44:1 ⧉ ⤴︎ וַיְצַ֞ו אֶת ־אֲשֶׁ֣ר עַל ־בֵּיתוֹ֮ לֵאמֹר֒ מַלֵּ֞א אֶת ־אַמְתְּחֹ֤ת הָֽאֲנָשִׁים֙ אֹ֔כֶל כַּאֲשֶׁ֥ר יוּכְל֖וּן שְׂאֵ֑ת וְשִׂ֥ים כֶּֽסֶף ־אִ֖ישׁ בְּפִ֥י אַמְתַּחְתּֽוֹ ׃
καὶ ἐνετείλατο Ιωσηφ τῷ ὄντι ἐπὶ τῆς οἰκίας αὐτοῦ λέγων πλήσατε τοὺς μαρσίππους τῶν ἀνθρώπων βρωμάτων ὅσα ἐὰν δύνωνται ἆραι καὶ ἐμβάλατε ἑκάστου τὸ ἀργύριον ἐπὶ τοῦ στόματος τοῦ μαρσίππου
Praecepit autem Joseph dispensatori domus suae , dicens : Imple saccos eorum frumento , quantum possunt capere : et pone pecuniam singulorum in summitate sacci .
ወአዘዘ ፡ ዮሴፍ ፡ ለመጋቢሁ ፡ ወይቤሎ ፡ ምላእ ፡ ሎሙ ፡ አኅስሊሆሙ ፡ ለእሉ ፡ ዕደው ፡ መጠነ ፡ ይክሉ ፡ ጸዊረ ፡ ወደይ ፡ ለለ ፡ አሐዱ ፡ ወርቆሙ ፡ ውስተ ፡ አኅስሊሆሙ ።
He commanded the steward of his house, saying, “Fill the men’s sacks with food, as much as they can carry, and put each man’s money in his sack’s mouth.
44:2 ⧉ ⤴︎ וְאֶת ־גְּבִיעִ֞י גְּבִ֣יעַ הַכֶּ֗סֶף תָּשִׂים֙ בְּפִי֙ אַמְתַּ֣חַת הַקָּטֹ֔ן וְאֵ֖ת כֶּ֣סֶף שִׁבְר֑וֹ וַיַּ֕עַשׂ כִּדְבַ֥ר יוֹסֵ֖ף אֲשֶׁ֥ר דִּבֵּֽר ׃
καὶ τὸ κόνδυ μου τὸ ἀργυροῦν ἐμβάλατε εἰς τὸν μάρσιππον τοῦ νεωτέρου καὶ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου αὐτοῦ ἐγενήθη δὲ κατὰ τὸ ῥῆμα Ιωσηφ καθὼς εἶπεν
Scyphum autem meum argenteum , et pretium quod dedit tritici , pone in ore sacci junioris . Factumque est ita .
ወኮራየ ፡ እንተ ፡ ብሩር ፡ ደይ ፡ ውስተ ፡ ኀስሉ ፡ ለዘ ፡ ይንእስ ፡ ወሤጠ ፡ እክሉሂ ፡ ደይ ፡ ወገብረ ፡ በከመ ፡ ይቤሎ ፡ ዮሴፍ ።
Put my cup, the silver cup, in the sack’s mouth of the youngest, with his grain money.” He did according to the word that Joseph had spoken.
44:3 ⧉ ⤴︎ הַבֹּ֖קֶר א֑וֹר וְהָאֲנָשִׁ֣ים שֻׁלְּח֔וּ הֵ֖מָּה וַחֲמֹרֵיהֶֽם ׃
τὸ πρωὶ διέφαυσεν καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀπεστάλησαν αὐτοὶ καὶ οἱ ὄνοι αὐτῶν
Et orto mane , dimissi sunt cum asinis suis .
ሶበ ፡ ጎሐ ፡ ጽባሕ ፡ ፈነዎሙ ፡ ለእሙንቱ ፡ ዕደው ፡ ምስለ ፡ እንስሳሆሙ ።
As soon as the morning was light, the men were sent away, they and their donkeys.
44:4 ⧉ ⤴︎ הֵ֠ם יָֽצְא֣וּ אֶת ־הָעִיר֮ לֹ֣א הִרְחִ֒יקוּ֒ וְיוֹסֵ֤ף אָמַר֙ לַֽאֲשֶׁ֣ר עַל ־בֵּית֔וֹ ק֥וּם רְדֹ֖ף אַחֲרֵ֣י הָֽאֲנָשִׁ֑ים וְהִשַּׂגְתָּם֙ וְאָמַרְתָּ֣ אֲלֵהֶ֔ם לָ֛מָּה שִׁלַּמְתֶּ֥ם רָעָ֖ה תַּ֥חַת טוֹבָֽה ׃
ἐξελθόντων δὲ αὐτῶν τὴν πόλιν οὐκ ἀπέσχον μακράν καὶ Ιωσηφ εἶπεν τῷ ἐπὶ τῆς οἰκίας αὐτοῦ ἀναστὰς ἐπιδίωξον ὀπίσω τῶν ἀνθρώπων καὶ καταλήμψῃ αὐτοὺς καὶ ἐρεῖς αὐτοῖς τί ὅτι ἀνταπεδώκατε πονηρὰ ἀντὶ καλῶν
Jamque urbem exierant , et processerant paululum : tunc Joseph accersito dispensatore domus , Surge , inquit , et persequere viros : et apprehensis dicito : Quare reddidistis malum pro bono ?
