23:1 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־תֵ֭שֵׁב לִלְח֣וֹם אֶת ־מוֹשֵׁ֑ל בִּ֥ין תָּ֝בִ֗ין אֶת ־אֲשֶׁ֥ר לְפָנֶֽיךָ ׃
ἐὰν καθίσῃς δειπνεῖν ἐπὶ τραπέζης δυναστῶν νοητῶς νόει τὰ παρατιθέμενά σοι
Quando sederis ut comedas cum principe , diligenter attende quae apposita sunt ante faciem tuam .
ለእመ ፡ ነበርከ ፡ ትደረር ፡ ውስተ ፡ ማእደ ፡ መኳንንት ፡ አእምሮ ፡ አእምር ፡ ዘአቅረቡ ፡ ለከ ።
When you sit to eat with a ruler, consider diligently what is before you;
23:2 ⧉ ⤴︎ וְשַׂמְתָּ֣ שַׂכִּ֣ין בְּלֹעֶ֑ךָ אִם ־בַּ֖עַל נֶ֣פֶשׁ אָֽתָּה ׃
καὶ ἐπίβαλλε τὴν χεῖρά σου εἰδὼς ὅτι τοιαῦτά σε δεῖ παρασκευάσαι
Et statue cultrum in gutture tuo : si tamen habes in potestate animam tuam .
ወተመጠው ፡ በእዴከ ፡ ወአእምር ፡ ከመ ፡ ዘከማሁ ፡ ሀለወከ ፡ ታስተዳሉ ።
put a knife to your throat if you are a man given to appetite.
23:3 ⧉ ⤴︎ אַל ־תִּ֭תְאָו לְמַטְעַמּוֹתָ֑יו וְ֝ה֗וּא לֶ֣חֶם כְּזָבִֽים ׃
εἰ δὲ ἀπληστότερος εἶ μὴ ἐπιθύμει τῶν ἐδεσμάτων αὐτοῦ ταῦτα γὰρ ἔχεται ζωῆς ψευδοῦς
Ne desideres de cibis ejus , in quo est panis mendacii .
ወእመሰ ፡ ነዳይ ፡ አንተ ፡ ኢትፍቱ ፡ መባልዕቲሁ ፡ ወዝ ፡ ውእቱ ፡ ኅብስተ ፡ ሐሰት ።
Don’t be desirous of his dainties, since they are deceitful food.
23:4 ⧉ ⤴︎ אַל ־תִּיגַ֥ע לְֽהַעֲשִׁ֑יר מִֽבִּינָתְךָ֥ חֲדָֽל ׃
μὴ παρεκτείνου πένης ὢν πλουσίῳ τῇ δὲ σῇ ἐννοίᾳ ἀπόσχου
Noli laborare ut diteris , sed prudentiae tuae pone modum .
ወኢትትአከል ፡ ምስለ ፡ ባዕል ፡ እንዘ ፡ ነዳይ ፡ አንተ ፡ ወበሕሊናከ ፡ ረኃቅ ።
Don’t weary yourself to be rich. In your wisdom, show restraint.
23:5 ⧉ ⤴︎ (התעוף ) [הֲתָ֤עִיף ]־עֵינֶ֥יךָ בּ֗וֹ וְֽאֵ֫ינֶ֥נּוּ כִּ֤י עָשֹׂ֣ה יַעֲשֶׂה ־לּ֣וֹ כְנָפַ֑יִם כְּ֝נֶ֗שֶׁר (ועיף ) [יָע֥וּף ] הַשָּׁמָֽיִם ׃ {פ}
ἐὰν ἐπιστήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτόν οὐδαμοῦ φανεῖται κατεσκεύασται γὰρ αὐτῷ πτέρυγες ὥσπερ ἀετοῦ καὶ ὑποστρέφει εἰς τὸν οἶκον τοῦ προεστηκότος αὐτοῦ
Ne erigas oculos tuos ad opes quas non potes habere , quia facient sibi pennas quasi aquilae , et volabunt in caelum .
ለእመ ፡ አውተርከ ፡ ዓይነከ ፡ ኀቤሁ ፡ ኢትረክቦ ፡ ወእደ ፡ ያስተርኢ ፡ አልቦ ፡ እስመ ፡ ተደለወ ፡ ሎቱ ፡ ክንፈ ፡ ንስር ፡ ወያገብእ ፡ ውስተ ፡ ቤት ፡ ዘይቀውም ።
Why do you set your eyes on that which is not? For it certainly sprouts wings like an eagle and flies in the sky.
