| 17:1 | ט֤וֹב פַּ֣ת חֲ֭רֵבָה וְשַׁלְוָה־בָ֑הּ מִ֝בַּ֗יִת מָלֵ֥א זִבְחֵי־רִֽיב׃ | κρείσσων ψωμὸς μεθ’ ἡδονῆς ἐν εἰρήνῃ ἢ οἶκος πλήρης πολλῶν ἀγαθῶν καὶ ἀδίκων θυμάτων μετὰ μάχης | Melior est buccella sicca cum gaudio quam domus plena victimis cum jurgio. | ይኄይስ፡ ፍት፡ ጥዑም፡ ምስለ፡ ሰላም፡ እምቤት፡ ዘምሉእ፡ ብዙኀ፡ ሠናያተ፡ ወእምዘ፡ ዓመፃ፡ ጥብሕ፡ ምስለ፡ ጋእዝ። | 設筵滿屋，大家相爭， 不如有塊乾餅，大家相安。 |
|---|
| 17:2 | עֶֽבֶד־מַשְׂכִּ֗יל יִ֭מְשֹׁל בְּבֵ֣ן מֵבִ֑ישׁ וּבְת֥וֹךְ אַ֝חִ֗ים יַחֲלֹ֥ק נַחֲלָֽה׃ | οἰκέτης νοήμων κρατήσει δεσποτῶν ἀφρόνων ἐν δὲ ἀδελφοῖς διελεῖται μέρη | Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet. | ገብር፡ ጠቢብ፡ ይሜብል፡ አጋእዝተ፡ ዐብዳነ፡ ወምስለ፡ እኃው፡ ይትካፈል፡ ርስተ። | 僕人辦事聰明，必管轄貽羞之子， 又在眾子中同分產業。 |
|---|
| 17:3 | מַצְרֵ֣ף לַ֭כֶּסֶף וְכ֣וּר לַזָּהָ֑ב וּבֹחֵ֖ן לִבּ֣וֹת יְהֹוָֽה׃ | ὥσπερ δοκιμάζεται ἐν καμίνῳ ἄργυρος καὶ χρυσός οὕτως ἐκλεκταὶ καρδίαι παρὰ κυρίῳ | Sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat Dominus. | በከመ፡ ይትፈተን፡ ወርቅ፡ ወብሩር፡ በከውር፡ ከማሁ፡ ኅሩያነ፡ ልብ፡ በኀበ፡ እግዚአብሔር። | 鼎為煉銀，爐為煉金； 惟有耶和華熬煉人心。 |
|---|
| 17:4 | מֵ֭רַע מַקְשִׁ֣יב עַל־שְׂפַת־אָ֑וֶן שֶׁ֥קֶר מֵ֝זִ֗ין עַל־לְשׁ֥וֹן הַוֺּֽת׃ | κακὸς ὑπακούει γλώσσης παρανόμων δίκαιος δὲ οὐ προσέχει χείλεσιν ψευδέσιν | Malus obedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. | እኩየ፡ ያሠምዕ፡ ልሳኖሙ፡ ለእለ፡ ዘእንበለ፡ ሕግ፡ ጻድቅሰ፡ ኢይኔፅር፡ ከናፍረ፡ ሐሰት። | 行惡的，留心聽奸詐之言； 說謊的，側耳聽邪惡之語。 |
|---|
| 17:5 | לֹעֵ֣ג לָ֭רָשׁ חֵרֵ֣ף עֹשֵׂ֑הוּ שָׂמֵ֥חַ לְ֝אֵ֗יד לֹ֣א יִנָּקֶֽה׃ | ὁ καταγελῶν πτωχοῦ παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν ὁ δὲ ἐπιχαίρων ἀπολλυμένῳ οὐκ ἀθῳωθήσεται ὁ δὲ ἐπισπλαγχνιζόμενος ἐλεηθήσεται | Qui despicit pauperem exprobrat factori ejus, et qui ruina laetatur alterius non erit impunitus. | ለምእመን፡ ኵሉ፡ ዘበዓለም፡ ንዋዩ፡ ወለዘኢምእመንሰ፡ ኢፀሪቅ፡ ሎቱ። | 戲笑窮人的，是辱沒造他的主； 幸災樂禍的，必不免受罰。 |