ወሶበ ፡ ወፅኡ ፡ እመንቱ ፡ ዕደው ፡ ዘእንበለ ፡ ይርሐቁ ፡ እምሀገር ፡ ነዋኀ ፡ ይቤሉ ፡ ዮሴፍ ፡ ለመጋቤ ፡ ቤቱ ፡ ተንሥእ ፡ ዴግኖሙ ፡ ወትልዎሙ ፡ ለእሉ ፡ ዕደው ፡ ወአኀዞሙ ፡ ወበሎሙ ፡ እፎ ፡ ከመ ፡ እኪተ ፡ ትፈድዩኒ ፡ ህየንተ ፡ ሠናይ ።
When they had gone out of the city, and were not yet far off, Joseph said to his steward, “Up, follow after the men. When you overtake them, ask them, ‘Why have you rewarded evil for good?
44:5 ⧉ ⤴︎ הֲל֣וֹא זֶ֗ה אֲשֶׁ֨ר יִשְׁתֶּ֤ה אֲדֹנִי֙ בּ֔וֹ וְה֕וּא נַחֵ֥שׁ יְנַחֵ֖שׁ בּ֑וֹ הֲרֵעֹתֶ֖ם אֲשֶׁ֥ר עֲשִׂיתֶֽם ׃
ἵνα τί ἐκλέψατέ μου τὸ κόνδυ τὸ ἀργυροῦν οὐ τοῦτό ἐστιν ἐν ᾧ πίνει ὁ κύριός μου αὐτὸς δὲ οἰωνισμῷ οἰωνίζεται ἐν αὐτῷ πονηρὰ συντετέλεσθε ἃ πεποιήκατε
scyphus , quem furati estis , ipse est in quo bibit dominus meus , et in quo augurari solet : pessimam rem fecistis .
ለምንት ፡ ትሰርቁኒ ፡ ገይበ ፡ ብሩር ፡ ዘቦቱ ፡ ይሰቲ ፡ እግዚእየ ፡ እኩየ ፡ ገበርክሙ ፡ በሎሙ ።
Isn’t this that from which my lord drinks, and by which he indeed divines? You have done evil in so doing.’”
44:6 ⧉ ⤴︎ וַֽיַּשִּׂגֵ֑ם וַיְדַבֵּ֣ר אֲלֵהֶ֔ם אֶת ־הַדְּבָרִ֖ים הָאֵֽלֶּה ׃
εὑρὼν δὲ αὐτοὺς εἶπεν αὐτοῖς κατὰ τὰ ῥήματα ταῦτα
Fecit ille ut jusserat : et apprehensis per ordinem locutus est .
ወሖረ ፡ ወረከቦሙ ፡ ወይቤሎሙ ፡ ለምንት ፡ ትገብሩ ፡ ከመዝ ፡ ወትፈድዩኒ ፡ እኪተ ፡ ህየንተ ፡ ሠናይ ፡ ዘገበርኩ ፡ ለክሙ ፡ ወትሰርቁኒ ፡ ገይበ ፡ ብሩር ፡ ዘእግዚእየ ።
He overtook them, and he spoke these words to them.
44:7 ⧉ ⤴︎ וַיֹּאמְר֣וּ אֵלָ֔יו לָ֚מָּה יְדַבֵּ֣ר אֲדֹנִ֔י כַּדְּבָרִ֖ים הָאֵ֑לֶּה חָלִ֙ילָה֙ לַעֲבָדֶ֔יךָ מֵעֲשׂ֖וֹת כַּדָּבָ֥ר הַזֶּֽה ׃
οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ ἵνα τί λαλεῖ ὁ κύριος κατὰ τὰ ῥήματα ταῦτα μὴ γένοιτο τοῖς παισίν σου ποιῆσαι κατὰ τὸ ῥῆμα τοῦτο
Qui responderunt : Quare sic loquitur dominus noster , ut servi tui tantum flagitii commiserint ?
ወይቤልዎ ፡ ለምንት ፡ ትብል ፡ ከመዝ ፡ እግዚእነ ፡ ሐሰ ፡ ሎሙ ፡ ለአግብርቲከ ፡ ኢይገብርዎ ፡ ለዝንቱ ፡ ነገር ።
They said to him, “Why does my lord speak such words as these? Far be it from your servants that they should do such a thing!
44:8 ⧉ ⤴︎ הֵ֣ן כֶּ֗סֶף אֲשֶׁ֤ר מָצָ֙אנוּ֙ בְּפִ֣י אַמְתְּחֹתֵ֔ינוּ הֱשִׁיבֹ֥נוּ אֵלֶ֖יךָ מֵאֶ֣רֶץ כְּנָ֑עַן וְאֵ֗יךְ נִגְנֹב֙ מִבֵּ֣ית אֲדֹנֶ֔יךָ כֶּ֖סֶף א֥וֹ זָהָֽב ׃
εἰ τὸ μὲν ἀργύριον ὃ εὕρομεν ἐν τοῖς μαρσίπποις ἡμῶν ἀπεστρέψαμεν πρὸς σὲ ἐκ γῆς Χανααν πῶς ἂν κλέψαιμεν ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ κυρίου σου ἀργύριον ἢ χρυσίον
pecuniam , quam invenimus in summitate saccorum , reportavimus ad te de terra Chanaan : et quomodo consequens est ut furati simus de domo domini tui aurum vel argentum ?
ወርቀ ፡ ጥቀ ፡ ዘረከብነ ፡ በውስተ ፡ አኅስሊነ ፡ አግባእነ ፡ ኀቤከ ፡ እምድረ ፡ ከናአን ፡ ወእፎኬ ፡ ንሰርቅ ፡ እምቤትከ ፡ ወርቀ ፡ አው ፡ ብሩረ ።
Behold, the money, which we found in our sacks’ mouths, we brought again to you out of the land of Canaan. How then should we steal silver or gold out of your lord’s house?
