| 37:1 | πᾶς φίλος ἐρεῖ ἐφιλίασα κἀγώ ἀλλ’ ἔστιν φίλος ὀνόματι μόνον φίλος | Omnis amicus dicet : Et ego amicitiam copulavi : sed est amicus solo nomine amicus. Nonne tristitia inest usque ad mortem ? | ኵሉ፡ ዘተዓረኮ፡ ይብል፡ ተዓረኩ፡ አነኒ፡ ባሕቱ፡ ቦቱ፡ ዐርከ፡ ለስም፡ በከ፡ ዘይትዓረክ። | 凡朋友都會說：「我也是你的朋友。」但有的朋友只是名義上的朋友而已。 |
|---|
| 37:2 | οὐχὶ λύπη ἔνι ἕως θανάτου ἑταῖρος καὶ φίλος τρεπόμενος εἰς ἔχθραν | sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur. | ወሐዘንሰ፡ ይነብር፡(ውስተ፡ ልብ፡)እስከ፡ አመ፡ ዕለተ፡ ሞት፡(ወቦ፡)ዐርክ፡ ዘይከውነከ፡ ጸላኤ። | 當同伴和朋友轉為仇敵時，這豈不是至於死地的憂傷麼？ |
|---|
| 37:3 | ὦ πονηρὸν ἐνθύμημα πόθεν ἐνεκυλίσθης καλύψαι τὴν ξηρὰν ἐν δολιότητι | O præsumptio nequissima, unde creata es cooperire aridam malitia et dolositate illius ? | እኪት፡ ፍትወት፡ እምአይቴኑ፡ አንኰርኰርኪ፡ ወመላእኪ፡ ውስተ፡ ብሔር፡ ኀጢአተ። | 惡念哪，你從何處滾滾而來，以詭詐遮蓋了大地？ |
|---|
| 37:4 | ἑταῖρος φίλου ἐν εὐφροσύνῃ ἥδεται καὶ ἐν καιρῷ θλίψεως ἔσται ἀπέναντι | Sodalis amico conjucundatur in oblectationibus, et in tempore tribulationis adversarius erit. | ወቦ፡ ዐርክ፡ ዘይቀርበከ፡ አመ፡ ትፍሥሕትከ፡ ወእምከመ፡ ተመንደብከ፡ ውእቱ፡ ይከውነከ፡ ፀረከ። | 有一種同伴，在朋友歡樂時與他同樂，到患難的時候卻與他作對。 |
|---|
| 37:5 | ἑταῖρος φίλῳ συμπονεῖ χάριν γαστρός ἔναντι πολέμου λήμψεται ἀσπίδα | Sodalis amico condolet causa ventris, et contra hostem accipiet scutum. | ወቦ፡ ዐርክ፡ ዘእንበይነ፡ ከርሡ፡ ይቴክዝ፡ ለከ፡ ሕማመከ፡ ወእምከመቦ፡ ዘዐለወከ፡ ውእቱ፡ ይቀድም፡ ይትቃተለከ። | 有一種同伴，為著肚腹與朋友同勞，到爭戰時卻肯為他拿起盾牌。 |
|---|
| 37:6 | μὴ ἐπιλάθῃ φίλου ἐν τῇ ψυχῇ σου καὶ μὴ ἀμνημονήσῃς αὐτοῦ ἐν χρήμασίν σου | Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in opibus tuis. | ኢትርሳዕ፡ ዐርከከ፡ እምከመ፡ ተደሎከ፡ ወኢትኅድጎ፡ ለእምከመ፡ ንዋየ፡ ረከብከ። | 你心裡不可忘記朋友；在你富足的時候，也不可不記念他。 |
|---|
| 37:7 | πᾶς σύμβουλος ἐξαίρει βουλήν ἀλλ’ ἔστιν συμβουλεύων εἰς ἑαυτόν | Noli consiliari cum eo qui tibi insidiatur, et a zelantibus te absconde consilium. | ኵሉ፡ መምክር፡ ያመክር፡ ምክረ፡ ወቦ፡ ዘያመክር፡ ዘይበቊዕ፡ ለርእሱ። | 凡謀士都會高舉自己的計謀；但有人所謀算的，卻是為自己。 |
|---|