|---|
| 17:6 | עֲטֶ֣רֶת זְ֭קֵנִים בְּנֵ֣י בָנִ֑ים וְתִפְאֶ֖רֶת בָּנִ֣ים אֲבוֹתָֽם׃ | στέφανος γερόντων τέκνα τέκνων καύχημα δὲ τέκνων πατέρες αὐτῶν τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων τοῦ δὲ ἀπίστου οὐδὲ ὀβολός | Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres eorum. | ዘይስሕቆ፡ ለነዳይ፡ ይዌህኮ፡ ለፈጣሪሁ፡ ወዘይትፌሣሕ፡ ላዕለ፡ ዘይትኀጐል፡ ኢይድኅን፡ ወዘይምሕርሰ፡ ይትሜሐር። | 子孫為老人的冠冕； 父親是兒女的榮耀。 |
|---|
| 17:7 | לֹא־נָאוָ֣ה לְנָבָ֣ל שְׂפַת־יֶ֑תֶר אַ֝֗ף כִּֽי־לְנָדִ֥יב שְׂפַת־שָֽׁקֶר׃ | οὐχ ἁρμόσει ἄφρονι χείλη πιστὰ οὐδὲ δικαίῳ χείλη ψευδῆ | Non decent stultum verba composita, nec principem labium mentiens. | አክሊሎሙ፡ ለአእሩግ፡ ውሉደ፡ ውሉድ፡ ወምክሖሙ፡ ለውሉድ፡ አበዊሆሙ። | 愚頑人說美言本不相宜， 何況君王說謊話呢？ |
|---|
| 17:8 | אֶבֶן־חֵ֣ן הַ֭שֹּׁחַד בְּעֵינֵ֣י בְעָלָ֑יו אֶֽל־כׇּל־אֲשֶׁ֖ר יִפְנֶ֣ה יַשְׂכִּֽיל׃ | μισθὸς χαρίτων ἡ παιδεία τοῖς χρωμένοις οὗ δ’ ἂν ἐπιστρέψῃ εὐοδωθήσεται | Gemma gratissima exspectatio praestolantis ; quocumque se vertit, prudenter intelligit. | ኢይትዋደዶ፡ ለዐብድ፡ ከናፍረ፡ ወሃይምንት፡ ወኢጻድቅ፡ ከናፍረ፡ ሐሰት። | 賄賂在餽送的人眼中看為寶玉， 隨處運動都得順利。 |
|---|
| 17:9 | מְֽכַסֶּה־פֶּ֭שַׁע מְבַקֵּ֣שׁ אַהֲבָ֑ה וְשֹׁנֶ֥ה בְ֝דָבָ֗ר מַפְרִ֥יד אַלּֽוּף׃ | ὃς κρύπτει ἀδικήματα ζητεῖ φιλίαν ὃς δὲ μισεῖ κρύπτειν διίστησιν φίλους καὶ οἰκείους | Qui celat delictum quaerit amicitias ; qui altero sermone repetit, separat foederatos. | ዓስበ፡ ሞገስ፡ ትምህርት፡ ለእለ፡ አጥረይዋ፡ ኀበ፡ ተመይጠ፡ ታሤኒ፡ ፍኖቶ። | 遮掩人過的，尋求人愛； 屢次挑錯的，離間密友。 |
|---|
| 17:10 | תֵּ֣חַת גְּעָרָ֣ה בְמֵבִ֑ין מֵהַכּ֖וֹת כְּסִ֣יל מֵאָֽה׃ | συντρίβει ἀπειλὴ καρδίαν φρονίμου ἄφρων δὲ μαστιγωθεὶς οὐκ αἰσθάνεται | Plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. | ዘየኀብእ፡ አበሳሁ፡ ይፈቅድ፡ ዕርቀ፡ ወዘይጸልእሰ፡ ኀቢአ፡ ይሌሊ፡ አዕርክተ፡ ወሰብአ፡ ቤት። | 一句責備話深入聰明人的心， 強如責打愚昧人一百下。 |