23:6 ⧉ ⤴︎ אַל ־תִּלְחַ֗ם אֶת ־לֶ֭חֶם רַ֣ע עָ֑יִן וְאַל ־תִּ֝תְאָ֗ו לְמַטְעַמֹּתָֽיו ׃
μὴ συνδείπνει ἀνδρὶ βασκάνῳ μηδὲ ἐπιθύμει τῶν βρωμάτων αὐτοῦ
Ne comedas cum homine invido , et ne desideres cibos ejus :
ኢትደረር ፡ ምስለ ፡ ብእሲ ፡ መታሒ ፡ ወኢትፍቱ ፡ መባልዕቲሁ ፡ ከመ ፡ ዘይውኅጥ ፡ ሣዕረ ፡ ከማሁ ፡ ይበልዕ ፡ ወይሰቲ ።
Don’t eat the food of him who has a stingy eye, and don’t crave his delicacies,
23:7 ⧉ ⤴︎ כִּ֤י ׀ כְּמ֥וֹ שָׁעַ֥ר בְּנַפְשׁ֗וֹ כֶּ֫ן ־ה֥וּא אֱכ֣וֹל וּ֭שְׁתֵה יֹ֣אמַר לָ֑ךְ וְ֝לִבּ֗וֹ בַּל ־עִמָּֽךְ ׃
ὃν τρόπον γὰρ εἴ τις καταπίοι τρίχα οὕτως ἐσθίει καὶ πίνει
quoniam in similitudinem arioli et conjectoris aestimat quod ignorat . Comede et bibe , dicet tibi ; et mens ejus non est tecum .
ወኀቤከኒ ፡ ኢታብኦ ፡ ወኢትብላዕ ፡ ኅብስተ ፡ ምስሌሁ ፡ ብላዕ ፡ ወስተይ ፡ ይብለከ ፡ ወልቡሰ ፡ ኢሀሎ ፡ ምስሌከ ።
for as he thinks about the cost, so he is. “Eat and drink!” he says to you, but his heart is not with you.
23:8 ⧉ ⤴︎ פִּֽתְּךָ ־אָכַ֥לְתָּ תְקִיאֶ֑נָּה וְ֝שִׁחַ֗תָּ דְּבָרֶ֥יךָ הַנְּעִימִֽים ׃
μηδὲ πρὸς σὲ εἰσαγάγῃς αὐτὸν καὶ φάγῃς τὸν ψωμόν σου μετ’ αὐτοῦ ἐξεμέσει γὰρ αὐτὸν καὶ λυμανεῖται τοὺς λόγους σου τοὺς καλούς
Cibos quos comederas evomes , et perdes pulchros sermones tuos .
ይቀይዕ ፡ ወያቅያዓይዕ ፡ ወያማስን ፡ ነገረከ ፡ ሠናየ ።
You will vomit up the morsel which you have eaten and waste your pleasant words.
23:9 ⧉ ⤴︎ בְּאׇזְנֵ֣י כְ֭סִיל אַל ־תְּדַבֵּ֑ר כִּי ־יָ֝ב֗וּז לְשֵׂ֣כֶל מִלֶּֽיךָ ׃
εἰς ὦτα ἄφρονος μηδὲν λέγε μήποτε μυκτηρίσῃ τοὺς συνετοὺς λόγους σου
In auribus insipientium ne loquaris , qui despicient doctrinam eloquii tui .
ውስተ ፡ ዕዝነ ፡ ዐብድ ፡ አልቦ ፡ ዘትነግር ፡ ከመ ፡ ኢይመንን ፡ ነገረከ ፡ ሠናየ ፡ ጠቢበ ።
Don’t speak in the ears of a fool, for he will despise the wisdom of your words.
