37:1 ⧉ ⤴︎ וַיֵּ֣שֶׁב יַעֲקֹ֔ב בְּאֶ֖רֶץ מְגוּרֵ֣י אָבִ֑יו בְּאֶ֖רֶץ כְּנָֽעַן ׃
κατῴκει δὲ Ιακωβ ἐν τῇ γῇ οὗ παρῴκησεν ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἐν γῇ Χανααν
Habitavit autem Jacob in terra Chanaan , in qua pater suus peregrinatus est .
ወነበረ ፡ ያዕቆብ ፡ ውስተ ፡ ምድር ፡ እንተ ፡ ውስቴታ ፡ ነበረ ፡ አቡሁ ፡ ውስተ ፡ ምድረ ፡ ከናአን ።
Jacob lived in the land of his father’s travels, in the land of Canaan.
37:2 ⧉ ⤴︎ אֵ֣לֶּה ׀ תֹּלְד֣וֹת יַעֲקֹ֗ב יוֹסֵ֞ף בֶּן ־שְׁבַֽע ־עֶשְׂרֵ֤ה שָׁנָה֙ הָיָ֨ה רֹעֶ֤ה אֶת ־אֶחָיו֙ בַּצֹּ֔אן וְה֣וּא נַ֗עַר אֶת ־בְּנֵ֥י בִלְהָ֛ה וְאֶת ־בְּנֵ֥י זִלְפָּ֖ה נְשֵׁ֣י אָבִ֑יו וַיָּבֵ֥א יוֹסֵ֛ף אֶת ־דִּבָּתָ֥ם רָעָ֖ה אֶל ־אֲבִיהֶֽם ׃
αὗται δὲ αἱ γενέσεις Ιακωβ Ιωσηφ δέκα ἑπτὰ ἐτῶν ἦν ποιμαίνων μετὰ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ τὰ πρόβατα ὢν νέος μετὰ τῶν υἱῶν Βαλλας καὶ μετὰ τῶν υἱῶν Ζελφας τῶν γυναικῶν τοῦ πατρὸς αὐτοῦ κατήνεγκεν δὲ Ιωσηφ ψόγον πονηρὸν πρὸς Ισραηλ τὸν πατέρα αὐτῶν
Et hae sunt generationes ejus : Joseph cum sedecim esset annorum , pascebat gregem cum fratribus suis adhuc puer : et erat cum filiis Balae et Zelphae uxorum patris sui : accusavitque fratres suos apud patrem crimine pessimo .
ወከመዝ ፡ ውእቱ ፡ ፍጥረቱ ፡ ለያዕቆብ ፡ ወኮኖ ፡ ለዮሴፍ ፡ ዐሠርቱ ፡ ወሰባዕቱ ፡ ዓመቱ ፡ ወይርዒ ፡ ምስለ ፡ አኀዊሁ ፡ አባግዐ ፡ አቡሁ ፡ ወወሬዛ ፡ ውእቱ ፡ ምስለ ፡ ደቂቀ ፡ ባላ ፡ ወምስለ ፡ ደቂቀ ፡ ዘለፋ ፡ አንስቲያ ፡ አቡሁ ፡ ወአምጽኡ ፡ ላዕለ ፡ ዮሴፍ ፡ ውዴተ ፡ እኪተ ፡ ኀበ ፡ አቡሁ ፡ እስራኤል ።
This is the history of the generations of Jacob. Joseph, being seventeen years old, was feeding the flock with his brothers. He was a boy with the sons of Bilhah and Zilpah, his father’s wives. Joseph brought an evil report of them to their father.
37:3 ⧉ ⤴︎ וְיִשְׂרָאֵ֗ל אָהַ֤ב אֶת ־יוֹסֵף֙ מִכׇּל ־בָּנָ֔יו כִּֽי ־בֶן ־זְקֻנִ֥ים ה֖וּא ל֑וֹ וְעָ֥שָׂה ל֖וֹ כְּתֹ֥נֶת פַּסִּֽים ׃
Ιακωβ δὲ ἠγάπα τὸν Ιωσηφ παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ὅτι υἱὸς γήρους ἦν αὐτῷ ἐποίησεν δὲ αὐτῷ χιτῶνα ποικίλον
Israël autem diligebat Joseph super omnes filios suos , eo quod in senectute genuisset eum : fecitque ei tunicam polymitam .