44:9 ⧉ ⤴︎ אֲשֶׁ֨ר יִמָּצֵ֥א אִתּ֛וֹ מֵעֲבָדֶ֖יךָ וָמֵ֑ת וְגַם ־אֲנַ֕חְנוּ נִֽהְיֶ֥ה לַֽאדֹנִ֖י לַעֲבָדִֽים ׃
παρ’ ᾧ ἂν εὑρεθῇ τὸ κόνδυ τῶν παίδων σου ἀποθνῃσκέτω καὶ ἡμεῖς δὲ ἐσόμεθα παῖδες τῷ κυρίῳ ἡμῶν
apud quemcumque fuerit inventum servorum tuorum quod quaeris , moriatur , et nos erimus servi domini nostri .
ይእዜኒ ፡ በኀበ ፡ ዘረከብከ ፡ ኮራከ ፡ እምኔነ ፡ እምውስተ ፡ አግብርቲከ ፡ ለይሙት ፡ ወንሕነሰ ፡ ንኩን ፡ አግብርተ ፡ ለእግዚእከ ።
With whomever of your servants it is found, let him die, and we also will be my lord’s slaves.”
44:10 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֕אמֶר גַּם ־עַתָּ֥ה כְדִבְרֵיכֶ֖ם כֶּן ־ה֑וּא אֲשֶׁ֨ר יִמָּצֵ֤א אִתּוֹ֙ יִהְיֶה ־לִּ֣י עָ֔בֶד וְאַתֶּ֖ם תִּהְי֥וּ נְקִיִּֽם ׃
ὁ δὲ εἶπεν καὶ νῦν ὡς λέγετε οὕτως ἔσται ὁ ἄνθρωπος παρ’ ᾧ ἂν εὑρεθῇ τὸ κόνδυ αὐτὸς ἔσται μου παῖς ὑμεῖς δὲ ἔσεσθε καθαροί
Qui dixit eis : Fiat juxta vestram sententiam : apud quemcumque fuerit inventum , ipse sit servus meus , vos autem eritis innoxii .
ወይቤሎሙ ፡ ይእዜኒ ፡ ይኩን ፡ በከመ ፡ ትቤሉ ፡ ዘኀቤሁ ፡ ተረክበ ፡ ውእቱ ፡ ገይብ ፡ ይኩነነ ፡ ገብረ ፡ ወአንትሙሰ ፡ አንጻሕክሙ ፡ ርእሰክሙ ።
He said, “Now also let it be according to your words. He with whom it is found will be my slave; and you will be blameless.”
44:11 ⧉ ⤴︎ וַֽיְמַהֲר֗וּ וַיּוֹרִ֛דוּ אִ֥ישׁ אֶת ־אַמְתַּחְתּ֖וֹ אָ֑רְצָה וַֽיִּפְתְּח֖וּ אִ֥ישׁ אַמְתַּחְתּֽוֹ ׃
καὶ ἔσπευσαν καὶ καθεῖλαν ἕκαστος τὸν μάρσιππον αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ἤνοιξαν ἕκαστος τὸν μάρσιππον αὐτοῦ
Itaque festinato deponentes in terram saccos , aperuerunt singuli .
ወአውረዱ ፡ አኅስሊሆሙ ፡ ውስተ ፡ ምድር ፡ ፍጡነ ፡ ወአኀዙ ፡ ይ [ፍ ]ትሑ ፤
Then they hurried, and each man took his sack down to the ground, and each man opened his sack.
44:12 ⧉ ⤴︎ וַיְחַפֵּ֕שׂ בַּגָּד֣וֹל הֵחֵ֔ל וּבַקָּטֹ֖ן כִּלָּ֑ה וַיִּמָּצֵא֙ הַגָּבִ֔יעַ בְּאַמְתַּ֖חַת בִּנְיָמִֽן ׃
ἠρεύνα δὲ ἀπὸ τοῦ πρεσβυτέρου ἀρξάμενος ἕως ἦλθεν ἐπὶ τὸν νεώτερον καὶ εὗρεν τὸ κόνδυ ἐν τῷ μαρσίππῳ τῷ Βενιαμιν
Quos scrutatus , incipiens a majore usque ad minimum , invenit scyphum in sacco Benjamin .
እምነ ፡ ዘይልህቅ ፡ እስከ ፡ ዘይንእስ ፡ ወረከበ ፡ ውእተ ፡ ገይበ ፡ በውስተ ፡ ኀስለ ፡ ብንያም ።
He searched, beginning with the oldest, and ending at the youngest. The cup was found in Benjamin’s sack.
44:13 ⧉ ⤴︎ וַֽיִּקְרְע֖וּ שִׂמְלֹתָ֑ם וַֽיַּעֲמֹס֙ אִ֣ישׁ עַל ־חֲמֹר֔וֹ וַיָּשֻׁ֖בוּ הָעִֽירָה ׃
καὶ διέρρηξαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν καὶ ἐπέθηκαν ἕκαστος τὸν μάρσιππον αὐτοῦ ἐπὶ τὸν ὄνον αὐτοῦ καὶ ἐπέστρεψαν εἰς τὴν πόλιν
At illi , scissis vestibus , oneratisque rursum asinis , reversi sunt in oppidum .