23:10 ⧉ ⤴︎ אַל ־תַּ֭סֵּג גְּב֣וּל עוֹלָ֑ם וּבִשְׂדֵ֥י יְ֝תוֹמִ֗ים אַל ־תָּבֹֽא ׃
μὴ μεταθῇς ὅρια αἰώνια εἰς δὲ κτῆμα ὀρφανῶν μὴ εἰσέλθῃς
Ne attingas parvulorum terminos , et agrum pupillorum ne introëas :
ወኢታፍልስ ፡ ደወለ ፡ ገራህት ፡ ዘአንበሩ ፡ አበዊከ ።
Don’t move the ancient boundary stone. Don’t encroach on the fields of the fatherless,
23:11 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־גֹאֲלָ֥ם חָזָ֑ק הֽוּא ־יָרִ֖יב אֶת ־רִיבָ֣ם אִתָּֽךְ ׃
ὁ γὰρ λυτρούμενος αὐτοὺς κύριος κραταιός ἐστιν καὶ κρινεῖ τὴν κρίσιν αὐτῶν μετὰ σοῦ
propinquus enim illorum fortis est , et ipse judicabit contra te causam illorum .
ወውስተ ፡ ጥሪተ ፡ እጓለ ፡ ማውታ ፡ ኢትባእ ፡ እስመ ፡ ዘይባልሖሙ ፡ እግዚአብሔር ፡ አዚዝ ፡ ውእቱ ፡ ወይትኳነን ፡ ኵነኔሆሙ ፡ ምስሌከ ።
for their Defender is strong. He will plead their case against you.
23:12 ⧉ ⤴︎ הָבִ֣יאָה לַמּוּסָ֣ר לִבֶּ֑ךָ וְ֝אׇזְנֶ֗ךָ לְאִמְרֵי ־דָֽעַת ׃
δὸς εἰς παιδείαν τὴν καρδίαν σου τὰ δὲ ὦτά σου ἑτοίμασον λόγοις αἰσθήσεως
Ingrediatur ad doctrinam cor tuum , et aures tuae ad verba scientiae .
ሀብ ፡ ለተግሣፅ ፡ ልበከ ፡ ወዕዝነከ ፡ አስተዳሉ ፡ ለቃለ ፡ አእምሮ ።
Apply your heart to instruction, and your ears to the words of knowledge.
23:13 ⧉ ⤴︎ אַל ־תִּמְנַ֣ע מִנַּ֣עַר מוּסָ֑ר כִּֽי ־תַכֶּ֥נּוּ בַ֝שֵּׁ֗בֶט לֹ֣א יָמֽוּת ׃
μὴ ἀπόσχῃ νήπιον παιδεύειν ὅτι ἐὰν πατάξῃς αὐτὸν ῥάβδῳ οὐ μὴ ἀποθάνῃ
Noli subtrahere a puero disciplinam : si enim percusseris eum virga , non morietur .
ኢትትኀየይ ፡ ገሥፆ ፡ ደቂቅከ ፡ እስመ ፡ እመ ፡ ዘበጥኮሙ ፡ በበትር ፡ ኢይመውቱ ።
Don’t withhold correction from a child. If you punish him with the rod, he will not die.
23:14 ⧉ ⤴︎ אַ֭תָּה בַּשֵּׁ֣בֶט תַּכֶּ֑נּוּ וְ֝נַפְשׁ֗וֹ מִשְּׁא֥וֹל תַּצִּֽיל ׃
σὺ μὲν γὰρ πατάξεις αὐτὸν ῥάβδῳ τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου ῥύσῃ
Tu virga percuties eum , et animam ejus de inferno liberabis .
አንተ ፡ ትዘብጦሙ ፡ በበትር ፡ ወነፍሶሙ ፡ ትባልሕ ፡ እሞት ።
Punish him with the rod, and save his soul from Sheol.
23:15 ⧉ ⤴︎ בְּ֭נִי אִם ־חָכַ֣ם לִבֶּ֑ךָ יִשְׂמַ֖ח לִבִּ֣י גַם ־אָֽנִי ׃
υἱέ ἐὰν σοφὴ γένηταί σου ἡ καρδία εὐφρανεῖς καὶ τὴν ἐμὴν καρδίαν
Fili mi , si sapiens fuerit animus tuus , gaudebit tecum cor meum :
ወልድየ ፡ እመ ፡ ጠቢባ ፡ ኮነ ፡ ልብከ ፡ ያስተፌሥሕ ፡ እንቲአየ ፡ ልበ ።
My son, if your heart is wise, then my heart will be glad, even mine.
