8:1 ⧉ ⤴︎ ὅτε δὲ συνετέλεσαν δειπνοῦντες εἰσήγαγον Τωβιαν πρὸς αὐτήν καὶ ὅτε συνετέλεσαν τὸ φαγεῖν καὶ πιεῖν ἠθέλησαν κοιμηθῆναι καὶ ἀπήγαγον τὸν νεανίσκον καὶ εἰσήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ ταμίειον
Postquam vero cœnaverunt , introduxerunt juvenem ad eam .
ወሶበ ፡ አሕለቁ ፡ ተደሮ ፡ አብእዎ ፡ ኀቤሃ ፡ ለጦብያ ።
When they had finished their supper, they brought Tobias in to her.
8:2 ⧉ ⤴︎ ὁ δὲ πορευόμενος ἐμνήσθη τῶν λόγων Ραφαηλ καὶ ἔλαβεν τὴν τέφραν τῶν θυμιαμάτων καὶ ἐπέθηκεν τὴν καρδίαν τοῦ ἰχθύος καὶ τὸ ἧπαρ καὶ ἐκάπνισεν καὶ ἐμνήσθη Τωβιας τῶν λόγων Ραφαηλ καὶ ἔλαβεν τὸ ἧπαρ τοῦ ἰχθύος καὶ τὴν καρδίαν ἐκ τοῦ βαλλαντίου οὗ εἶχεν καὶ ἐπέθηκεν ἐπὶ τὴν τέφραν τοῦ θυμιάματος
Recordatus itaque Tobias sermonum angeli , protulit de cassidili suo partem jecoris , posuitque eam super carbones vivos .
ወሶበ ፡ ቦአ ፡ ተዘከረ ፡ ቃሎ ፡ ወነሥአ ፡ ሕራረ ፡ ዕጣን ፡ ወወደየ ፡ እምነ ፡ ልቡ ፡ ወከብዱ ፡ ለዝኩ ፡ ዓሣ ፡ ወአጤሰ ።
But as he went, he remembered the words of Raphael, and took the ashes of the incense, and put the heart and the liver of the fish on them, and made smoke with them.
8:3 ⧉ ⤴︎ ὅτε δὲ ὠσφράνθη τὸ δαιμόνιον τῆς ὀσμῆς ἔφυγεν εἰς τὰ ἀνώτατα Αἰγύπτου καὶ ἔδησεν αὐτὸ ὁ ἄγγελος καὶ ἡ ὀσμὴ τοῦ ἰχθύος ἐκώλυσεν καὶ ἀπέδραμεν τὸ δαιμόνιον ἄνω εἰς τὰ μέρη Αἰγύπτου καὶ βαδίσας Ραφαηλ συνεπόδισεν αὐτὸν ἐκεῖ καὶ ἐπέδησεν παραχρῆμα
Tunc Raphaël angelus apprehendit dæmonium , et religavit illud in deserto superioris Ægypti .
ወሶበ ፡ ፄነዎ ፡ ፄናሁ ፡ ለዝኩ ፡ ጋኔን ፡ እስከ ፡ ላዕላይ ፡ ደወለ ፡ ግብጽ ፡ ወዓሠሮ ፡ ዝኩ ፡ መልአክ ፡ ለውእቱ ፡ ጋኔን ።
When the demon smelled that smell, it fled into the uppermost parts of Egypt, and the angel bound him.
8:4 ⧉ ⤴︎ ὡς δὲ συνεκλείσθησαν ἀμφότεροι ἀνέστη Τωβιας ἀπὸ τῆς κλίνης καὶ εἶπεν ἀνάστηθι ἀδελφή καὶ προσευξώμεθα ἵνα ἡμᾶς ἐλεήσῃ ὁ κύριος καὶ ἐξῆλθον καὶ ἀπέκλεισαν τὴν θύραν τοῦ ταμιείου καὶ ἠγέρθη Τωβιας ἀπὸ τῆς κλίνης καὶ εἶπεν αὐτῇ ἀδελφή ἀνάστηθι προσευξώμεθα καὶ δεηθῶμεν τοῦ κυρίου ἡμῶν ὅπως ποιήσῃ ἐφ’ ἡμᾶς ἔλεος καὶ σωτηρίαν
Tunc hortatus est virginem Tobias , dixitque ei : Sara , exsurge , et deprecemur Deum hodie , et cras , et secundum cras : quia his tribus noctibus Deo jungimur ; tertia autem transacta nocte , in nostro erimus conjugio .