ወሠጠጡ ፡ አልባሲሆሙ ፡ ወጸዐኑ ፡ አኅስሊሆሙ ፡ ዲበ ፡ አእዱጊሆሙ ፡ ወገብኡ ፡ ውስተ ፡ ሀገር ።
Then they tore their clothes, and each man loaded his donkey, and returned to the city.
44:14 ⧉ ⤴︎ וַיָּבֹ֨א יְהוּדָ֤ה וְאֶחָיו֙ בֵּ֣יתָה יוֹסֵ֔ף וְה֖וּא עוֹדֶ֣נּוּ שָׁ֑ם וַיִּפְּל֥וּ לְפָנָ֖יו אָֽרְצָה ׃
εἰσῆλθεν δὲ Ιουδας καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ πρὸς Ιωσηφ ἔτι αὐτοῦ ὄντος ἐκεῖ καὶ ἔπεσον ἐναντίον αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν
Primusque Judas cum fratribus ingressus est ad Joseph (necdum enim de loco abierat ) omnesque ante eum pariter in terram corruerunt .
[ወቦኡ ፡ ኀበ ፡ ቤተ ፡ ዮሴፍ ፡] እንዘ ፡ ዓዲሁ ፡ ሀሎ ፡ [ህየ ፡] ወወድቁ ፡ በገጾሙ ፡ ውስተ ፡ ምድር ።
Judah and his brothers came to Joseph’s house, and he was still there. They fell on the ground before him.
44:15 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֤אמֶר לָהֶם֙ יוֹסֵ֔ף מָֽה ־הַמַּעֲשֶׂ֥ה הַזֶּ֖ה אֲשֶׁ֣ר עֲשִׂיתֶ֑ם הֲל֣וֹא יְדַעְתֶּ֔ם כִּֽי ־נַחֵ֧שׁ יְנַחֵ֛שׁ אִ֖ישׁ אֲשֶׁ֥ר כָּמֹֽנִי ׃
εἶπεν δὲ αὐτοῖς Ιωσηφ τί τὸ πρᾶγμα τοῦτο ὃ ἐποιήσατε οὐκ οἴδατε ὅτι οἰωνισμῷ οἰωνιεῖται ἄνθρωπος οἷος ἐγώ
Quibus ille ait : Cur sic agere voluistis ? an ignoratis quod non sit similis mei in augurandi scientia ?
ወይቤሎሙ ፡ ዮሴፍ ፡ ምንትኑ ፡ ዝንቱ ፡ ዘገበርክሙ ።
Joseph said to them, “What deed is this that you have done? Don’t you know that such a man as I can indeed do divination?”
44:16 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֣אמֶר יְהוּדָ֗ה מַה ־נֹּאמַר֙ לַֽאדֹנִ֔י מַה ־נְּדַבֵּ֖ר וּמַה ־נִּצְטַדָּ֑ק הָאֱלֹהִ֗ים מָצָא֙ אֶת ־עֲוֺ֣ן עֲבָדֶ֔יךָ הִנֶּ֤נּוּ עֲבָדִים֙ לַֽאדֹנִ֔י גַּם ־אֲנַ֕חְנוּ גַּ֛ם אֲשֶׁר ־נִמְצָ֥א הַגָּבִ֖יעַ בְּיָדֽוֹ ׃
εἶπεν δὲ Ιουδας τί ἀντεροῦμεν τῷ κυρίῳ ἢ τί λαλήσωμεν ἢ τί δικαιωθῶμεν ὁ δὲ θεὸς εὗρεν τὴν ἀδικίαν τῶν παίδων σου ἰδού ἐσμεν οἰκέται τῷ κυρίῳ ἡμῶν καὶ ἡμεῖς καὶ παρ’ ᾧ εὑρέθη τὸ κόνδυ
Cui Judas : Quid respondebimus , inquit , domino meo ? vel quid loquemur , aut juste poterimus obtendere ? Deus invenit iniquitatem servorum tuorum : en omnes servi sumus domini mei , et nos , et apud quem inventus est scyphus .
ወይቤ ፡ ይሁዳ ፡ ምንተ ፡ ንትዋሣእ ፡ ለእግዚእነ ፡ ወምንተ ፡ ንብል ፡ በምንት ፡ ንነጽሕ ፡ ዘእግዚአብሔር ፡ አግብአ ፡ ለዐመፃነ ፡ ላዕሌነ ፡ ወናሁ ፡ ባሕቱ ፡ ኮነ ፡ አግብርቶ ፡ ለእግዚእነ ፡ ንሕነሂ ፡ ወዝንቱሂ ፡ ዘተረክበ ፡ በኀቤሁ ፡ ገይብ ።
Judah said, “What will we tell my lord? What will we speak? How will we clear ourselves? God has found out the iniquity of your servants. Behold, we are my lord’s slaves, both we and he also in whose hand the cup is found.”
44:17 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֕אמֶר חָלִ֣ילָה לִּ֔י מֵעֲשׂ֖וֹת זֹ֑את הָאִ֡ישׁ אֲשֶׁר֩ נִמְצָ֨א הַגָּבִ֜יעַ בְּיָד֗וֹ ה֚וּא יִהְיֶה ־לִּ֣י עָ֔בֶד וְאַתֶּ֕ם עֲל֥וּ לְשָׁל֖וֹם אֶל ־אֲבִיכֶֽם ׃ {ס}
εἶπεν δὲ Ιωσηφ μή μοι γένοιτο ποιῆσαι τὸ ῥῆμα τοῦτο ὁ ἄνθρωπος παρ’ ᾧ εὑρέθη τὸ κόνδυ αὐτὸς ἔσται μου παῖς ὑμεῖς δὲ ἀνάβητε μετὰ σωτηρίας πρὸς τὸν πατέρα ὑμῶν
Respondit Joseph : Absit a me ut sic agam : qui furatus est scyphum , ipse sit servus meus : vos autem abite liberi ad patrem vestrum .