| 37:8 | ἀπὸ συμβούλου φύλαξον τὴν ψυχήν σου καὶ γνῶθι πρότερον τίς αὐτοῦ χρεία καὶ γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ βουλεύσεται μήποτε βάλῃ ἐπὶ σοὶ κλῆρον | Omnis consiliarius prodit consilium, sed est consiliarius in semetipso. | ዕቀብ፡ ልበከ፡ እምነ፡ ዘያመክረከ፡ ቅድም፡ አእምር፡ ትካዞ፡ በዘይፈቅደከ፡ እስመ፡ እንበይነ፡ ርእሱ፡ ያመክረከ። | 你的心要防備謀士，先要知道甚麼於他有利，因為他必為自己籌算，恐怕他為你抽籤定命， |
|---|
| 37:9 | καὶ εἴπῃ σοι καλὴ ἡ ὁδός σου καὶ στήσεται ἐξ ἀναντίας ἰδεῖν τὸ συμβησόμενόν σοι | A consiliario serva animam tuam : prius scito quæ sit illius necessitas : et ipse enim animo suo cogitabit : | ወይብለከ፡ ሠናየ፡ ገበርከ፡ ወያመጽእ፡ ለከ፡ በዘ፡ ያሀጕለከ፡ ንዋየከ፡ ወእምከመ፡ ተጸነስከ፡ ይኔጽረከ፡ ወይሥሕቅ፡ ላዕሌከ። | 又對你說：「你的路很好。」然後站在一旁，看你會遭遇甚麼。 |
|---|
| 37:10 | μὴ βουλεύου μετὰ τοῦ ὑποβλεπομένου σε καὶ ἀπὸ τῶν ζηλούντων σε κρύψον βουλήν | ne forte mittat sudem in terram, et dicat tibi : | ኢትትማከር፡ ምስለ፡ ዘይትዐቀበከ፡ ወኅባእ፡ ቃለከ፡ እምነ፡ ዘይትኃሠሠከ። | 不要與那斜眼看你的人商議；要向那嫉妒你的人隱藏你的計謀。 |
|---|
| 37:11 | μετὰ γυναικὸς περὶ τῆς ἀντιζήλου αὐτῆς καὶ μετὰ δειλοῦ περὶ πολέμου μετὰ ἐμπόρου περὶ μεταβολίας καὶ μετὰ ἀγοράζοντος περὶ πράσεως μετὰ βασκάνου περὶ εὐχαριστίας καὶ μετὰ ἀνελεήμονος περὶ χρηστοηθείας μετὰ ὀκνηροῦ περὶ παντὸς ἔργου καὶ μετὰ μισθίου ἐφετίου περὶ συντελείας οἰκέτῃ ἀργῷ περὶ πολλῆς ἐργασίας μὴ ἔπεχε ἐπὶ τούτοις περὶ πάσης συμβουλίας | Bona est via tua : et stet e contrario videre quid tibi eveniat. | ኢትትናገር፡ ምስለ፡ ብእሲት፡ በዘታቀንኣ፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ፈራህ፡ እንበይነ፡ ፀብእ፡ ኢትትማከር፡ እንበይነ፡ ረባሕ፡ ምስለ፡ ሠያጢ፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ነጋዲ፡ እንበይነ፡ ተግባር፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ደንጻዊ፡ ለውሂበ፡ ምጽዋት፤ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ዐላዊ፡ ለአግብኦ፡ ዕሴት፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ሀካይ፡ በእንተ፡ ግብር፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ዐሳብ፡ እንበይነ፡ ጥብዖት፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ አብድ፡ እንበይነ፡ ኪን፤(ቅኒ፡ ነባሬከ፡ ወኢታንብሮ፡ ፅሩዐ፤)ወምስለዝ፡ ኵሉ፡ አልቦ፡ ዘትትማከሮሙ፡ እንበይነ፡ ዝነገር። | 不要與婦人商議她所妒忌的對手，不要與膽怯的人商議戰事，不要與商人商議交易，不要與買主商議出售，不要與嫉妒的人商議感恩，不要與不憐憫的人商議仁慈，不要與懶惰的人商議任何工作，不要與按期受僱的僱工商議工程完竣，也不要與懶惰的僕人商議繁重的工作；在任何商議的事上，都不要倚靠這等人。 |