ወሶበ ፡ ተዓደዉ ፡ ክልኤሆሙ ፡ ተንሥአ ፡ ጦብያ ፡ እምነ ፡ ዓራቱ ፡ ወይቤላ ፡ ተንሥኢ ፡ እኅትየ ፡ ንጸሊ ፡ ኀበ ፡ እግዚአብሔር ፡ ከመ ፡ ይሣሃለነ ።
But after they were both shut in together, Tobias rose up from the bed, and said, “Sister, arise, and let us pray that the Lord may have mercy on us.”
8:5 ⧉ ⤴︎ καὶ ἤρξατο Τωβιας λέγειν εὐλογητὸς εἶ ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν καὶ εὐλογητὸν τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον καὶ ἔνδοξον εἰς τοὺς αἰῶνας εὐλογησάτωσάν σε οἱ οὐρανοὶ καὶ πᾶσαι αἱ κτίσεις σου καὶ ἀνέστη καὶ ἤρξαντο προσεύχεσθαι καὶ δεηθῆναι ὅπως γένηται αὐτοῖς σωτηρία καὶ ἤρξατο λέγειν εὐλογητὸς εἶ ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν καὶ εὐλογητὸν τὸ ὄνομά σου εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας τῆς γενεᾶς εὐλογησάτωσάν σε οἱ οὐρανοὶ καὶ πᾶσα ἡ κτίσις σου εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας
Filii quippe sanctorum sumus , et non possumus ita conjungi sicut gentes quæ ignorant Deum .
ወአኃዘ ፡ ጦብያ ፡ እንዘ ፡ ይብል ፡ ቡሩክ ፡ አንተ ፡ እግዚኦ ፡ አምላከ ፡ አበዊነ ፡ ወይትባረክ ፡ ስምከ ፡ ቅዱስ ፡ ወይሴባሕ ፡ ለዓለመ ፡ ዓለም ፡ ይባርኩከ ፡ ሰማያት ፡ ወኵሉ ፡ ዘፈጠርከ ፡ አንተ ፡ ገበርኮ ፡ ለአዳም ።
And Tobias began to say, “Blessed are you, O God of our fathers, and blessed is your holy and glorious name forever. Let the heavens bless you, and all your creatures.
8:6 ⧉ ⤴︎ σὺ ἐποίησας Αδαμ καὶ ἔδωκας αὐτῷ βοηθὸν Ευαν στήριγμα τὴν γυναῖκα αὐτοῦ ἐκ τούτων ἐγενήθη τὸ ἀνθρώπων σπέρμα σὺ εἶπας οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν ὅμοιον αὐτῷ σὺ ἐποίησας τὸν Αδαμ καὶ ἐποίησας αὐτῷ βοηθὸν στήριγμα Ευαν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ ἐξ ἀμφοτέρων ἐγενήθη τὸ σπέρμα τῶν ἀνθρώπων καὶ σὺ εἶπας ὅτι οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν ὅμοιον αὐτῷ
Surgentes autem pariter , instanter orabant ambo simul , ut sanitas daretur eis .
ወወሀብኮ ፡ ሔዋንሃ ፡ ትኩኖ ፡ ብእሲተ ፡ ወከመ ፡ ታዕርፎ ፡ ወእምኔሆሙ ፡ ተወልደ ፡ ዘርአ ፡ ዕጓለ ፡ እመሕያው ፡ አንተ ፡ ትቤ ፡ ኢኮነ ፡ ሠናየ ፡ የሃሉ ፡ ብእሲ ፡ ባሕቲቱ ፡ አላ ፡ ንግበር ፡ ሎቱ ፡ ቢጸ ፡ ዘትረድኦ ።
You made Adam, and gave him Eve his wife for a helper and support. From them came the seed of men. You said, it is not good that the man should be alone. Let us make him a helper like him.