ወይቤ ፡ ዮሴፍ ፡ ሐሰ ፡ ሊተ ፡ እስከ ፡ እገብሮ ፡ ለዝንቱ ፡ ነገር ፤ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ዘበላዕሌሁ ፡ ተረክበ ፡ ኮራየ ፡ ውእቱ ፡ ይኩነኒ ፡ ገብረ ፡ ወአንትሙሰ ፡ ሑሩ ፡ ኀበ ፡ አቡክሙ ፡ በዳኅን ።
He said, “Far be it from me that I should do so. The man in whose hand the cup is found, he will be my slave; but as for you, go up in peace to your father.”
44:18 ⧉ ⤴︎ וַיִּגַּ֨שׁ אֵלָ֜יו יְהוּדָ֗ה וַיֹּ֘אמֶר֮ בִּ֣י אֲדֹנִי֒ יְדַבֶּר ־נָ֨א עַבְדְּךָ֤ דָבָר֙ בְּאׇזְנֵ֣י אֲדֹנִ֔י וְאַל ־יִ֥חַר אַפְּךָ֖ בְּעַבְדֶּ֑ךָ כִּ֥י כָמ֖וֹךָ כְּפַרְעֹֽה ׃
ἐγγίσας δὲ αὐτῷ Ιουδας εἶπεν δέομαι κύριε λαλησάτω ὁ παῖς σου ῥῆμα ἐναντίον σου καὶ μὴ θυμωθῇς τῷ παιδί σου ὅτι σὺ εἶ μετὰ Φαραω
Accedens autem propius Judas , confidenter ait : Oro , domine mi , loquatur servus tuus verbum in auribus tuis , et ne irascaris famulo tuo : tu es enim post Pharaonem
ወቀርበ ፡ ይሁዳ ፡ ኀቤሁ ፡ ወይቤ ፡ ብቍዐኒ ፡ እግዚኦ ፡ አብሐኒ ፡ እንብብ ፡ ቅድሜከ ፡ እግዚእየ ፡ ኢትትመዓዖ ፡ ለገብርከ ፡ እስመ ፡ አንተ ፡ እምድኅረ ፡ ፈርዖን ።
Then Judah came near to him, and said, “Oh, my lord, please let your servant speak a word in my lord’s ears, and don’t let your anger burn against your servant; for you are even as Pharaoh.
44:19 ⧉ ⤴︎ אֲדֹנִ֣י שָׁאַ֔ל אֶת ־עֲבָדָ֖יו לֵאמֹ֑ר הֲיֵשׁ ־לָכֶ֥ם אָ֖ב אוֹ ־אָֽח ׃
κύριε σὺ ἠρώτησας τοὺς παῖδάς σου λέγων εἰ ἔχετε πατέρα ἢ ἀδελφόν
dominus meus . Interrogasti prius servos tuos : Habetis patrem aut fratrem ?
እግዚእ ፡ አንተ ፡ ተስእልኮሙ ፡ ለአግብርቲከ ፡ ወትቤሎሙ ፡ ቦኑ ፡ ዘብክሙ ፡ አበ ፡ አው ፡ እኈ ።
My lord asked his servants, saying, ‘Have you a father, or a brother?’
44:20 ⧉ ⤴︎ וַנֹּ֙אמֶר֙ אֶל ־אֲדֹנִ֔י יֶשׁ ־לָ֙נוּ֙ אָ֣ב זָקֵ֔ן וְיֶ֥לֶד זְקֻנִ֖ים קָטָ֑ן וְאָחִ֣יו מֵ֔ת וַיִּוָּתֵ֨ר ה֧וּא לְבַדּ֛וֹ לְאִמּ֖וֹ וְאָבִ֥יו אֲהֵבֽוֹ ׃
καὶ εἴπαμεν τῷ κυρίῳ ἔστιν ἡμῖν πατὴρ πρεσβύτερος καὶ παιδίον γήρως νεώτερον αὐτῷ καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἀπέθανεν αὐτὸς δὲ μόνος ὑπελείφθη τῇ μητρὶ αὐτοῦ ὁ δὲ πατὴρ αὐτὸν ἠγάπησεν
et nos respondimus tibi domino meo : Est nobis pater senex , et puer parvulus , qui in senectute illius natus est : cujus uterinus frater mortuus est : et ipsum solum habet mater sua , pater vero tenere diligit eum .
ወንቤለከ ፡ እግዚኦ ፡ ብነ ፡ አበ ፡ አረጋዊ ፡ ወቦ ፡ ወልደ ፡ ንኡሰ ፡ ዘበርሥአቲሁ ፡ ወእኁሁሰ ፡ ሎቱ ፡ ሞተ ፡ ወውእቱ ፡ ባሕቲቱ ፡ ተርፈ ፡ ለእሙ ፡ ወያፈቅሮ ፡ አቡሁ ።
We said to my lord, ‘We have a father, an old man, and a child of his old age, a little one; and his brother is dead, and he alone is left of his mother; and his father loves him.’