ወያዕቆብሰ ፡ ያፈቅሮ ፡ ለዮሴፍ ፡ እምነ ፡ ኵሎሙ ፡ ደቂቁ ፡ እስመ ፡ በርሥዐቲሁ ፡ ወለዶ ፡ ወገብረ ፡ ሎቱ ፡ ክዳነ ፡ ዘሕብረ ፡ ዐሥቅ ።
Now Israel loved Joseph more than all his children, because he was the son of his old age, and he made him a tunic of many colors.
37:4 ⧉ ⤴︎ וַיִּרְא֣וּ אֶחָ֗יו כִּֽי ־אֹת֞וֹ אָהַ֤ב אֲבִיהֶם֙ מִכׇּל ־אֶחָ֔יו וַֽיִּשְׂנְא֖וּ אֹת֑וֹ וְלֹ֥א יָכְל֖וּ דַּבְּר֥וֹ לְשָׁלֹֽם ׃
ἰδόντες δὲ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ὅτι αὐτὸν ὁ πατὴρ φιλεῖ ἐκ πάντων τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἐμίσησαν αὐτὸν καὶ οὐκ ἐδύναντο λαλεῖν αὐτῷ οὐδὲν εἰρηνικόν
Videntes autem fratres ejus quod a patre plus cunctis filiis amaretur , oderant eum , nec poterant ei quidquam pacifice loqui .
ወሶበ ፡ ርእዩ ፡ አኀዊሁ ፡ ከመ ፡ ኪያሁ ፡ ያፈቅር ፡ አቡሆሙ ፡ እምነ ፡ ኵሎሙ ፡ አኀዋሁ ፡ ጸልእዎ ፡ አኀዊሁ ፡ ወኢክህሉ ፡ ተናግሮቶ ፡ ቃለ ፡ ሠናየ ።
His brothers saw that their father loved him more than all his brothers, and they hated him, and couldn’t speak peaceably to him.
37:5 ⧉ ⤴︎ וַיַּחֲלֹ֤ם יוֹסֵף֙ חֲל֔וֹם וַיַּגֵּ֖ד לְאֶחָ֑יו וַיּוֹסִ֥פוּ ע֖וֹד שְׂנֹ֥א אֹתֽוֹ ׃
ἐνυπνιασθεὶς δὲ Ιωσηφ ἐνύπνιον ἀπήγγειλεν αὐτὸ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ
Accidit quoque ut visum somnium referret fratribus suis : quae causa majoris odii seminarium fuit .
ወሐለመ ፡ ዮሴፍ ፡ ሕልመ ፡ ወነገሮሙ ፡ ለአኀዊሁ ።
Joseph dreamed a dream, and he told it to his brothers, and they hated him all the more.
37:6 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֖אמֶר אֲלֵיהֶ֑ם שִׁמְעוּ ־נָ֕א הַחֲל֥וֹם הַזֶּ֖ה אֲשֶׁ֥ר חָלָֽמְתִּי ׃
καὶ εἶπεν αὐτοῖς ἀκούσατε τοῦ ἐνυπνίου τούτου οὗ ἐνυπνιάσθην
Dixitque ad eos : Audite somnium meum quod vidi :
ወይቤሎሙ ፡ ስምዕዎ ፡ ለዝንቱ ፡ ሕልም ፡ ዘሐለምኩ ።
He said to them, “Please hear this dream which I have dreamed:
37:7 ⧉ ⤴︎ וְ֠הִנֵּ֠ה אֲנַ֜חְנוּ מְאַלְּמִ֤ים אֲלֻמִּים֙ בְּת֣וֹךְ הַשָּׂדֶ֔ה וְהִנֵּ֛ה קָ֥מָה אֲלֻמָּתִ֖י וְגַם ־נִצָּ֑בָה וְהִנֵּ֤ה תְסֻבֶּ֙ינָה֙ אֲלֻמֹּ֣תֵיכֶ֔ם וַתִּֽשְׁתַּחֲוֶ֖יןָ לַאֲלֻמָּתִֽי ׃
ᾤμην ἡμᾶς δεσμεύειν δράγματα ἐν μέσῳ τῷ πεδίῳ καὶ ἀνέστη τὸ ἐμὸν δράγμα καὶ ὠρθώθη περιστραφέντα δὲ τὰ δράγματα ὑμῶν προσεκύνησαν τὸ ἐμὸν δράγμα
putabam nos ligare manipulos in agro : et quasi consurgere manipulum meum , et stare , vestrosque manipulos circumstantes adorare manipulum meum .