|---|
| 17:11 | אַךְ־מְרִ֥י יְבַקֶּשׁ־רָ֑ע וּמַלְאָ֥ךְ אַ֝כְזָרִ֗י יְשֻׁלַּח־בּֽוֹ׃ | ἀντιλογίας ἐγείρει πᾶς κακός ὁ δὲ κύριος ἄγγελον ἀνελεήμονα ἐκπέμψει αὐτῷ | Semper jurgia quaerit malus : angelus autem crudelis mittetur contra eum. | የኃዝን፡ ትምክሕት፡ ልበ፡ ጠቢብ፡ ወዐብድሰ፡ ተቀሢፎ፡ ኢይትዓወቆ፡ ቅሥፈቱ። | 惡人只尋背叛， 所以必有嚴厲的使者奉差攻擊他。 |
|---|
| 17:12 | פָּג֬וֹשׁ דֹּ֣ב שַׁכּ֣וּל בְּאִ֑ישׁ וְאַל־כְּ֝סִ֗יל בְּאִוַּלְתּֽוֹ׃ | ἐμπεσεῖται μέριμνα ἀνδρὶ νοήμονι οἱ δὲ ἄφρονες διαλογιοῦνται κακά | Expedit magis ursae occurrere raptis foetibus, quam fatuo confidenti in stultitia sua. | ቅስተ፡ ያነሥእ፡ ኵሉ፡ እኩይ፡ ወእግዚአብሔር፡ ይፌኑ፡ መልአኮ፡ ዘእንበለ፡ ምሕረት፡ ቦቱ። | 寧可遇見丟崽子的母熊， 不可遇見正行愚妄的愚昧人。 |
|---|
| 17:13 | מֵשִׁ֣יב רָ֭עָה תַּ֣חַת טוֹבָ֑ה לֹא־[תָמ֥וּשׁ] (תמיש) רָ֝עָ֗ה מִבֵּיתֽוֹ׃ | ὃς ἀποδίδωσιν κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶν οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ | Qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo ejus. | ይወድቅ፡ ብእሲ፡ ማእምር፡ ውስተ፡ ትካዝ፡ ወዐብዳንሰ፡ ይሔልዩ፡ እኩየ። | 以惡報善的， 禍患必不離他的家。 |
|---|
| 17:14 | פּ֣וֹטֵֽר מַ֭יִם רֵאשִׁ֣ית מָד֑וֹן וְלִפְנֵ֥י הִ֝תְגַּלַּ֗ע הָרִ֥יב נְטֽוֹשׁ׃ | ἐξουσίαν δίδωσιν λόγοις ἀρχὴ δικαιοσύνης προηγεῖται δὲ τῆς ἐνδείας στάσις καὶ μάχη | Qui dimittit aquam caput est jurgiorum, et antequam patiatur contumeliam judicium deserit. | ዘየዓሢ፡ እኩየ፡ ህየንተ፡ ሠናይ፡ ኢያንቀለቅል፡ እኩይ፡ እምነ፡ ቤቱ። | 紛爭的起頭如水放開， 所以，在爭鬧之先必當止息爭競。 |
|---|