8:7 ⧉ ⤴︎ καὶ νῦν κύριε οὐ διὰ πορνείαν ἐγὼ λαμβάνω τὴν ἀδελφήν μου ταύτην ἀλλ’ ἐπ’ ἀληθείας ἐπίταξον ἐλεῆσαί με καὶ ταύτῃ συγκαταγηρᾶσαι καὶ νῦν οὐχὶ διὰ πορνείαν ἐγὼ λαμβάνω τὴν ἀδελφήν μου ταύτην ἀλλ’ ἐπ’ ἀληθείας ἐπίταξον ἐλεῆσαί με καὶ αὐτὴν καὶ συγκαταγηρᾶσαι κοινῶς
Dixitque Tobias : Domine Deus patrum nostrorum , benedicant te cæli et terræ , mareque et fontes , et flumina , et omnes creaturæ tuæ quæ in eis sunt .
ወይእዜኒ ፡ እግዚኦ ፡ እንበይነ ፡ ዝሙት ፡ ዘእነሥኣ ፡ ለዛቲ ፡ ብእሲት ፡ እኅትየ ፡ አላ ፡ በጽድቅ ፡ ፈኑ ፡ ሣህለከ ፡ ላዕሌየ ፡ ወላቲኒ ፡ ከመ ፡ ንትፈሣሕ ።
And now, O Lord, I take not this my sister for lust, but in truth. Command that I may find mercy and grow old with her.”
8:8 ⧉ ⤴︎ καὶ εἶπεν μετ’ αὐτοῦ αμην καὶ εἶπαν μεθ’ ἑαυτῶν αμην αμην
Tu fecisti Adam de limo terræ , dedistique ei adjutorium Hevam .
ወትቤ ፡ ምስሌሁ ፡ አሜን ።
She said with him, “Amen.” And they both slept that night.
8:9 ⧉ ⤴︎ καὶ ἐκοιμήθησαν ἀμφότεροι τὴν νύκτα καὶ ἐκοιμήθησαν τὴν νύκτα
Et nunc Domine , tu scis quia non luxuriæ causa accipio sororem meam conjugem , sed sola posteritatis dilectione , in qua benedicatur nomen tuum in sæcula sæculorum .
ወቤቱ ፡ ክልኤሆሙ ፡ ኅቡረ ፡ በይእቲ ፡ ሌሊት ፡ ወእምዝ ፡ ተንሥአ ፡ ራጉኤል ፡ ወሖረ ፡ ወከረየ ፡ መቃብረ ።
Raguel arose, and went and dug a grave,
8:10 ⧉ ⤴︎ καὶ ἀναστὰς Ραγουηλ ἐπορεύθη καὶ ὤρυξεν τάφον λέγων μὴ καὶ οὗτος ἀποθάνῃ καὶ ἀναστὰς Ραγουηλ ἐκάλεσεν τοὺς οἰκέτας μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ ᾤχοντο καὶ ὤρυξαν τάφον εἶπεν γάρ μήποτε ἀποθάνῃ καὶ γενώμεθα κατάγελως καὶ ὀνειδισμός
Dixit quoque Sara : Miserere nobis Domine , miserere nobis , et consenescamus ambo pariter sani .
እንዘ ፡ ይብል ፡ ዮጊ ፡ ይመውት ፡ ውእቱኒ ።
saying, “Lest he also should die.”
8:11 ⧉ ⤴︎ καὶ ἦλθεν Ραγουηλ εἰς τὴν οἰκίαν ἑαυτοῦ καὶ ὅτε συνετέλεσαν ὀρύσσοντες τὸν τάφον ἦλθεν Ραγουηλ εἰς τὸν οἶκον καὶ ἐκάλεσεν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ
Et factum est circa pullorum cantum , accersiri jussit Raguel servos suos , et abierunt cum eo pariter ut foderent sepulchrum .