23:16 ⧉ ⤴︎ וְתַעְלֹ֥זְנָה כִלְיוֹתָ֑י בְּדַבֵּ֥ר שְׂ֝פָתֶ֗יךָ מֵישָׁרִֽים ׃
καὶ ἐνδιατρίψει λόγοις τὰ σὰ χείλη πρὸς τὰ ἐμὰ χείλη ἐὰν ὀρθὰ ὦσιν
et exsultabunt renes mei , cum locuta fuerint rectum labia tua .
ወእመ ፡ ነበረት ፡ ቃልየ ፡ በከናፍሪከ ፡ ለከናፍረ ፡ ዚአየ ፡ ርቱዓተ ፡ ይከውና ።
Yes, my heart will rejoice when your lips speak what is right.
23:17 ⧉ ⤴︎ אַל ־יְקַנֵּ֣א לִ֭בְּךָ בַּחַטָּאִ֑ים כִּ֥י אִם ־בְּיִרְאַת ־יְ֝הֹוָ֗ה כׇּל ־הַיּֽוֹם ׃
μὴ ζηλούτω ἡ καρδία σου ἁμαρτωλούς ἀλλὰ ἐν φόβῳ κυρίου ἴσθι ὅλην τὴν ἡμέραν
Non aemuletur cor tuum peccatores , sed in timore Domini esto tota die :
ኢትቅናእ ፡ ልብከ ፡ ላዕለ ፡ ኃጥአን ፡ አላ ፡ በፍርሃተ ፡ እግዚአብሔር ፡ ሀሉ ፡ በኵሉ ፡ ጊዜ ።
Don’t let your heart envy sinners, but rather fear Yahweh all day long.
23:18 ⧉ ⤴︎ כִּ֭י אִם ־יֵ֣שׁ אַחֲרִ֑ית וְ֝תִקְוָתְךָ֗ לֹ֣א תִכָּרֵֽת ׃
ἐὰν γὰρ τηρήσῃς αὐτά ἔσται σοι ἔκγονα ἡ δὲ ἐλπίς σου οὐκ ἀποστήσεται
quia habebis spem in novissimo , et praestolatio tua non auferetur .
ወለእመ ፡ ዐቀብኮን ፡ ይከውናከ ፡ ትዝምደ ፡ ወተስፋከ ፡ ኢይትአተት ።
Indeed surely there is a future hope, and your hope will not be cut off.
23:19 ⧉ ⤴︎ שְׁמַע ־אַתָּ֣ה בְנִ֣י וַחֲכָ֑ם וְאַשֵּׁ֖ר בַּדֶּ֣רֶךְ לִבֶּֽךָ ׃
ἄκουε υἱέ καὶ σοφὸς γίνου καὶ κατεύθυνε ἐννοίας σῆς καρδίας
Audi , fili mi , et esto sapiens , et dirige in via animum tuum .
ስማዕ ፡ ወልድየ ፡ ወጠቢበ ፡ ኩን ፡ ወአርትዕ ፡ ኅሊና ፡ ልብከ ።
Listen, my son, and be wise, and keep your heart on the right path!
23:20 ⧉ ⤴︎ אַל ־תְּהִ֥י בְסֹֽבְאֵי ־יָ֑יִן בְּזֹלְלֵ֖י בָשָׂ֣ר לָֽמוֹ ׃
μὴ ἴσθι οἰνοπότης μηδὲ ἐκτείνου συμβολαῖς κρεῶν τε ἀγορασμοῖς
Noli esse in conviviis potatorum , nec in comessationibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt :
ወኢትኩን ፡ ሰታዬ ፡ ወይን ፡ ወኢትኩን ፡ ተሣያጤ ፡ ሥጋ ፡ ሐኖት ።
Don’t be among ones drinking too much wine, or those who gorge themselves on meat;
23:21 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־סֹבֵ֣א וְ֭זוֹלֵל יִוָּרֵ֑שׁ וּ֝קְרָעִ֗ים תַּלְבִּ֥ישׁ נוּמָֽה ׃
πᾶς γὰρ μέθυσος καὶ πορνοκόπος πτωχεύσει καὶ ἐνδύσεται διερρηγμένα καὶ ῥακώδη πᾶς ὑπνώδης
quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur , et vestietur pannis dormitatio .