| 17:15 | מַצְדִּ֣יק רָ֭שָׁע וּמַרְשִׁ֣יעַ צַדִּ֑יק תּוֹעֲבַ֥ת יְ֝הֹוָ֗ה גַּם־שְׁנֵיהֶֽם׃ | ὃς δίκαιον κρίνει τὸν ἄδικον ἄδικον δὲ τὸν δίκαιον ἀκάθαρτος καὶ βδελυκτὸς παρὰ θεῷ | Qui justificat impium, et qui condemnat justum, abominabilis est uterque apud Deum. | ዐፂወ፡ ማይ፡ ቀዳሜ፡ ጽልእ፡ ወመኰንና፡ ለንዴት፡ ጋእዝ፡ ወባእስ፡ ሥልጣነ፡ ነገር፡ ይሁብ፡ ቀዳሜ፡ ጽድቅ። | 定惡人為義的，定義人為惡的， 這都為耶和華所憎惡。 |
|---|
| 17:16 | לָמָּה־זֶּ֣ה מְחִ֣יר בְּיַד־כְּסִ֑יל לִקְנ֖וֹת חׇכְמָ֣ה וְלֶב־אָֽיִן׃ | ἵνα τί ὑπῆρξεν χρήματα ἄφρονι κτήσασθαι γὰρ σοφίαν ἀκάρδιος οὐ δυνήσεται ὃς ὑψηλὸν ποιεῖ τὸν ἑαυτοῦ οἶκον ζητεῖ συντριβήν ὁ δὲ σκολιάζων τοῦ μαθεῖν ἐμπεσεῖται εἰς κακά | Quid prodest stulto habere divitias, cum sapientiam emere non possit ? Qui altum facit domum suam quaerit ruinam, et qui evitat discere incidet in mala. | ዘከመ፡ ጻድቅ፡ ይኰንኖ፡ ለኃጥእ፡ ወዘከመ፡ ኃጥእ፡ ለጻድቅ፡ ርኩስ፡ ምኑን፡ በኀበ፡ እግዚአብሔር። | 愚昧人既無聰明， 為何手拿價銀買智慧呢？ |
|---|
| 17:17 | בְּכׇל־עֵ֭ת אֹהֵ֣ב הָרֵ֑עַ וְאָ֥ח לְ֝צָרָ֗ה יִוָּלֵֽד׃ | εἰς πάντα καιρὸν φίλος ὑπαρχέτω σοι ἀδελφοὶ δὲ ἐν ἀνάγκαις χρήσιμοι ἔστωσαν τούτου γὰρ χάριν γεννῶνται | Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur. | ለምንት፡ ጥሪት፡ ለዐብድ፡ አጥርዮታ፡ ለጥበብ፡ ዘእንበለ፡ ልብ፡ ኢይትከሀል። | 朋友乃時常親愛， 弟兄為患難而生。 |
|---|
| 17:18 | אָדָ֣ם חֲסַר־לֵ֭ב תּוֹקֵ֣עַ כָּ֑ף עֹרֵ֥ב עֲ֝רֻבָּ֗ה לִפְנֵ֥י רֵעֵֽהוּ׃ | ἀνὴρ ἄφρων ἐπικροτεῖ καὶ ἐπιχαίρει ἑαυτῷ ὡς καὶ ὁ ἐγγυώμενος ἐγγύῃ τὸν ἑαυτοῦ φίλον | Stultus homo plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. | ዘያነውኅ፡ ቤቶ፡ የኃሥሥ፡ ቅጥቃጤ፡ ለርእሱ፡ ወዘያስተዓፅብ፡ ለተምህሮ፡ ይወድቅ፡ ውስተ፡ አኪት። | 在鄰舍面前擊掌作保 乃是無知的人。 |
|---|
| 17:19 | אֹ֣הֵֽב פֶּ֭שַׁע אֹהֵ֣ב מַצָּ֑ה מַגְבִּ֥יהַּ פִּ֝תְח֗וֹ מְבַקֶּשׁ־שָֽׁבֶר׃ | φιλαμαρτήμων χαίρει μάχαις | Qui meditatur discordias diligit rixas, et qui exaltat ostium quaerit ruinam. | በኵሉ፡ ጊዜ፡ አጥሪ፡ ዓርከ፡ ወአኃወ፡ በምንዳቤ፡ በቋፅያነ፡ ይከውኑ፡ እስመ፡ በእንተዝ፡ ይትወለዱ። | 喜愛爭競的，是喜愛過犯； 高立家門的，乃自取敗壞。 |