ወገብአ ፡ ራጉኤል ፡ ቤቶ ፡ ወይቤላ ፡ ለእድና ፡ ብእሲቱ ።
And Raguel came into his house,
8:12 ⧉ ⤴︎ καὶ εἶπεν Εδνα τῇ γυναικὶ αὐτοῦ ἀπόστειλον μίαν τῶν παιδισκῶν καὶ ἰδέτωσαν εἰ ζῇ εἰ δὲ μή ἵνα θάψωμεν αὐτὸν καὶ μηδεὶς γνῷ καὶ εἶπεν ἀπόστειλον μίαν τῶν παιδισκῶν καὶ εἰσελθοῦσα ἰδέτω εἰ ζῇ καὶ εἰ τέθνηκεν ὅπως ἂν θάψωμεν αὐτόν ὅπως μηδεὶς γνῷ
Dicebat enim : Ne forte simili modo evenerit ei , quo et ceteris illis septem viris qui sunt ingressi ad eam .
ፈንዊ ፡ አሐተ ፡ ወለተ ፡ ትርአዮ ፡ እመሕያው ፡ ውእቱ ፡ ወእመ ፡ አኮ ፡ ንቅብሮ ፡ እንዘ ፡ አልቦ ፡ ዘየአምሮ ፡ መኑሂ ።
and said to Edna his wife, “Send one of the maidservants, and let them see if he is alive. If not, we will bury him, and no man will know it.”
8:13 ⧉ ⤴︎ καὶ εἰσῆλθεν ἡ παιδίσκη ἀνοίξασα τὴν θύραν καὶ εὗρεν τοὺς δύο καθεύδοντας καὶ ἀπέστειλαν τὴν παιδίσκην καὶ ἧψαν τὸν λύχνον καὶ ἤνοιξαν τὴν θύραν καὶ εἰσῆλθεν καὶ εὗρεν αὐτοὺς καθεύδοντας καὶ ὑπνοῦντας κοινῶς
Cumque parassent fossam , reversus Raguel ad uxorem suam , dixit ei :
ወሖረት ፡ ይእቲ ፡ ወለት ፡ ወአርኃወት ፡ ኆኅተ ፡ ወረከበቶሙ ፡ ይስክቡ ፡ ክልኤሆሙ ።
So the maidservant opened the door, and went in, and found them both sleeping,
8:14 ⧉ ⤴︎ καὶ ἐξελθοῦσα ἀπήγγειλεν αὐτοῖς ὅτι ζῇ καὶ ἐξελθοῦσα ἡ παιδίσκη ὑπέδειξεν αὐτοῖς ὅτι ζῇ καὶ οὐδὲν κακόν ἐστιν
Mitte unam de ancillis tuis , et videat si mortuus est , ut sepeliam eum antequam illucescat dies .
ወገብአት ፡ ወአይድዐቶሙ ፡ ከመ ፡ ሕያዋን ፡ እሙንቱ ።
and came out, and told them that he was alive.
8:15 ⧉ ⤴︎ καὶ εὐλόγησεν Ραγουηλ τὸν θεὸν λέγων εὐλογητὸς εἶ σύ ὁ θεός ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ καθαρᾷ καὶ ἁγίᾳ καὶ εὐλογείτωσάν σε οἱ ἅγιοί σου καὶ πᾶσαι αἱ κτίσεις σου καὶ πάντες οἱ ἄγγελοί σου καὶ οἱ ἐκλεκτοί σου εὐλογείτωσάν σε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας καὶ εὐλόγησαν τὸν θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ εἶπαν εὐλογητὸς εἶ θεέ ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ καθαρᾷ εὐλογείτωσάν σε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας
At illa misit unam ex ancillis suis . Quæ ingressa cubiculum , reperit eos salvos et incolumes , secum pariter dormientes .