ወኵሉ ፡ ሰታዪ ፡ ወዘማዊ ፡ ይነድድ ፡ ወይለብስ ፡ ስጡጠ ፡ አጽርቅተ ፡ ወኵሉ ፡ ነዋሚ ።
for the drunkard and the glutton shall become poor; and drowsiness clothes them in rags.
23:22 ⧉ ⤴︎ שְׁמַ֣ע לְ֭אָבִיךָ זֶ֣ה יְלָדֶ֑ךָ וְאַל ־תָּ֝ב֗וּז כִּֽי ־זָקְנָ֥ה אִמֶּֽךָ ׃
ἄκουε υἱέ πατρὸς τοῦ γεννήσαντός σε καὶ μὴ καταφρόνει ὅτι γεγήρακέν σου ἡ μήτηρ
Audi patrem tuum , qui genuit te , et ne contemnas cum senuerit mater tua .
ስማዕ ፡ ወልድየ ፡ ነገረ ፡ አቡከ ፡ ዘወለደከ ፡ ወኢታስተአክያ ፡ ለእምከ ፡ ለእመ ፡ ረስዓት ።
Listen to your father who gave you life, and don’t despise your mother when she is old.
23:23 ⧉ ⤴︎ אֱמֶ֣ת קְ֭נֵה וְאַל ־תִּמְכֹּ֑ר חׇכְמָ֖ה וּמוּסָ֣ר וּבִינָֽה ׃
— Veritatem eme , et noli vendere sapientiam , et doctrinam , et intelligentiam .
ሠናየ ፡ ያልህቅ ፡ አብ ፡ ጻድቅ ፡ ወበወልድ ፡ ጠቢብ ፡ ትትፌሣሕ ፡ ነፍሱ ።
Buy the truth, and don’t sell it. Get wisdom, discipline, and understanding.
23:24 ⧉ ⤴︎ (גול ) [גִּ֣יל ] יָ֭גִיל אֲבִ֣י צַדִּ֑יק (יולד ) [וְיוֹלֵ֥ד ] חָ֝כָ֗ם (וישמח ) [יִשְׂמַח ־]בּֽוֹ ׃
καλῶς ἐκτρέφει πατὴρ δίκαιος ἐπὶ δὲ υἱῷ σοφῷ εὐφραίνεται ἡ ψυχὴ αὐτοῦ
Exsultat gaudio pater justi ; qui sapientem genuit , laetabitur in eo .
ወይትፌሥሑ ፡ ብከ ፡ አቡከ ፡ ወእምከ ፡ ወትትኃሠይ ፡ እንተ ፡ ወለደተከ ።
The father of the righteous has great joy. Whoever fathers a wise child delights in him.
23:25 ⧉ ⤴︎ יִֽשְׂמַח ־אָבִ֥יךָ וְאִמֶּ֑ךָ וְ֝תָגֵ֗ל יוֹלַדְתֶּֽךָ ׃
εὐφραινέσθω ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ ἐπὶ σοί καὶ χαιρέτω ἡ τεκοῦσά σε
Gaudeat pater tuus et mater tua , et exsultet quae genuit te .
ሀበኒ ፡ ወልድየ ፡ ልበከ ፡ ወአዕይንቲከኒ ፡ ፍናወ ፡ ዚአየ ፡ ይዕቀባ ።
Let your father and your mother be glad! Let her who bore you rejoice!
23:26 ⧉ ⤴︎ תְּנָה ־בְנִ֣י לִבְּךָ֣ לִ֑י וְ֝עֵינֶ֗יךָ דְּרָכַ֥י (תרצנה ) [תִּצֹּֽרְנָה ]׃
δός μοι υἱέ σὴν καρδίαν οἱ δὲ σοὶ ὀφθαλμοὶ ἐμὰς ὁδοὺς τηρείτωσαν
Praebe , fili mi , cor tuum mihi , et oculi tui vias meas custodiant .
ፅዕድ ፡ ስቊርት ፡ ዘማዊት ፡ ወዓዘቅት ፡ ዐባብ ፡ ነኪርት ።
My son, give me your heart; and let your eyes keep in my ways.
23:27 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־שׁוּחָ֣ה עֲמֻקָּ֣ה זוֹנָ֑ה וּבְאֵ֥ר צָ֝רָ֗ה נׇכְרִיָּֽה ׃
πίθος γὰρ τετρημένος ἐστὶν ἀλλότριος οἶκος καὶ φρέαρ στενὸν ἀλλότριον
Fovea enim profunda est meretrix , et puteus angustus aliena .