44:21 ⧉ ⤴︎ וַתֹּ֙אמֶר֙ אֶל ־עֲבָדֶ֔יךָ הוֹרִדֻ֖הוּ אֵלָ֑י וְאָשִׂ֥ימָה עֵינִ֖י עָלָֽיו ׃
εἶπας δὲ τοῖς παισίν σου καταγάγετε αὐτὸν πρός με καὶ ἐπιμελοῦμαι αὐτοῦ
Dixistique servis tuis : Adducite eum ad me , et ponam oculos meos super illum .
ወትቤሎሙ ፡ ለአግብርቲከ ፡ አምጽእዎ ፡ ኀቤየ ፡ ወአዐቅቦ ።
You said to your servants, ‘Bring him down to me, that I may set my eyes on him.’
44:22 ⧉ ⤴︎ וַנֹּ֙אמֶר֙ אֶל ־אֲדֹנִ֔י לֹא ־יוּכַ֥ל הַנַּ֖עַר לַעֲזֹ֣ב אֶת ־אָבִ֑יו וְעָזַ֥ב אֶת ־אָבִ֖יו וָמֵֽת ׃
καὶ εἴπαμεν τῷ κυρίῳ οὐ δυνήσεται τὸ παιδίον καταλιπεῖν τὸν πατέρα ἐὰν δὲ καταλίπῃ τὸν πατέρα ἀποθανεῖται
Suggessimus domino meo : Non potest puer relinquere patrem suum : si enim illum dimiserit , morietur .
ወንቤለከ ፡ ኢይክል ፡ ኀዲገ ፡ አቡሁ ፡ ውእቱ ፡ ሕፃን ፡ ወእመሰ ፡ ኀደጎ ፡ ይመውት ።
We said to my lord, ‘The boy can’t leave his father, for if he should leave his father, his father would die.’
44:23 ⧉ ⤴︎ וַתֹּ֙אמֶר֙ אֶל ־עֲבָדֶ֔יךָ אִם ־לֹ֥א יֵרֵ֛ד אֲחִיכֶ֥ם הַקָּטֹ֖ן אִתְּכֶ֑ם לֹ֥א תֹסִפ֖וּן לִרְא֥וֹת פָּנָֽי ׃
σὺ δὲ εἶπας τοῖς παισίν σου ἐὰν μὴ καταβῇ ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν ὁ νεώτερος μεθ’ ὑμῶν οὐ προσθήσεσθε ἔτι ἰδεῖν τὸ πρόσωπόν μου
Et dixisti servis tuis : Nisi venerit frater vester minimus vobiscum , non videbitis amplius faciem meam .
ወአንተሰ ፡ ባሕቱ ፡ ትቤሎሙ ፡ ለአግብርቲከ ፡ ለእመ ፡ ኢያምጻእክምዎ ፡ ለእኁክሙ ፡ ዘይንእስ ፡ ኢትሬእዩ ፡ ገጽየ ፡ ዳግመ ።
You said to your servants, ‘Unless your youngest brother comes down with you, you will see my face no more.’
44:24 ⧉ ⤴︎ וַֽיְהִי֙ כִּ֣י עָלִ֔ינוּ אֶֽל ־עַבְדְּךָ֖ אָבִ֑י וַנַּ֨גֶּד ־ל֔וֹ אֵ֖ת דִּבְרֵ֥י אֲדֹנִֽי ׃
ἐγένετο δὲ ἡνίκα ἀνέβημεν πρὸς τὸν παῖδά σου πατέρα δὲ ἡμῶν ἀπηγγείλαμεν αὐτῷ τὰ ῥήματα τοῦ κυρίου
Cum ergo ascendissemus ad famulum tuum patrem nostrum , narravimus ei omnia quae locutus est dominus meus .
ወኮነ ፡ ሶበ ፡ ዐረግነ ፡ ኀበ ፡ አቡነ ፡ ገብርከ ፡ ዜነውናሁ ፡ ዘንተ ፡ ዘትቤለነ ፡ እግዚኦ ።
When we came up to your servant my father, we told him the words of my lord.
44:25 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֖אמֶר אָבִ֑ינוּ שֻׁ֖בוּ שִׁבְרוּ ־לָ֥נוּ מְעַט ־אֹֽכֶל ׃
εἶπεν δὲ ἡμῖν ὁ πατὴρ ἡμῶν βαδίσατε πάλιν ἀγοράσατε ἡμῖν μικρὰ βρώματα
Et dixit pater noster : Revertimini , et emite nobis parum tritici .
ወይቤለነ ፡ አቡነ ፡ ሑሩ ፡ ካዕበ ፡ ተሣየጡ ፡ ለነ ፡ ሕዳጠ ፡ እክለ ።
Our father said, ‘Go again and buy us a little food.’
44:26 ⧉ ⤴︎ וַנֹּ֕אמֶר לֹ֥א נוּכַ֖ל לָרֶ֑דֶת אִם ־יֵשׁ֩ אָחִ֨ינוּ הַקָּטֹ֤ן אִתָּ֙נוּ֙ וְיָרַ֔דְנוּ כִּי ־לֹ֣א נוּכַ֗ל לִרְאוֹת֙ פְּנֵ֣י הָאִ֔ישׁ וְאָחִ֥ינוּ הַקָּטֹ֖ן אֵינֶ֥נּוּ אִתָּֽנוּ ׃
ἡμεῖς δὲ εἴπαμεν οὐ δυνησόμεθα καταβῆναι ἀλλ’ εἰ μὲν ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν ὁ νεώτερος καταβαίνει μεθ’ ἡμῶν καταβησόμεθα οὐ γὰρ δυνησόμεθα ἰδεῖν τὸ πρόσωπον τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ νεωτέρου μὴ ὄντος μεθ’ ἡμῶν
Cui diximus : Ire non possumus : si frater noster minimus descenderit nobiscum , proficiscemur simul : alioquin illo absente , non audemus videre faciem viri .