ወባረኮ ፡ ራጉኤል ፡ ለእግዚአብሔር ፡ ወይቤ ፡ ቡሩክ ፡ አንተ ፡ እግዚኦ ፡ በኵሉ ፡ በረከት ፡ ንጽሕት ፡ ወቅድስት ፡ ወይባርኩከ ፡ ቅዱሳኒከ ፡ በኵሉ ፡ ግብርከ ፡ ወኵሎሙ ፡ መላእክቲከ ፡ ወኅሩያኒከ ፡ ይባርኩከ ፡ በኵሉ ፡ ዓለም ።
Then Raguel blessed God, saying, “Blessed are you, O God, with all pure and holy blessing! Let your saints bless you, and all your creatures! Let all your angels and your elect bless you forever!
8:16 ⧉ ⤴︎ εὐλογητὸς εἶ ὅτι ηὔφρανάς με καὶ οὐκ ἐγένετό μοι καθὼς ὑπενόουν ἀλλὰ κατὰ τὸ πολὺ ἔλεός σου ἐποίησας μεθ’ ἡμῶν καὶ εὐλογητὸς εἶ ὅτι εὔφρανάς με καὶ οὐκ ἐγένετο καθὼς ὑπενόουν ἀλλὰ κατὰ τὸ πολὺ ἔλεός σου ἐποίησας μεθ’ ἡμῶν
Et reversa nuntiavit bonum nuntium : et benedixerunt Dominum , Raguel videlicet et Anna uxor ejus ,
ቡሩክ ፡ አንተ ፡ እግዚኦ ፡ እስመ ፡ አስተፍሣሕከኒ ፡ ወበከመ ፡ ኢተኃዘብኩ ፡ ኮነኒ ፡ አላ ፡ በከመ ፡ ብዝኃ ፡ ምሕረትከ ፡ ገበርከ ፡ ላዕሌየ ።
Blessed are you, because you have made me glad; and it has not happened me as I suspected; but you have dealt with us according to your great mercy.
8:17 ⧉ ⤴︎ εὐλογητὸς εἶ ὅτι ἠλέησας δύο μονογενεῖς ποίησον αὐτοῖς δέσποτα ἔλεος συντέλεσον τὴν ζωὴν αὐτῶν ἐν ὑγιείᾳ μετὰ εὐφροσύνης καὶ ἐλέους καὶ εὐλογητὸς εἶ ὅτι ἠλέησας δύο μονογενεῖς ποίησον αὐτοῖς δέσποτα ἔλεος καὶ σωτηρίαν καὶ συντέλεσον τὴν ζωὴν αὐτῶν μετ’ εὐφροσύνης καὶ ἐλέου
et dixerunt : Benedicimus te , Domine Deus Israël , quia non contigit quemadmodum putabamus .
ቡሩክ ፡ አንተ ፡ እግዚኦ ፡ እስመ ፡ ተሣሃልኮሙ ፡ ለክልኤቱ ፡ ባሕታውያን ፡ ወገበርከ ፡ ሎሙ ፡ እግዚኦ ፡ ሠናይቲከ ፡ ከመ ፡ ይፈጽሙ ፡ ሕይወቶሙ ፡ በደኅና ፡ ወበፍሥሓ ፡ በምሕረትከ ።
Blessed are you, because you have had mercy on two that were the only begotten children of their parents. Show them mercy, O Lord. Fulfill their life in health with gladness and mercy.
8:18 ⧉ ⤴︎ ἐκέλευσεν δὲ τοῖς οἰκέταις χῶσαι τὸν τάφον τότε εἶπεν τοῖς οἰκέταις αὐτοῦ χῶσαι τὸν τάφον πρὸ τοῦ ὄρθρον γενέσθαι
Fecisti enim nobiscum misericordiam tuam , et exclusisti a nobis inimicum persequentem nos .
ወእምዝ ፡ አዘዞሙ ፡ ለአግብርቲሁ ፡ ይድፍኑ ፡ ዝክተ ፡ መቃብረ ።
He commanded his servants to fill the grave.