እሬኢ ፡ ከላስስቲክሙ ፡ ዘዘዚአክሙ ፡ ማእከለ ፡ ገዳም ፡ ወተንሥአ ፡ ክልስስት ፡ ዘዚአየ ፡ ወቆመ ፡ ወተመይጡ ፡ ከላስስቲክሙ ፡ ወሰገዱ ፡ ለዘዚአየ ፡ ክልስስት ።
for behold, we were binding sheaves in the field, and behold, my sheaf arose and also stood upright; and behold, your sheaves came around, and bowed down to my sheaf.”
37:8 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֤אמְרוּ לוֹ֙ אֶחָ֔יו הֲמָלֹ֤ךְ תִּמְלֹךְ֙ עָלֵ֔ינוּ אִם ־מָשׁ֥וֹל תִּמְשֹׁ֖ל בָּ֑נוּ וַיּוֹסִ֤פוּ עוֹד֙ שְׂנֹ֣א אֹת֔וֹ עַל ־חֲלֹמֹתָ֖יו וְעַל ־דְּבָרָֽיו ׃
εἶπαν δὲ αὐτῷ οἱ ἀδελφοί μὴ βασιλεύων βασιλεύσεις ἐφ’ ἡμᾶς ἢ κυριεύων κυριεύσεις ἡμῶν καὶ προσέθεντο ἔτι μισεῖν αὐτὸν ἕνεκεν τῶν ἐνυπνίων αὐτοῦ καὶ ἕνεκεν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ
Responderunt fratres ejus : Numquid rex noster eris ? aut subjiciemur ditioni tuae ? Haec ergo causa somniorum atque sermonum , invidiae et odii fomitem ministravit .
ወይቤልዎ ፡ ነጊሠኑ ፡ ትነግሥ ፡ ላዕሌነ ፡ ወሚመ ፡ እግዚአኑ ፡ ትከውነነ ፡ ወአፈድፈዱ ፡ ዓዲ ፡ ጸሊኦቶ ፡ በእንተ ፡ ሕልሙ ፡ ወበእንተ ፡ ነገሩ ።
His brothers asked him, “Will you indeed reign over us? Will you indeed have dominion over us?” They hated him all the more for his dreams and for his words.
37:9 ⧉ ⤴︎ וַיַּחֲלֹ֥ם עוֹד֙ חֲל֣וֹם אַחֵ֔ר וַיְסַפֵּ֥ר אֹת֖וֹ לְאֶחָ֑יו וַיֹּ֗אמֶר הִנֵּ֨ה חָלַ֤מְתִּֽי חֲלוֹם֙ ע֔וֹד וְהִנֵּ֧ה הַשֶּׁ֣מֶשׁ וְהַיָּרֵ֗חַ וְאַחַ֤ד עָשָׂר֙ כּֽוֹכָבִ֔ים מִֽשְׁתַּחֲוִ֖ים לִֽי ׃
εἶδεν δὲ ἐνύπνιον ἕτερον καὶ διηγήσατο αὐτὸ τῷ πατρὶ αὐτοῦ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ καὶ εἶπεν ἰδοὺ ἐνυπνιασάμην ἐνύπνιον ἕτερον ὥσπερ ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη καὶ ἕνδεκα ἀστέρες προσεκύνουν με
Aliud quoque vidit somnium , quod narrans fratribus , ait : Vidi per somnium , quasi solem , et lunam , et stellas undecim adorare me .
ወደገመ ፡ ዓዲ ፡ ወርእየ ፡ ሕልመ ፡ ወነገሮ ፡ ለአቡሁ ፡ ወይቤሎ ፡ ናሁ ፡ ሐለምኩ ፡ ካልአ ፡ ሕልመ ፡ ወከመዝ ፡ ሕልሙ ፡ ፀሓይ ፡ ወወርኅ ፡ ወዐሠርቱ ፡ ወአሐዱ ፡ ከዋክብት ፡ ይሰግዱ ፡ ሊተ ።
He dreamed yet another dream, and told it to his brothers, and said, “Behold, I have dreamed yet another dream: and behold, the sun and the moon and eleven stars bowed down to me.”
