውጽኦ፡ ዕራቆ። | 要為誡命的緣故扶助貧窮人，按他的需要，不要使他空手回去。 |
|---|
| 29:10 | ἀπόλεσον ἀργύριον δῑ ἀδελφὸν καὶ φίλον καὶ μὴ ἰωθήτω ὑπὸ τὸν λίθον εἰς ἀπώλειαν | Multi non causa nequitiæ non fœnerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt. | ህጐል፡ ወርቀከ፡ እምትህጐል፡ ዐርከከ፡ ወቢጸከ፡ ወእምይዝሐልውስተ፡ መድፍን፡ ወይትሀጐል፡ ታሕተ፡ እብን። | 為弟兄朋友的緣故，不惜捨棄銀錢，不要讓它鏽蝕在石頭下以致失喪。 |
|---|
| 29:11 | θὲς τὸν θησαυρόν σου κατ’ ἐντολὰς ὑψίστου καὶ λυσιτελήσει σοι μᾶλλον ἢ τὸ χρυσίον | Verumtamen super humilem animo fortior esto, et pro eleemosyna non trahas illum. | አስተዋጽኦ፡ ለመድፍንከ፡ በእንተ፡ ትእዛዙ፡ ለልዑል፡ ወይረብሐከ፡ ፈድፋደ፡ እመዛግብተ፡ ወርቅ። | 要照至高者的誡命安放你的財寶，它必使你獲益勝過金子。 |
|---|
| 29:12 | σύγκλεισον ἐλεημοσύνην ἐν τοῖς ταμιείοις σου καὶ αὕτη ἐξελεῖταί σε ἐκ πάσης κακώσεως | Propter mandatum assume pauperem, et propter inopiam ejus ne dimittas eum vacuum. | ዝግባ፡ ለምጽዋት፡ ውስተ፡ አብያቲከ፡ ወይእቲ፡ ትኄይስ፡ አድኅኖተከ፡ እምነ፡ ኵሉ፡ ምንዳቤከ። | 要把施捨積藏在你的庫房裡，它必救你脫離一切的災禍。 |
|---|
| 29:13 | ὑπὲρ ἀσπίδα κράτους καὶ ὑπὲρ δόρυ ὁλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ | Perde pecuniam propter fratrem et amicum tuum, et non abscondas illam sub lapide in perditionem. | እመኒ፡ በኲናት፡ በንዋየ፡ ሐቅል፡ ትበድር፡ ይእቲ፡ (ወትመውእ፡ ለከ፡ ጸላኤከ)፡ ወትትቃተል፡ ለከ፡ ፀረከ። | 在仇敵面前，它必為你爭戰，勝過堅固的盾牌與沉重的長矛。 |
|---|
| 29:14 | ἀνὴρ ἀγαθὸς ἐγγυήσεται τὸν πλησίον καὶ ὁ ἀπολωλεκὼς αἰσχύνην ἐγκαταλείψει αὐτόν | Pone thesaurum tuum in præceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum. | ብእሲሰ፡ ኄር፡ ይትሐበዮ፡ ለዐርኩ፡ ወዘኢየኀፍር፡ ይትዔወር። | 善人必為鄰舍作擔保，喪盡羞恥的人卻必撇棄他。 |
|---|
| 29:15 | χάριτας ἐγγύου μὴ ἐπιλάθῃ ἔδωκεν γὰρ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ σοῦ | Conclude eleemosynam in corde pauperis, et hæc pro te exorabit ab omni malo. | ዕሴቶ፡ ለዘ፡ ተሐበየከ፡ ኢትርሳዕ፡ ሎቱ፡ እስመ፡ መጠወ፡ ነፍሶ፡ ህየንቴከ። | 不要忘記擔保人的恩惠，因為他為你捨了自己的性命。 |
|---|
| 29:16 | ἀγαθὰ ἐγγύου ἀνατρέψει ἁμαρτωλός καὶ ἀχάριστος ἐν διανοίᾳ ἐγκαταλείψει ῥυσάμενον | Super scutum potentis | ሠናይ፡ ተሐበዮ፡ ለአጥፍኦ፡ እኩይ። | 罪人必敗壞擔保人的好處， |
|---|
| 29:17 | ἐγγύη πολλοὺς ἀπώλεσεν κατευθύνοντας καὶ ἐσάλευσεν αὐτοὺς ὡς κῦμα θαλάσσης | et super lanceam | ወኃጥእሰ፡ ይረስዕ፡ ዕሴተ፡ ዘአድኀኖ። | 忘恩負義的人必撇棄那拯救他的人。 |
|---|
| 29:18 | ἄνδρας δυνατοὺς ἀπῴκισεν καὶ ἐπλανήθησαν ἐν ἔθνεσιν ἀλλοτρίοις | adversus inimicum tuum pugnabit. | ብዙኃነ፡ ኄራነ፡ አሕመሞሙ፡ ተሐበዮ፡ ወሆኮሙ፡ ከመ፡ ማዕበለ፡ ባሕር፡ ወአስሐቶሙ፡ ለዕደው፡ ጽኑዓን፡ ወውስተ፡ አሕዛበ፡ ባዕድ፡ አፍለሶሙ። | 作擔保毀了許多本可亨通的人，將他們搖撼如海中的波浪；又把有勢力的人趕離家園，使他們流落異族之中。 |
|---|
| 29:19 | ἁμαρτωλὸς ἐμπεσὼν εἰς ἐγγύην καὶ διώκων ἐργολαβίας ἐμπεσεῖται εἰς κρίσεις | Vir bonus fidem facit pro proximo suo : et qui perdiderit confusionem derelinquet sibi. | ኃጥእሰ፡ ይትመነሶ፡ በሕቢት፡ ወዘይሤሥዕ፡ በረባሕ፡ ይወድቅ፡ ውስተ፡ መንሱት። | 陷入擔保、又貪攬工程的罪人，必落入訴訟之中。 |