8:19 ⧉ ⤴︎ καὶ ἐποίησεν αὐτοῖς γάμον ἡμερῶν δέκα τεσσάρων καὶ τῇ γυναικὶ εἶπεν ποιῆσαι ἄρτους πολλούς καὶ εἰς τὸ βουκόλιον βαδίσας ἤγαγεν βόας δύο καὶ κριοὺς τέσσαρας καὶ εἶπεν συντελεῖν αὐτούς καὶ ἤρξαντο παρασκευάζειν
Misertus es autem duobus unicis . Fac eos , Domine , plenius benedicere te , et sacrificium tibi laudis tuæ et suæ sanitatis offerre , ut cognoscat universitas gentium quia tu es Deus solus in universa terra .
ወገብረ ፡ ሎሙ ፡ በዓለ ፡ ዐሡረ ፡ ወረቡዐ ፡ መዋዕለ ።
He kept the wedding feast for them fourteen days.
8:20 ⧉ ⤴︎ καὶ εἶπεν αὐτῷ Ραγουηλ πρὶν ἢ συντελεσθῆναι τὰς ἡμέρας τοῦ γάμου ἐνόρκως μὴ ἐξελθεῖν αὐτόν ἐὰν μὴ πληρωθῶσιν αἱ δέκα τέσσαρες ἡμέραι τοῦ γάμου καὶ ἐκάλεσεν Τωβιαν καὶ εἶπεν αὐτῷ δέκα τεσσάρων ἡμερῶν οὐ μὴ κινηθῇς ἐντεῦθεν ἀλλ’ αὐτοῦ μενεῖς ἔσθων καὶ πίνων παρ’ ἐμοὶ καὶ εὐφρανεῖς τὴν ψυχὴν τῆς θυγατρός μου τὴν κατωδυνωμένην
Statimque præcepit servis suis Raguel ut replerent fossam quam fecerant priusquam elucesceret .
ወእምዝ ፡ አምሐሎ ፡ ራጉኤል ፡ ለጦብያ ፡ ከመ ፡ ኢይፃእ ፡ ወኢይሑር ፡ እስከ ፡ ይትፌጸም ፡ መዋዕል ፡ ዐሡር ፡ ወረቡዕ ፡ ዘመርዓ ።
Before the days of the wedding feast were finished, Raguel sware to him, that he should not depart till the fourteen days of the wedding feast were fulfilled;
8:21 ⧉ ⤴︎ καὶ τότε λαβόντα τὸ ἥμισυ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῦ πορεύεσθαι μετὰ ὑγιείας πρὸς τὸν πατέρα καὶ τὰ λοιπά ὅταν ἀποθάνω καὶ ἡ γυνή μου καὶ ὅσα μοι ὑπάρχει λάμβανε αὐτόθεν τὸ ἥμισυ καὶ ὕπαγε ὑγιαίνων πρὸς τὸν πατέρα σου καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ ὅταν ἀποθάνω ἐγώ τε καὶ ἡ γυνή μου ὑμέτερόν ἐστιν θάρσει παιδίον ἐγώ σου ὁ πατὴρ καὶ Εδνα ἡ μήτηρ σου καὶ παρὰ σοῦ ἐσμεν ἡμεῖς καὶ τῆς ἀδελφῆς σου ἀπὸ τοῦ νῦν εἰς τὸν αἰῶνα θάρσει παιδίον
Uxori autem suæ dixit ut instrueret convivium , et præpararet omnia quæ in cibos erant iter agentibus necessaria .
ወእምድኅረ ፡ ዝንቱ ፡ ይሑር ፡ ወይንሣዕ ፡ መንፈቀ ፡ ንዋዩ ፡ ወይሑር ፡ በዳኅን ፡ ኀበ ፡ አቡሁ ፡ ወዘተርፈሰ ፡ እምድኅረ ፡ ሞቱ ፡ ውእቱ ፡ ወብእሲቱ ፡ ይንሥኡ ።
and that then he should take half of his goods, and go in safety to his father; and the rest, said he, when my wife and I die.