37:10 ⧉ ⤴︎ וַיְסַפֵּ֣ר אֶל ־אָבִיו֮ וְאֶל ־אֶחָיו֒ וַיִּגְעַר ־בּ֣וֹ אָבִ֔יו וַיֹּ֣אמֶר ל֔וֹ מָ֛ה הַחֲל֥וֹם הַזֶּ֖ה אֲשֶׁ֣ר חָלָ֑מְתָּ הֲב֣וֹא נָב֗וֹא אֲנִי֙ וְאִמְּךָ֣ וְאַחֶ֔יךָ לְהִשְׁתַּחֲוֺ֥ת לְךָ֖ אָֽרְצָה ׃
καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ εἶπεν αὐτῷ τί τὸ ἐνύπνιον τοῦτο ὃ ἐνυπνιάσθης ἆρά γε ἐλθόντες ἐλευσόμεθα ἐγώ τε καὶ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου προσκυνῆσαί σοι ἐπὶ τὴν γῆν
Quod cum patri suo , et fratribus retulisset , increpavit eum pater suus , et dixit : Quid sibi vult hoc somnium quod vidisti ? num ego et mater tua , et fratres tui adorabimus te super terram ?
ወገሠጾ ፡ አቡሁ ፡ ወይቤሎ ፡ ምንት ፡ ውእቱ ፡ ዝንቱ ፡ ሕልምከ ፡ ዘሐለምከ ፡ አሐዝብ ፡ ንመጽእ ፡ አነ ፡ ወእምከ ፡ ወአኀዊከ ፡ ወንሰግድ ፡ ለከ ፡ ዲበ ፡ ምድር ።
He told it to his father and to his brothers. His father rebuked him, and said to him, “What is this dream that you have dreamed? Will I and your mother and your brothers indeed come to bow ourselves down to the earth before you?”
37:11 ⧉ ⤴︎ וַיְקַנְאוּ ־ב֖וֹ אֶחָ֑יו וְאָבִ֖יו שָׁמַ֥ר אֶת ־הַדָּבָֽר ׃
ἐζήλωσαν δὲ αὐτὸν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ὁ δὲ πατὴρ αὐτοῦ διετήρησεν τὸ ῥῆμα
Invidebant ei igitur fratres sui : pater vero rem tacitus considerabat .
ወቀንኡ ፡ ላዕሌሁ ፡ አኀዊሁ ፡ ወአቡሆሙሰ ፡ ዐቀቦ ፡ ለዝንቱ ፡ ነገር ፡ በልቡ ።
His brothers envied him, but his father kept this saying in mind.
37:12 ⧉ ⤴︎ וַיֵּלְכ֖וּ אֶחָ֑יו לִרְע֛וֹת אֶׄתׄ ־צֹ֥אן אֲבִיהֶ֖ם בִּשְׁכֶֽם ׃
ἐπορεύθησαν δὲ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ βόσκειν τὰ πρόβατα τοῦ πατρὸς αὐτῶν εἰς Συχεμ
Cumque fratres illius in pascendis gregibus patris morarentur in Sichem ,
ወሖሩ ፡ አኀዊሁ ፡ ይርዐዩ ፡ አባግዒሆሙ ፡ ውስተ ፡ ሴኬም ።
His brothers went to feed their father’s flock in Shechem.
37:13 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֨אמֶר יִשְׂרָאֵ֜ל אֶל ־יוֹסֵ֗ף הֲל֤וֹא אַחֶ֙יךָ֙ רֹעִ֣ים בִּשְׁכֶ֔ם לְכָ֖ה וְאֶשְׁלָחֲךָ֣ אֲלֵיהֶ֑ם וַיֹּ֥אמֶר ל֖וֹ הִנֵּֽנִי ׃
καὶ εἶπεν Ισραηλ πρὸς Ιωσηφ οὐχ οἱ ἀδελφοί σου ποιμαίνουσιν ἐν Συχεμ δεῦρο ἀποστείλω σε πρὸς αὐτούς εἶπεν δὲ αὐτῷ ἰδοὺ ἐγώ
dixit ad eum Israël : Fratres tui pascunt oves in Sichimis : veni , mittam te ad eos . Quo respondente ,
ወይቤሎ ፡ እስራኤል ፡ ለዮሴፍ ፡ አኮኑ ፡ አኀዊከ ፡ ውስተ ፡ ሴኬም ፡ ነዓ ፡ እልአከ ፡ ኀቤሆሙ ፡ ወይቤሎ ፡ ኦሆ ፡ ነየ ።
Israel said to Joseph, “Aren’t your brothers feeding the flock in Shechem? Come, and I will send you to them.” He said to him, “Here I am.”