|---|
| 37:12 | ἀλλ’ ἢ μετὰ ἀνδρὸς εὐσεβοῦς ἐνδελέχιζε ὃν ἂν ἐπιγνῷς συντηροῦντα ἐντολάς ὃς ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ κατὰ τὴν ψυχήν σου καὶ ἐὰν πταίσῃς συναλγήσει σοι | Cum viro irreligioso tracta de sanctitate, et cum injusto de justitia, et cum muliere de ea quæ æmulatur, cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, | ምስለ፡ ብእሲ፡ ጻድቅ፡ ዘልፈ፡ ተናገር፡ ምክረከ፡ ዘታአምር፡ ከመቦ፡ ሃይማኖተ፡ ወይፈርህ፡ እግዚአብሔር፡ ዘከመ፡ ልብከ፡ ልቡ፡ ወእመኒ፡ ተከዝከ፡ የሐምም፡ ሕማመከ። | 倒要常與敬虔人在一起，就是你所認定謹守誡命的人，他的心與你的心相同，你若失足，他必與你同感憂傷。 |
|---|
| 37:13 | καὶ βουλὴν καρδίας στῆσον οὐ γὰρ ἔστιν σοι πιστότερος αὐτῆς | cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agrario de omni opere, | ወአቅም፡ ምክረ፡ ነፍስከ፡ እስመ፡ ይእቲ፡ እምኵሉ፡ ምእመንከ። | 你要堅守你心中的計謀，因為再沒有比它對你更忠實的了。 |
|---|
| 37:14 | ψυχὴ γὰρ ἀνδρὸς ἀπαγγέλλειν ἐνίοτε εἴωθεν ἢ ἑπτὰ σκοποὶ ἐπὶ μετεώρου καθήμενοι ἐπὶ σκοπῆς | cum operario annuali de consummatione anni, cum servo pigro de multa operatione. Non attendas his in omni consilio : | እስመ፡ ነፍሱ፡ ለሰብእ፡ እንተ፡ ትረክቦ፡ ታሐዝቦ፡ ፈድፋደ፡ እምነ፡ ፯ቱ፡ አስባብ፡ ሰብአ፡ ዐይን። | 因為人的心靈有時所告訴他的，勝過七個坐在高臺守望的哨兵。 |
|---|
| 37:15 | καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις δεήθητι ὑψίστου ἵνα εὐθύνῃ ἐν ἀληθείᾳ τὴν ὁδόν σου | sed cum viro sancto assiduus esto, quemcumque cognoveris observantem timorem Dei : | ምስለ፡ ዝንቱ፡ ኵሉ፡ ጸሊ፡ ኀበ፡ ልዑል፡ ከመ፡ ያርትዓ፡ በንጹሕ፡(በጽድቅ፡)፡ ለፍኖትከ። | 在這一切以上，你要懇求至高者，使祂憑真理引導你的道路。 |
|---|
| 37:16 | ἀρχὴ παντὸς ἔργου λόγος καὶ πρὸ πάσης πράξεως βουλή | cujus anima est secundum animam tuam, et qui, cum titubaveris in tenebris, condolebit tibi. | ቀዳሜ፡ ኵሉ፡ ትካዝ፡ ነገር፡ ወቀዳሜ፡ ኵሉ፡ ግብር፡ ምክር። | 言語是一切工作的開端，計謀在一切行動之先。 |
|---|