|---|
| 17:20 | עִקֶּשׁ־לֵ֭ב לֹ֣א יִמְצָא־ט֑וֹב וְנֶהְפָּ֥ךְ בִּ֝לְשׁוֹנ֗וֹ יִפּ֥וֹל בְּרָעָֽה׃ | ὁ δὲ σκληροκάρδιος οὐ συναντᾷ ἀγαθοῖς ἀνὴρ εὐμετάβολος γλώσσῃ ἐμπεσεῖται εἰς κακά | Qui perversi cordis est non inveniet bonum, et qui vertit linguam incidet in malum. | ብእሲ፡ ዓብድ፡ ይጠፍሕ፡ እዴሁ፡ ወይትኀሠይ፡ በርእሱ፡ ከመ፡ ዘይትሀበይ፡ ህቢተ፡ ለዐርኩ። | 心存邪僻的，尋不着好處； 舌弄是非的，陷在禍患中。 |
|---|
| 17:21 | יֹלֵ֣ד כְּ֭סִיל לְת֣וּגָה ל֑וֹ וְלֹא־יִ֝שְׂמַ֗ח אֲבִ֣י נָבָֽל׃ | καρδία δὲ ἄφρονος ὀδύνη τῷ κεκτημένῳ αὐτήν οὐκ εὐφραίνεται πατὴρ ἐπὶ υἱῷ ἀπαιδεύτῳ υἱὸς δὲ φρόνιμος εὐφραίνει μητέρα αὐτοῦ | Natus est stultus in ignominiam suam ; sed nec pater in fatuo laetabitur. | መፍቀሬ፡ ጋእዝ፡ ይትፌሣሕ፡ በባእስ፡ ወጽኑዐ፡ ልብሰ፡ ኢይዳደቅ፡ ሠናየ። | 生愚昧子的，必自愁苦； 愚頑人的父毫無喜樂。 |
|---|
| 17:22 | לֵ֣ב שָׂ֭מֵחַ יֵיטִ֣יב גֵּהָ֑ה וְר֥וּחַ נְ֝כֵאָ֗ה תְּיַבֶּשׁ־גָּֽרֶם׃ | καρδία εὐφραινομένη εὐεκτεῖν ποιεῖ ἀνδρὸς δὲ λυπηροῦ ξηραίνεται τὰ ὀστᾶ | Animus gaudens aetatem floridam facit ; spiritus tristis exsiccat ossa. | ብእሲ፡ መያጤ፡ ልሳን፡ ይወድቅ፡ ውስተ፡ እኪት፡ ወልበ፡ ዐብድሰ፡ ኃዘን፡ ለዘአጥረያ። | 喜樂的心乃是良藥； 憂傷的靈使骨枯乾。 |
|---|
| 17:23 | שֹׁ֣חַד מֵ֭חֵק רָשָׁ֣ע יִקָּ֑ח לְ֝הַטּ֗וֹת אׇרְח֥וֹת מִשְׁפָּֽט׃ | λαμβάνοντος δῶρα ἐν κόλπῳ ἀδίκως οὐ κατευοδοῦνται ὁδοί ἀσεβὴς δὲ ἐκκλίνει ὁδοὺς δικαιοσύνης | Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. | ኢይትፌሣሕ፡ አብ፡ በወልድ፡ ዘእንበለ፡ ትምህርት፡ ወልድ፡ ጠቢብ፡ ያስተፌሥሕ፡ እሞ። | 惡人暗中受賄賂， 為要顛倒判斷。 |
|---|
| 17:24 | אֶת־פְּנֵ֣י מֵבִ֣ין חׇכְמָ֑ה וְעֵינֵ֥י כְ֝סִ֗יל בִּקְצֵה־אָֽרֶץ׃ | πρόσωπον συνετὸν ἀνδρὸς σοφοῦ οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ τοῦ ἄφρονος ἐπ’ ἄκρα γῆς | In facie prudentis lucet sapientia ; oculi stultorum in finibus terrae. | ልብ፡ ፍሥሕት፡ ሠናየ፡ ትገብር፡ ብእሲ፡ ኃዛኒ፡ ያየብስ፡ አዕፅምቲሁ። | 明哲人眼前有智慧； 愚昧人眼望地極。 |