37:14 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֣אמֶר ל֗וֹ לֶךְ ־נָ֨א רְאֵ֜ה אֶת ־שְׁל֤וֹם אַחֶ֙יךָ֙ וְאֶת ־שְׁל֣וֹם הַצֹּ֔אן וַהֲשִׁבֵ֖נִי דָּבָ֑ר וַיִּשְׁלָחֵ֙הוּ֙ מֵעֵ֣מֶק חֶבְר֔וֹן וַיָּבֹ֖א שְׁכֶֽמָה ׃
εἶπεν δὲ αὐτῷ Ισραηλ πορευθεὶς ἰδὲ εἰ ὑγιαίνουσιν οἱ ἀδελφοί σου καὶ τὰ πρόβατα καὶ ἀνάγγειλόν μοι καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν ἐκ τῆς κοιλάδος τῆς Χεβρων καὶ ἦλθεν εἰς Συχεμ
Praesto sum , ait ei : Vade , et vide si cuncta prospera sint erga fratres tuos , et pecora : et renuntia mihi quid agatur . Missus de valle Hebron , venit in Sichem :
ወይቤሎ ፡ ሑር ፡ ርኢ ፡ ለእመ ፡ ዳኅናንኑ ፡ አኀዊከ ፡ ወአባግዒሆሙኒ ፡ ወዜንወኒ ፡ ወፈነዎ ፡ እምነ ፡ ቈላተ ፡ ኬብሮን ፡ ወበጽሐ ፡ ውስተ ፡ ሴኬም ።
He said to him, “Go now, see whether it is well with your brothers, and well with the flock; and bring me word again.” So he sent him out of the valley of Hebron, and he came to Shechem.
37:15 ⧉ ⤴︎ וַיִּמְצָאֵ֣הוּ אִ֔ישׁ וְהִנֵּ֥ה תֹעֶ֖ה בַּשָּׂדֶ֑ה וַיִּשְׁאָלֵ֧הוּ הָאִ֛ישׁ לֵאמֹ֖ר מַה ־תְּבַקֵּֽשׁ ׃
καὶ εὗρεν αὐτὸν ἄνθρωπος πλανώμενον ἐν τῷ πεδίῳ ἠρώτησεν δὲ αὐτὸν ὁ ἄνθρωπος λέγων τί ζητεῖς
invenitque eum vir errantem in agro , et interrogavit quid quaereret .
ወረከቦ ፡ ፩ብእሲ ፡ እንዘ ፡ የዓይል ፡ ወይሳኲ ፡ ውስተ ፡ ገዳም ፡ ወተስእሎ ፡ ወይቤሎ ፡ መነ ፡ ተኀሥሥ ።
A certain man found him, and behold, he was wandering in the field. The man asked him, “What are you looking for?”
37:16 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֕אמֶר אֶת ־אַחַ֖י אָנֹכִ֣י מְבַקֵּ֑שׁ הַגִּֽידָה ־נָּ֣א לִ֔י אֵיפֹ֖ה הֵ֥ם רֹעִֽים ׃
ὁ δὲ εἶπεν τοὺς ἀδελφούς μου ζητῶ ἀνάγγειλόν μοι ποῦ βόσκουσιν
At ille respondit : Fratres meos quaero : indica mihi ubi pascant greges .
ወይቤሎ ፡ ዮሴፍ ፡ አይድዐኒ ፡ አይቴ ፡ ይርዕዩ ፡ አኀዊየ ።
He said, “I am looking for my brothers. Tell me, please, where they are feeding the flock.”