| 37:17 | ἴχνος ἀλλοιώσεως καρδίας τέσσαρα μέρη ἀνατέλλει | Cor boni consilii statue tecum : non est enim tibi aliud pluris illo. | አሠረ፡ ልቡ፡ ለብእሲ፡ መርብዕተ፡ ያስተርኢ። | 心思轉變的痕跡， |
|---|
| 37:18 | ἀγαθὸν καὶ κακόν ζωὴ καὶ θάνατος καὶ ἡ κυριεύουσα ἐνδελεχῶς αὐτῶν γλῶσσά ἐστιν | Anima viri sancti enuntiat aliquando vera, quam septem circumspectores sedentes in excelso ad speculandum. | ለእመኒ፡ ለሐዘን፡ ወለእመኒ፡ ለትፍሥሕት፡ እመኒ፡ ለሞት፡ ወእመኒ፡ ለሕይወት፡ ወልሳን፡ ያመጽኦሙ፡ ለኵሎሙ። | 生出四樣事來：善與惡、生與死；而那不斷管轄這一切的，乃是舌頭。 |
|---|
| 37:19 | ἔστιν ἀνὴρ πανοῦργος πολλῶν παιδευτής καὶ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ ἐστιν ἄχρηστος | Et in his omnibus deprecare Altissimum, ut dirigat in veritate viam tuam. | ወቦ፡ ሰብእ፡ ዘበኵሉ፡ ይትሜየን፡ ወብዙኀ፡ ያአምር፡ ወኢይክል፡ በቊዖታ፡ ለነፍሱ። | 有人精明能幹，是許多人的教師，於自己的靈魂卻是無益。 |
|---|
| 37:20 | ἔστιν σοφιζόμενος ἐν λόγοις μισητός οὗτος πάσης τροφῆς καθυστερήσει | Ante omnia opera verbum verax præcedat te, et ante omnem actum consilium stabile. | ወቦ፡ ዘይጠብብ፡ በነገር፡ ወያጸልእ፡ ርእሶ፡ ወለዘ፡ ከመዝ፡ የኀልፎ፡ ኵሉ፡ ረባሕ። | 有人言語巧妙卻招人厭惡，他必缺乏一切食物， |
|---|
| 37:21 | οὐ γὰρ ἐδόθη αὐτῷ παρὰ κυρίου χάρις ὅτι πάσης σοφίας ἐστερήθη | Verbum nequam immutabit cor : ex quo partes quatuor oriuntur : bonum et malum, vita et mors : et dominatrix illorum est assidua lingua. Est vir astutus multorum eruditor, et animæ suæ inutilis est. | እስመ፡ ኢይሁቦ፡[እግዚአብሔር፡]ሞገሰ፡ ወወጽአ፡ እምኵሉ፡ ጥበብ። | 因為恩寵未從主賜給他，緣於他被剝奪了一切智慧。 |
|---|
| 37:22 | ἔστιν σοφὸς τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ ἐπὶ στόματος πιστοί | Vir peritus multos erudivit, et animæ suæ suavis est. | ሀሎ፡ ዘይጠብብ፡ ለነፍሱ፡ ወይዪውህ፡ በቃሉ። | 有人對自己的靈魂有智慧，他明達的果子在口中是可信的。 |
|---|
| 37:23 | ἀνὴρ σοφὸς τὸν ἑαυτοῦ λαὸν παιδεύσει καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ πιστοί | Qui sophistice loquitur odibilis est : in omni re defraudabitur. | ብእሲ፡ ጠቢብ፡ ይጌሥጾሙ፡ ለሕዝቡ፡ ወይሜህሮሙ፡ ጥበበ፡ ለሰብኡ። | 智慧人必教導本國的百姓，他明達的果子是可信的。 |
|---|