ዘሖረ ፡ ኀቤሃ ፡ ፍጡነ ፡ ይትኃጐል ፡ ወኵሉ ፡ ጸዋግ ፡ የኃልቅ ።
For a prostitute is a deep pit; and a wayward wife is a narrow well.
23:28 ⧉ ⤴︎ אַף ־הִ֭יא כְּחֶ֣תֶף תֶּאֱרֹ֑ב וּ֝בוֹגְדִ֗ים בְּאָדָ֥ם תּוֹסִֽף ׃
οὗτος γὰρ συντόμως ἀπολεῖται καὶ πᾶς παράνομος ἀναλωθήσεται
Insidiatur in via quasi latro , et quos incautos viderit , interficiet .
ወልድየ ፡ ለመኑ ፡ ወይሌ ፡ ወለመኑ ፡ ሀከክ ፡ ወለመኑ ፡ ባእስ ፡ ወለመኑ ፡ ጋእዝ ፡ ወለመኑ ፡ ኵነኔ ፡ ወለመኑ ፡ ቅጥቃጤ ፡ በከንቱ ፡ ወለመኑ ፡ ስጉዳት ፡ አዕይንቲሁ ።
Yes, she lies in wait like a robber, and increases the unfaithful among men.
23:29 ⧉ ⤴︎ לְמִ֨י א֥וֹי לְמִ֪י אֲב֡וֹי לְמִ֤י (מדונים ) [מִדְיָנִ֨ים ׀] לְמִ֥י שִׂ֗יחַ לְ֭מִי פְּצָעִ֣ים חִנָּ֑ם לְ֝מִ֗י חַכְלִל֥וּת עֵינָֽיִם ׃
τίνι οὐαί τίνι θόρυβος τίνι κρίσις τίνι ἀηδίαι καὶ λέσχαι τίνι συντρίμματα διὰ κενῆς τίνος πέλειοι οἱ ὀφθαλμοί
Cui vae ? cujus patri vae ? cui rixae ? cui foveae ? cui sine causa vulnera ? cui suffusio oculorum ?
አኮኑ ፡ ለእለ ፡ ይጐነድዩ ፡ ውስተ ፡ ስታየ ፡ ወይን ፡ ወአኮኑ ፡ ለእለ ፡ ይተልዉ ፡ አሠረ ፡ ወይን ።
Who has woe? Who has sorrow? Who has strife? Who has complaints? Who has needless bruises? Who has bloodshot eyes?
23:30 ⧉ ⤴︎ לַֽמְאַחֲרִ֥ים עַל ־הַיָּ֑יִן לַ֝בָּאִ֗ים לַחְקֹ֥ר מִמְסָֽךְ ׃
οὐ τῶν ἐγχρονιζόντων ἐν οἴνοις οὐ τῶν ἰχνευόντων ποῦ πότοι γίνονται
nonne his qui commorantur in vino , et student calicibus epotandis ?
ወእደ ፡ ይከውን ፡ ሰንቢል ፡ ኢትስክሩ ፡ ወይነ ፡ አላ ፡ ተናገሩ ፡ ምስለ ፡ ሰብእ ፡ ጻድቃን ፡ ወተናገሩ ፡ በነሶሳው ።
Those who stay long at the wine; those who go to seek out mixed wine.
23:31 ⧉ ⤴︎ אַל ־תֵּ֥רֶא יַּיִן֮ כִּ֤י יִתְאַ֫דָּ֥ם כִּֽי ־יִתֵּ֣ן (בכיס ) [בַּכּ֣וֹס ] עֵינ֑וֹ יִ֝תְהַלֵּ֗ךְ בְּמֵֽישָׁרִֽים ׃
μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ ἀλλὰ ὁμιλεῖτε ἀνθρώποις δικαίοις καὶ ὁμιλεῖτε ἐν περιπάτοις ἐὰν γὰρ εἰς τὰς φιάλας καὶ τὰ ποτήρια δῷς τοὺς ὀφθαλμούς σου ὕστερον περιπατήσεις γυμνότερος ὑπέρου
Ne intuearis vinum quando flavescit , cum splenduerit in vitro color ejus : ingreditur blande ,
እመ ፡ ውስተ ፡ ፍያላት ፡ ወጽዋዓት ፡ ወሀብከ ፡ ዓይነከ ፡ ተሐውር ፡ ድኅረ ፡ ዕራቀከ ፡ ከመ ፡ ናሕስ ።
Don’t look at the wine when it is red, when it sparkles in the cup, when it goes down smoothly.