37:17 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֤אמֶר הָאִישׁ֙ נָסְע֣וּ מִזֶּ֔ה כִּ֤י שָׁמַ֙עְתִּי֙ אֹֽמְרִ֔ים נֵלְכָ֖ה דֹּתָ֑יְנָה וַיֵּ֤לֶךְ יוֹסֵף֙ אַחַ֣ר אֶחָ֔יו וַיִּמְצָאֵ֖ם בְּדֹתָֽן ׃
εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ ἄνθρωπος ἀπήρκασιν ἐντεῦθεν ἤκουσα γὰρ αὐτῶν λεγόντων πορευθῶμεν εἰς Δωθαϊμ καὶ ἐπορεύθη Ιωσηφ κατόπισθεν τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ καὶ εὗρεν αὐτοὺς ἐν Δωθαϊμ
Dixitque ei vir : Recesserunt de loco isto : audivi autem eos dicentes : Eamus in Dothain . Perrexit ergo Joseph post fratres suos , et invenit eos in Dothain .
ወይቤሎ ፡ ውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ግዕዙ ፡ እምዝየሰ ፡ ወሰማዕክዎሙ ፡ ባሕቱ ፡ ይብሉ ፡ ነሐውር ፡ [ዶ ]ታዮን ፡ ወሖረ ፡ ዮሴፍ ፡ ወተለዎሙ ፡ ለአኀዊሁ ፡ ወረከቦሙ ፡ በ [ዶ ]ታዮን ።
The man said, “They have left here, for I heard them say, ‘Let’s go to Dothan.’” Joseph went after his brothers, and found them in Dothan.
37:18 ⧉ ⤴︎ וַיִּרְא֥וּ אֹת֖וֹ מֵרָחֹ֑ק וּבְטֶ֙רֶם֙ יִקְרַ֣ב אֲלֵיהֶ֔ם וַיִּֽתְנַכְּל֥וּ אֹת֖וֹ לַהֲמִיתֽוֹ ׃
προεῖδον δὲ αὐτὸν μακρόθεν πρὸ τοῦ ἐγγίσαι αὐτὸν πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐπονηρεύοντο τοῦ ἀποκτεῖναι αὐτόν
Qui cum vidissent eum procul , antequam accederet ad eos , cogitaverunt illum occidere :
ወቀደሙ ፡ ርእዮቶ ፡ እምርሑቅ ፡ ዘእንበለ ፡ ይቅረብ ፡ ኀቤሆሙ ፡ ወአሕሠሙ ፡ ለቀቲሎቱ ።
They saw him afar off, and before he came near to them, they conspired against him to kill him.
37:19 ⧉ ⤴︎ וַיֹּאמְר֖וּ אִ֣ישׁ אֶל ־אָחִ֑יו הִנֵּ֗ה בַּ֛עַל הַחֲלֹמ֥וֹת הַלָּזֶ֖ה בָּֽא ׃
εἶπαν δὲ ἕκαστος πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἰδοὺ ὁ ἐνυπνιαστὴς ἐκεῖνος ἔρχεται
et mutuo loquebantur : Ecce somniator venit :
ወተባሀሉ ፡ አሐዱ ፡ ምስለ ፡ ካልኡ ፡ ነዋ ፡ ዝኩ ፡ ሐላሚ ።
They said to one another, “Behold, this dreamer comes.
37:20 ⧉ ⤴︎ וְעַתָּ֣ה ׀ לְכ֣וּ וְנַֽהַרְגֵ֗הוּ וְנַשְׁלִכֵ֙הוּ֙ בְּאַחַ֣ד הַבֹּר֔וֹת וְאָמַ֕רְנוּ חַיָּ֥ה רָעָ֖ה אֲכָלָ֑תְהוּ וְנִרְאֶ֕ה מַה ־יִּהְי֖וּ חֲלֹמֹתָֽיו ׃
νῦν οὖν δεῦτε ἀποκτείνωμεν αὐτὸν καὶ ῥίψωμεν αὐτὸν εἰς ἕνα τῶν λάκκων καὶ ἐροῦμεν θηρίον πονηρὸν κατέφαγεν αὐτόν καὶ ὀψόμεθα τί ἔσται τὰ ἐνύπνια αὐτοῦ
venite , occidamus eum , et mittamus in cisternam veterem : dicemusque : Fera pessima devoravit eum : et tunc apparebit quid illi prosint somnia sua .
ንዑ ፡ ንቅትሎ ፡ ወንግድፎ ፡ ውስተ ፡ አሐዱ ፡ እምእላንቱ ፡ ግብ ፡ ወንበል ፡ አርዌ ፡ እኩይ ፡ በልዖ ፡ ወንርአይ ፡ ምንት ፡ ውእቱ ፡ ሕለሚሁ ።
Come now therefore, and let’s kill him, and cast him into one of the pits, and we will say, ‘An evil animal has devoured him.’ We will see what will become of his dreams.”