ወንቤሎ ፡ ንሕነ ፡ ኢንክል ፡ ሐዊረ ፡ እመ ፡ እኁነ ፡ ዘይንእስ ፡ ኢመጽአ ፡ ምስሌነ ፡ እስመ ፡ አንክል ፡ ርእየ ፡ ገጹ ፡ ለውእቱ ፡ ብእሲ ፡ እመ ፡ ኢሀሎ ፡ እኁነ ፡ ምስሌነ ፡ ዘይንእስ ።
We said, ‘We can’t go down. If our youngest brother is with us, then we will go down: for we may not see the man’s face, unless our youngest brother is with us.’
44:27 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֛אמֶר עַבְדְּךָ֥ אָבִ֖י אֵלֵ֑ינוּ אַתֶּ֣ם יְדַעְתֶּ֔ם כִּ֥י שְׁנַ֖יִם יָֽלְדָה ־לִּ֥י אִשְׁתִּֽי ׃
εἶπεν δὲ ὁ παῖς σου ὁ πατὴρ ἡμῶν πρὸς ἡμᾶς ὑμεῖς γινώσκετε ὅτι δύο ἔτεκέν μοι ἡ γυνή
Ad quae ille respondit : Vos scitis quod duos genuerit mihi uxor mea .
ወይቤለነ ፡ ገብርከ ፡ አቡነ ፡ ታአምሩ ፡ ለሊክሙ ፡ ከመ ፡ ክልኤተ ፡ ወለደት ፡ ሊተ ፡ ይእቲ ፡ ብእሲት ።
Your servant, my father, said to us, ‘You know that my wife bore me two sons.
44:28 ⧉ ⤴︎ וַיֵּצֵ֤א הָֽאֶחָד֙ מֵֽאִתִּ֔י וָאֹמַ֕ר אַ֖ךְ טָרֹ֣ף טֹרָ֑ף וְלֹ֥א רְאִיתִ֖יו עַד ־הֵֽנָּה ׃
καὶ ἐξῆλθεν ὁ εἷς ἀπ’ ἐμοῦ καὶ εἴπατε ὅτι θηριόβρωτος γέγονεν καὶ οὐκ εἶδον αὐτὸν ἔτι καὶ νῦν
Egressus est unus , et dixistis : Bestia devoravit eum : et hucusque non comparet .
ወአሐዱሰ ፡ ወፅአ ፡ እምኀቤየ ፡ ወትቤሉኒ ፡ አርዌ ፡ በልዖ ፡ ወአርኢክዎ ፡ እንከ ፡ ዳግመ ፡ እስከ ፡ ይእዜ ።
One went out from me, and I said, “Surely he is torn in pieces;” and I haven’t seen him since.
44:29 ⧉ ⤴︎ וּלְקַחְתֶּ֧ם גַּם ־אֶת ־זֶ֛ה מֵעִ֥ם פָּנַ֖י וְקָרָ֣הוּ אָס֑וֹן וְהֽוֹרַדְתֶּ֧ם אֶת ־שֵׂיבָתִ֛י בְּרָעָ֖ה שְׁאֹֽלָה ׃
ἐὰν οὖν λάβητε καὶ τοῦτον ἐκ προσώπου μου καὶ συμβῇ αὐτῷ μαλακία ἐν τῇ ὁδῷ καὶ κατάξετέ μου τὸ γῆρας μετὰ λύπης εἰς ᾅδου
Si tuleritis et istum , et aliquid ei in via contigerit , deducetis canos meos cum moerore ad inferos .
ወለእመ ፡ ነሣእክምዎ ፡ ለዝኒ ፡ እምቅድመ ፡ ገጽየ ፡ ወእመቦ ፡ ከመ ፡ ደወየ ፡ በፍኖት ፡ ወታወርድዎ ፡ ለርሥዓንየ ፡ በሐዘን ፡ ውስተ ፡ መቃብር ።
If you take this one also from me, and harm happens to him, you will bring down my gray hairs with sorrow to Sheol.’
44:30 ⧉ ⤴︎ וְעַתָּ֗ה כְּבֹאִי֙ אֶל ־עַבְדְּךָ֣ אָבִ֔י וְהַנַּ֖עַר אֵינֶ֣נּוּ אִתָּ֑נוּ וְנַפְשׁ֖וֹ קְשׁוּרָ֥ה בְנַפְשֽׁוֹ ׃
νῦν οὖν ἐὰν εἰσπορεύωμαι πρὸς τὸν παῖδά σου πατέρα δὲ ἡμῶν καὶ τὸ παιδάριον μὴ ᾖ μεθ’ ἡμῶν ἡ δὲ ψυχὴ αὐτοῦ ἐκκρέμαται ἐκ τῆς τούτου ψυχῆς
Igitur si intravero ad servum tuum patrem nostrum , et puer defuerit (cum anima illius ex hujus anima pendeat ),
ወይእዜኒ ፡ ለእመ ፡ ሖርነ ፡ ኀበ ፡ ገብርከ ፡ አቡነ ፡ ወኢሀሎ ፡ ምስሌነ ፡ ዝንቱ ፡ ሕፃን ፡ እስመ ፡ ተሰቅለት ፡ ነፍሱ ፡ በእንተ ፡ ዝንቱ ፡ ሕፃን ፤
Now therefore when I come to your servant my father, and the boy is not with us; since his life is bound up in the boy’s life;
44:31 ⧉ ⤴︎ וְהָיָ֗ה כִּרְאוֹת֛וֹ כִּי ־אֵ֥ין הַנַּ֖עַר וָמֵ֑ת וְהוֹרִ֨ידוּ עֲבָדֶ֜יךָ אֶת ־שֵׂיבַ֨ת עַבְדְּךָ֥ אָבִ֛ינוּ בְּיָג֖וֹן שְׁאֹֽלָה ׃
καὶ ἔσται ἐν τῷ ἰδεῖν αὐτὸν μὴ ὂν τὸ παιδάριον μεθ’ ἡμῶν τελευτήσει καὶ κατάξουσιν οἱ παῖδές σου τὸ γῆρας τοῦ παιδός σου πατρὸς δὲ ἡμῶν μετ’ ὀδύνης εἰς ᾅδου
videritque eum non esse nobiscum , morietur , et deducent famuli tui canos ejus cum dolore ad inferos .