|---|
| 29:20 | ἀντιλαβοῦ τοῦ πλησίον κατὰ δύναμίν σου καὶ πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἐμπέσῃς | Gratiam fidejussoris ne obliviscaris : dedit enim pro te animam suam. | ተወከፍ፡ ቢጸከ፡ በአምጣነ፡ ኀይልከ፡ ወተዐቀብ፡ ርእሰከ፡ ኢያስሕትከ። | 要照你的能力扶助鄰舍，也要留心自己，免得你也陷入其中。 |
|---|
| 29:21 | ἀρχὴ ζωῆς ὕδωρ καὶ ἄρτος καὶ ἱμάτιον καὶ οἶκος καλύπτων ἀσχημοσύνην | Repromissorem fugit peccator et immundus. | ቀዳሜ፡ ሕይወትከ፡ እክል፡ ወማይ፡ ወልብስ፡ ወቤት(ከሰ)፡ ኀበ፡ ትሴውር፡ ኀፍረተከ። | 生活所必需的乃是水、餅、衣服，以及遮蔽羞恥的房屋。 |
|---|
| 29:22 | κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοκῶν ἢ ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις | Bona repromissoris sibi ascribit peccator : et ingratus sensu derelinquet liberantem se. | ይኄይስ፡ ትጸነስ፡ በታሕተ፡ ሠርዌ፡ ቤትከ፡ እምትደለው፡ ወትትፈጋዕ፡ በቤተ፡ ባዕድ፡ በንዋየ፡ ነኪር። | 窮人在自己簡陋遮蔽下的生活，勝過在別人家中享用的豐盛筵席。 |
|---|
| 29:23 | ἐπὶ μικρῷ καὶ μεγάλῳ εὐδοκίαν ἔχε καὶ ὀνειδισμὸν παροικίας οὐ μὴ ἀκούσῃς | Vir repromittit de proximo suo : et cum perdiderit reverentiam, derelinquetur ab eo. | ለንኡስኒ፡ ወለዐቢይኒ፡ አሠኒ፡ ግዕዘከ፡ ወቃለከ። | 無論所有的是少是多，都要知足，就不致聽見寄居的辱罵。 |
|---|
| 29:24 | ζωὴ πονηρὰ ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν καὶ οὗ παροικήσεις οὐκ ἀνοίξεις στόμα | Repromissio nequissima multos perdidit dirigentes, et commovit illos quasi fluctus maris. | እኩይ፡ ሕይወቱ፡ ለዘይትፋለስ፡ እምቤት፡ ቤተ፡ ወኀበ፡ ኀደርከ፡ ዑቅ፡ ኢታሕሥም፡ አፉከ። | 從這家漂泊到那家是悲慘的生活；你在寄居之處，連口也不敢開。 |
|---|
| 29:25 | ξενιεῖς καὶ ποτιεῖς εἰς ἀχάριστα καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις πικρὰ ἀκούσῃ | Viros potentes gyrans migrare fecit, et vagati sunt in gentibus alienis. | ወእመ፡ አኮሰ፡ ታበልዕኒ፡ ወታሰቲኒ፡ ወአኰቴተ፡ አልብከ፡ ወምስለ፡ ኵሉዝ፡ መራር፡ ያውሥኡከ። | 你款待人、給人喝，卻得不到感謝；除此之外，還要聽見苦毒的話。 |
|---|
| 29:26 | πάρελθε πάροικε κόσμησον τράπεζαν καὶ εἴ τι ἐν τῇ χειρί σου ψώμισόν με | Peccator transgrediens mandatum Domini incidet in promissionem nequam : et qui conatur multa agere incidet in judicium. | ወአመሰ፡ ትዴለው፡ ይብሉከ፡ ባእ፡ ኀዳሪነ፡ ሥራዕ፡ ማእደ፡ ወአብልዐነ፡ ዘብከ። | 主人說：『過來吧，寄居的，擺設筵席；你手中若有什麼，就拿來給我喫。』 |
|---|
| 29:27 | ἔξελθε πάροικε ἀπὸ προσώπου δόξης ἐπεξένωταί μοι ὁ ἀδελφός χρεία τῆς οἰκίας | Recupera proximum secundum virtutem tuam, et attende tibi ne incidas. | ወእምከመ፡ ተጸነስከ፡ ይብሉከ፡ ፃእ፡ ኀዳሪነ፡ በጽሐ፡ ማኅፈርነ፡ ንፈቅድ፡ ቤተነ። | 又說：『寄居的，從尊位前退下吧，我的弟兄來作我的客了，我需要用我的房屋。』 |
|---|
| 29:28 | βαρέα ταῦτα ἀνθρώπῳ ἔχοντι φρόνησιν ἐπιτίμησις οἰκίας καὶ ὀνειδισμὸς δανειστοῦ | Initium vitæ hominis, aqua et panis, et vestimentum, et domus protegens turpitudinem. | ዕጹብ፡ ዝነገር፡ በኀበ፡ ብእሲ፡ ጠቢብ፡ ያኀስረከ፡ ዘአኅደ[ረ]ከ፡ ወይዘረክየከ፡ ዘለ[ቅሐ]ከ። | 這些事使有見識的人深感為難：寄人籬下的責備，與債主的辱罵。 |
|---|