|---|
| 17:25 | כַּ֣עַס לְ֭אָבִיו בֵּ֣ן כְּסִ֑יל וּ֝מֶ֗מֶר לְיֽוֹלַדְתּֽוֹ׃ | ὀργὴ πατρὶ υἱὸς ἄφρων καὶ ὀδύνη τῇ τεκούσῃ αὐτοῦ | Ira patris filius stultus, et dolor matris quae genuit eum. | ዘይነሥእ፡ ሕልያነ፡ ውስተ፡ ኅፅኑ፡ በዓመፃ፡ ኢያረትዕ፡ ፍትሐ፡ ወረሲዕሰ፡ ይትገኀሥ፡ እምፍናወ፡ ጻድቃን። | 愚昧子使父親愁煩， 使母親憂苦。 |
|---|
| 17:26 | גַּ֤ם עֲנ֣וֹשׁ לַצַּדִּ֣יק לֹא־ט֑וֹב לְהַכּ֖וֹת נְדִיבִ֣ים עַל־יֹֽשֶׁר׃ | ζημιοῦν ἄνδρα δίκαιον οὐ καλόν οὐδὲ ὅσιον ἐπιβουλεύειν δυνάσταις δικαίοις | Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem qui recta judicat. | ገጹ፡ ማእምር፡ ለብእሲ፡ ጠቢብ፡ ወአዕይንቲሁ፡ ለዓብድ፡ ውስተ፡ ከተማ፡ ምድር፡ አዕይንቲሁሰ፡ ለጠቢብ፡ ዲበ፡ ርእሱ። | 刑罰義人為不善； 責打君子為不義。 |
|---|
| 17:27 | חוֹשֵׂ֣ךְ אֲ֭מָרָיו יוֹדֵ֣עַ דָּ֑עַת (וקר) [יְקַר־]ר֝֗וּחַ אִ֣ישׁ תְּבוּנָֽה׃ | ὃς φείδεται ῥῆμα προέσθαι σκληρόν ἐπιγνώμων μακρόθυμος δὲ ἀνὴρ φρόνιμος | Qui moderatur sermones suos doctus et prudens est, et pretiosi spiritus vir eruditus. | መዓት፡ ለአብ፡ ዐብድ፡ ውሉድ፡ ወኃዘን፡ ለእንተ፡ ወለደቶ። | 寡少言語的，有知識； 性情溫良的，有聰明。 |
|---|
| 17:28 | גַּ֤ם אֱוִ֣יל מַ֭חֲרִישׁ חָכָ֣ם יֵחָשֵׁ֑ב אֹטֵ֖ם שְׂפָתָ֣יו נָבֽוֹן׃ | ἀνοήτῳ ἐπερωτήσαντι σοφίαν σοφία λογισθήσεται ἐνεὸν δέ τις ἑαυτὸν ποιήσας δόξει φρόνιμος εἶναι | Stultus quoque, si tacuerit, sapiens reputabitur, et si compresserit labia sua, intelligens. | አኅሥሮቱ፡ ለጻድቅ፡ ብእሲ፡ አኮ፡ ሠናይ፡ ወአኮ፡ ሠናይ፡ ለመኳንንተ፡ ጽድቅ፡ ሐቢል። | 愚昧人若靜默不言也可算為智慧； 閉口不說也可算為聰明。 |
|---|
| 17:29 | — | — | — | ዘይምህክ፡ አውፅኦ፡ ቃለ፡ ንቁጸ፡ ማእምር፡ ውእቱ፡ ወመስተዓግሥ፡ ብእሲ፡ ጠቢብ። | 愚昧人若靜默不言也可算為智慧； 閉口不說也可算為聰明。 |
|---|
| 17:30 | — | — | — | ዓብድ፡ ለእመ፡ ተሰአለ፡ ጥበበ፡ ይከውኖ፡ በአርምሞሰ፡ ወበተሐክሞ፡ ይመስል፡ ጠቢበ። | 愚昧人若靜默不言也可算為智慧； 閉口不說也可算為聰明。 |
|---|