37:21 ⧉ ⤴︎ וַיִּשְׁמַ֣ע רְאוּבֵ֔ן וַיַּצִּלֵ֖הוּ מִיָּדָ֑ם וַיֹּ֕אמֶר לֹ֥א נַכֶּ֖נּוּ נָֽפֶשׁ ׃
ἀκούσας δὲ Ρουβην ἐξείλατο αὐτὸν ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν καὶ εἶπεν οὐ πατάξομεν αὐτὸν εἰς ψυχήν
Audiens autem hoc Ruben , nitebatur liberare eum de manibus eorum , et dicebat :
ወሶበ ፡ ርእዮ ፡ አድኀኖ ፡ ሩቤል ፡ እምእዴሆሙ ፡ ወይቤሎሙ ፡ ኢትቅትሉ ፡ ነፍሶ ፤
Reuben heard it, and delivered him out of their hand, and said, “Let’s not take his life.”
37:22 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֨אמֶר אֲלֵהֶ֣ם ׀רְאוּבֵן֮ אַל ־תִּשְׁפְּכוּ ־דָם֒ הַשְׁלִ֣יכוּ אֹת֗וֹ אֶל ־הַבּ֤וֹר הַזֶּה֙ אֲשֶׁ֣ר בַּמִּדְבָּ֔ר וְיָ֖ד אַל ־תִּשְׁלְחוּ ־ב֑וֹ לְמַ֗עַן הַצִּ֤יל אֹתוֹ֙ מִיָּדָ֔ם לַהֲשִׁיב֖וֹ אֶל ־אָבִֽיו ׃
εἶπεν δὲ αὐτοῖς Ρουβην μὴ ἐκχέητε αἷμα ἐμβάλετε αὐτὸν εἰς τὸν λάκκον τοῦτον τὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ χεῖρα δὲ μὴ ἐπενέγκητε αὐτῷ ὅπως ἐξέληται αὐτὸν ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν καὶ ἀποδῷ αὐτὸν τῷ πατρὶ αὐτοῦ
Non interficiatis animam ejus , nec effundatis sanguinem : sed projicite eum in cisternam hanc , quae est in solitudine , manusque vestras servate innoxias : hoc autem dicebat , volens eripere eum de manibus eorum , et reddere patri suo .
ወኢትክዐው ፡ ደሞሂ ፡ ውስተ ፡ አሐዱ ፡ እምእላንቱ ፡ ዐዘቅት ፡ እለ ፡ ውስተ ፡ ገዳም ፡ ደይዎ ፡ ወእዴክሙ ፡ ባሕቱ ፡ ኢታውርዱ ፡ ላዕሌሁ ፡ ወከመ ፡ ያድኅኖ ፡ እምእዴሆሙ ፡ ወያግብኦ ፡ ኀበ ፡ አቡሁ ።
Reuben said to them, “Shed no blood. Throw him into this pit that is in the wilderness, but lay no hand on him”—that he might deliver him out of their hand, to restore him to his father.
37:23 ⧉ ⤴︎ וַיְהִ֕י כַּֽאֲשֶׁר ־בָּ֥א יוֹסֵ֖ף אֶל ־אֶחָ֑יו וַיַּפְשִׁ֤יטוּ אֶת ־יוֹסֵף֙ אֶת ־כֻּתׇּנְתּ֔וֹ אֶת ־כְּתֹ֥נֶת הַפַּסִּ֖ים אֲשֶׁ֥ר עָלָֽיו ׃
ἐγένετο δὲ ἡνίκα ἦλθεν Ιωσηφ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ἐξέδυσαν τὸν Ιωσηφ τὸν χιτῶνα τὸν ποικίλον τὸν περὶ αὐτὸν
Confestim igitur ut pervenit ad fratres suos , nudaverunt eum tunica talari et polymita :
ወእምዝ ፡ ሶበ ፡ በጽሐ ፡ ዮሴፍ ፡ ኀቤሆሙ ፡ ሰለብዎ ፡ ክዳኖ ፡ ዘዐሥቅ ፡ ዘይለብስ ።
When Joseph came to his brothers, they stripped Joseph of his tunic, the tunic of many colors that was on him;
37:24 ⧉ ⤴︎ וַיִּ֨קָּחֻ֔הוּ וַיַּשְׁלִ֥כוּ אֹת֖וֹ הַבֹּ֑רָה וְהַבּ֣וֹר רֵ֔ק אֵ֥ין בּ֖וֹ מָֽיִם ׃
καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔρριψαν εἰς τὸν λάκκον ὁ δὲ λάκκος κενός ὕδωρ οὐκ εἶχεν
miseruntque eum in cisternam veterem , quae non habebat aquam .