ወእምከመ ፡ ርእየ ፡ ከመ ፡ ኢሀሎ ፡ ምስሌነ ፡ ይመውት ፡ ወና [ወ ]ርዶ ፡ ውስተ ፡ መቃብር ፡ በጻዕር ፡ ወለርሥዓኒሁ ፡ ለገብርከ ፡ አቡነ ።
it will happen, when he sees that the boy is no more, that he will die. Your servants will bring down the gray hairs of your servant, our father, with sorrow to Sheol.
44:32 ⧉ ⤴︎ כִּ֤י עַבְדְּךָ֙ עָרַ֣ב אֶת ־הַנַּ֔עַר מֵעִ֥ם אָבִ֖י לֵאמֹ֑ר אִם ־לֹ֤א אֲבִיאֶ֙נּוּ֙ אֵלֶ֔יךָ וְחָטָ֥אתִי לְאָבִ֖י כׇּל ־הַיָּמִֽים ׃
ὁ γὰρ παῖς σου ἐκδέδεκται τὸ παιδίον παρὰ τοῦ πατρὸς λέγων ἐὰν μὴ ἀγάγω αὐτὸν πρὸς σὲ καὶ στήσω αὐτὸν ἐναντίον σου ἡμαρτηκὼς ἔσομαι πρὸς τὸν πατέρα πάσας τὰς ἡμέρας
Ego proprie servus tuus sim qui in meam hunc recepi fidem , et spopondi dicens : Nisi reduxero eum , peccati reus ero in patrem meum omni tempore .
እስመ ፡ ገብርከ ፡ ተሐበዮ ፡ ለዝ ፡ ሕፃን ፡ እምኀበ ፡ አቡሁ ፡ ወይቤሎ ፡ ለእመ ፡ ኢያግባእክዎ ፡ ኀቤከ ፡ ወኢያቀምክዎ ፡ ቅድሜከ ፡ ጊጉየ ፡ ለእኩን ፡ ላዕሌከ ፡ አባ ፡ በኵሉ ፡ መዋዕለ ፡ ሕይወትየ ።
For your servant became collateral for the boy to my father, saying, ‘If I don’t bring him to you, then I will bear the blame to my father forever.’
44:33 ⧉ ⤴︎ וְעַתָּ֗ה יֵֽשֶׁב ־נָ֤א עַבְדְּךָ֙ תַּ֣חַת הַנַּ֔עַר עֶ֖בֶד לַֽאדֹנִ֑י וְהַנַּ֖עַר יַ֥עַל עִם ־אֶחָֽיו ׃
νῦν οὖν παραμενῶ σοι παῖς ἀντὶ τοῦ παιδίου οἰκέτης τοῦ κυρίου τὸ δὲ παιδίον ἀναβήτω μετὰ τῶν ἀδελφῶν
Manebo itaque servus tuus pro puero in ministerio domini mei , et puer ascendat cum fratribus suis .
ወይእዜኒ ፡ እከውነከ ፡ ገብረ ፡ ህየንተዝ ፡ ሕፃን ፡ ወእነብር ፡ ኀቤከ ፡ እግዚኦ ፡ ወሕፃንሰ ፡ ይሑር ፡ ምስለ ፡ አኀዊሁ ።
Now therefore, please let your servant stay instead of the boy, my lord’s slave; and let the boy go up with his brothers.
44:34 ⧉ ⤴︎ כִּי ־אֵיךְ֙ אֶֽעֱלֶ֣ה אֶל ־אָבִ֔י וְהַנַּ֖עַר אֵינֶ֣נּוּ אִתִּ֑י פֶּ֚ן אֶרְאֶ֣ה בָרָ֔ע אֲשֶׁ֥ר יִמְצָ֖א אֶת ־אָבִֽי ׃
πῶς γὰρ ἀναβήσομαι πρὸς τὸν πατέρα τοῦ παιδίου μὴ ὄντος μεθ’ ἡμῶν ἵνα μὴ ἴδω τὰ κακά ἃ εὑρήσει τὸν πατέρα μου
Non enim possum redire ad patrem meum , absente puero : ne calamitatis , quae oppressura est patrem meum , testis assistam .
እስመ ፡ ኢይክል ፡ ሐዊረ ፡ ኀበ ፡ አቡነ ፡ እንዘ ፡ ኢሀሎ ፡ ዝንቱ ፡ ሕፃን ፡ ኀቤነ ፡ ከመ ፡ ኢይርአይ ፡ እኪተ ፡ እንተ ፡ ትረክቦ ፡ ለአቡነ ።
For how will I go up to my father, if the boy isn’t with me?—lest I see the evil that will come on my father.”