| 37:24 | ἀνὴρ σοφὸς πλησθήσεται εὐλογίας καὶ μακαριοῦσιν αὐτὸν πάντες οἱ ὁρῶντες | Non est illi data a Domino gratia, omni enim sapientia defraudatus est. | ብእሲ፡ ጠቢብ፡ ይጸግብ፡ እምበረከቱ፡ ወያስተበፅዕዎ፡ ኵሎሙ፡ እለ፡ ይሬእይዎ። | 智慧人必充滿祝福；凡看見他的，都稱他有福。 |
|---|
| 37:25 | ζωὴ ἀνδρὸς ἐν ἀριθμῷ ἡμερῶν καὶ αἱ ἡμέραι τοῦ Ισραηλ ἀναρίθμητοι | Est sapiens animæ suæ sapiens, et fructus sensus illius laudabilis. | መዋዕሊሁ፡ ለእጓለ፡ እመሕያው፡ በኈልቊ፡ ወመዋዕሊሁ፡ ለእስራኤል፡ ዘኢይትኌለቊ። | 人的年日是有限的，以色列的日子卻是無法數算的。 |
|---|
| 37:26 | ὁ σοφὸς ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ κληρονομήσει πίστιν καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα | Vir sapiens plebem suam erudit, et fructus sensus illius fideles sunt. | ዘጠበበ፡ በሕዝቡ፡ ይረክብ፡ ዕሴቶ፡ ወይነብር፡ ስሙ፡ ለዝላፉ። | 智慧人必在本國百姓中承受信任，他的名也必存到永遠。 |
|---|
| 37:27 | τέκνον ἐν ζωῇ σου πείρασον τὴν ψυχήν σου καὶ ἰδὲ τί πονηρὸν αὐτῇ καὶ μὴ δῷς αὐτῇ | Vir sapiens implebitur benedictionibus, et videntes illum laudabunt. | ወልድየ፡ እንዘ፡ ሕያው፡ አንተ፡ አመክራ፡ ለነፍስከ፡ አእምር፡ ዘይብእሳ፡ ወኢተሀባ። | 我兒，你一生要試驗你的心，看甚麼對它有害，就不可放縱它。 |
|---|
| 37:28 | οὐ γὰρ πάντα πᾶσιν συμφέρει καὶ οὐ πᾶσα ψυχὴ ἐν παντὶ εὐδοκεῖ | Vita viri in numero dierum : dies autem Israël innumerabiles sunt. | እስመ፡ አኮ፡ ኵሉ፡ ዘይደልዋ፡ ወአኮ፡ ኵሉ፡ ዘታስተአድም፡ ኵሉ፡ ነፍስ። | 因為不是凡事都對眾人有益，也不是每個人都喜愛一切事物。 |
|---|
| 37:29 | μὴ ἀπληστεύου ἐν πάσῃ τρυφῇ καὶ μὴ ἐκχυθῇς ἐπὶ ἐδεσμάτων | Sapiens in populo hæreditabit honorem, et nomen illius erit vivens in æternum. | ወኢትሠሥዕ፡ ለኵሉ፡ መብልዕ፡ ወኢተሐሢ፡ ለኵሉ፡ እክል፡ ዘርኢከ። | 不要貪戀一切的奢華享樂，也不要在飲食上放縱無度。 |
|---|
| 37:30 | ἐν πολλοῖς γὰρ βρώμασιν ἔσται νόσος καὶ ἡ ἀπληστία ἐγγιεῖ ἕως χολέρας | Fili, in vita tua tenta animam tuam, et si fuerit nequam non des illi potestatem : | እስመ፡ ያደዊ፡ ብዙኀ፡ በሊዕ፡ ወያበዝኆ፡ ለገብጥ፡ ሥሥዕት። | 因為食物過多必生疾病，貪食無厭近乎絞痛之症。 |
|---|
| 37:31 | δῑ ἀπληστίαν πολλοὶ ἐτελεύτησαν ὁ δὲ προσέχων προσθήσει ζωήν | non enim omnia omnibus expediunt, et non omni animæ omne genus placet. | ወብዙኃን፡ እለ፡ ቀተሎሙ፡ ሥሥዕት፡ ወዘሰ፡ በዐቅሙ፡ ይበልዕ፡ ጥዑይ፡ ነፍሱ። | 許多人因貪食而喪命；留意節制的人卻必延年益壽。 |
|---|