23:32 ⧉ ⤴︎ אַ֭חֲרִיתוֹ כְּנָחָ֣שׁ יִשָּׁ֑ךְ וּֽכְצִפְעֹנִ֥י יַפְרִֽשׁ ׃
τὸ δὲ ἔσχατον ὥσπερ ὑπὸ ὄφεως πεπληγὼς ἐκτείνεται καὶ ὥσπερ ὑπὸ κεράστου διαχεῖται αὐτῷ ὁ ἰός
sed in novissimo mordebit ut coluber , et sicut regulus venena diffundet .
ወደኃሪተከ ፡ ከመ ፡ ንስከተ ፡ አርዌ ፡ ምድር ፡ ትሰፍሕ ፡ ወከመ ፡ ዘእምቃግሥት ፡ ይስሕቦ ፡ ኅምዙ ።
In the end, it bites like a snake, and poisons like a viper.
23:33 ⧉ ⤴︎ עֵ֭ינֶיךָ יִרְא֣וּ זָר֑וֹת וְ֝לִבְּךָ֗ יְדַבֵּ֥ר תַּהְפֻּכֽוֹת ׃
οἱ ὀφθαλμοί σου ὅταν ἴδωσιν ἀλλοτρίαν τὸ στόμα σου τότε λαλήσει σκολιά
Oculi tui videbunt extraneas , et cor tuum loquetur perversa .
ወአዕይንቲከ ፡ ይኔጽራ ፡ ነኪራተ ፡ ወውእተ ፡ ጊዜ ፡ ይነብብ ፡ አፉከ ፡ ጠዋየ ።
Your eyes will see strange things, and your mind will imagine confusing things.
23:34 ⧉ ⤴︎ וְ֭הָיִיתָ כְּשֹׁכֵ֣ב בְּלֶב ־יָ֑ם וּ֝כְשֹׁכֵ֗ב בְּרֹ֣אשׁ חִבֵּֽל ׃
καὶ κατακείσῃ ὥσπερ ἐν καρδίᾳ θαλάσσης καὶ ὥσπερ κυβερνήτης ἐν πολλῷ κλύδωνι
Et eris sicut dormiens in medio mari , et quasi sopitus gubernator , amisso clavo .
ወትሰክብ ፡ ከመ ፡ ዘውስተ ፡ ልበ ፡ ናሕር ፡ ወከመ ፡ ዘየኃድፍ ፡ ውስተ ፡ ብዙኅ ፡ ሞገድ ።
Yes, you will be as he who lies down in the middle of the sea, or as he who lies on top of the rigging:
23:35 ⧉ ⤴︎ הִכּ֥וּנִי בַל ־חָלִיתִי֮ הֲלָמ֗וּנִי בַּל ־יָ֫דָ֥עְתִּי מָתַ֥י אָקִ֑יץ א֝וֹסִ֗יף אֲבַקְשֶׁ֥נּוּ עֽוֹד ׃
ἐρεῖς δέ τύπτουσίν με καὶ οὐκ ἐπόνεσα καὶ ἐνέπαιξάν μοι ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν πότε ὄρθρος ἔσται ἵνα ἐλθὼν ζητήσω μεθ’ ὧν συνελεύσομαι
Et dices : Verberaverunt me , sed non dolui ; traxerunt me , et ego non sensi . Quando evigilabo , et rursus vina reperiam ?
ወትብል ፡ ዘበጡኒ ፡ ወኢሐመምኩ ፡ ወዓዲ ፡ ትብል ፡ ተሣለቁ ፡ ላዕሌየ ፡ ወአንሰ ፡ ኢያእመርኩ ፡ ማእዜ ፡ ነግህ ፡ ይከውን ፡ ከመ ፡ እምጻእ ፡ ወእኅሥሥ ፡ ምስለ ፡ እለ ፡ አሐውር ።
“They hit me, and I was not hurt! They beat me, and I don’t feel it! When will I wake up? I can do it again. I will look for more.”