ወነሥእዎ ፡ ወወረውዎ ፡ ውስተ ፡ ዐዘቅት ፡ ወዐዘቅታ ፡ ሐዳስ ፡ ወአልባቲ ፡ ማየ ።
and they took him, and threw him into the pit. The pit was empty. There was no water in it.
37:25 ⧉ ⤴︎ וַיֵּשְׁבוּ֮ לֶֽאֱכׇל ־לֶ֒חֶם֒ וַיִּשְׂא֤וּ עֵֽינֵיהֶם֙ וַיִּרְא֔וּ וְהִנֵּה֙ אֹרְחַ֣ת יִשְׁמְעֵאלִ֔ים בָּאָ֖ה מִגִּלְעָ֑ד וּגְמַלֵּיהֶ֣ם נֹֽשְׂאִ֗ים נְכֹאת֙ וּצְרִ֣י וָלֹ֔ט הוֹלְכִ֖ים לְהוֹרִ֥יד מִצְרָֽיְמָה ׃
ἐκάθισαν δὲ φαγεῖν ἄρτον καὶ ἀναβλέψαντες τοῖς ὀφθαλμοῖς εἶδον καὶ ἰδοὺ ὁδοιπόροι Ισμαηλῖται ἤρχοντο ἐκ Γαλααδ καὶ αἱ κάμηλοι αὐτῶν ἔγεμον θυμιαμάτων καὶ ῥητίνης καὶ στακτῆς ἐπορεύοντο δὲ καταγαγεῖν εἰς Αἴγυπτον
Et sedentes ut comederent panem , viderunt Ismaëlitas viatores venire de Galaad , et camelos eorum portantes aromata , et resinam , et stacten in Aegyptum .
ወነበሩ ፡ ይብልዑ ፡ እክለ ፡ ወሶበ ፡ ያሌዕሉ ፡ አዕይንቲሆሙ ፡ ይሬእዩ ፡ ናሁ ፡ ሠያጢ ፡ አሐዱ ፡ ይመጽእ ፡ እምነ ፡ ገለአድ ፡ ይስማኤላዊ ፡ ውእቱ ፡ ወጽዑን ፡ አግማሊሆሙ ፡ አፈዋተ ፡ ወርጢነ ፡ ወማየ ፡ ልብን ፡ ወየሐውሩ ፡ ያውርዱ ፡ ብሔረ ፡ ግብጽ ።
They sat down to eat bread, and they lifted up their eyes and looked, and saw a caravan of Ishmaelites coming from Gilead, with their camels bearing spices and balm and myrrh, going to carry it down to Egypt.
37:26 ⧉ ⤴︎ וַיֹּ֥אמֶר יְהוּדָ֖ה אֶל ־אֶחָ֑יו מַה ־בֶּ֗צַע כִּ֤י נַהֲרֹג֙ אֶת ־אָחִ֔ינוּ וְכִסִּ֖ינוּ אֶת ־דָּמֽוֹ ׃
εἶπεν δὲ Ιουδας πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ τί χρήσιμον ἐὰν ἀποκτείνωμεν τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν καὶ κρύψωμεν τὸ αἷμα αὐτοῦ
Dixit ergo Judas fratribus suis : Quid nobis prodest si occiderimus fratrem nostrum , et celaverimus sanguinem ipsius ?
ወይቤሎሙ ፡ ይሁዳ ፡ ለአኅዊሁ ፡ ምንተ ፡ ይበቍዐነ ፡ ለእመ ፡ ቀተልናሁ ፡ ለእኁነ ፡ ወኀባእነ ፡ ደሞ ።
Judah said to his brothers, “What profit is it if we kill our brother and conceal his blood?
37:27 ⧉ ⤴︎ לְכ֞וּ וְנִמְכְּרֶ֣נּוּ לַיִּשְׁמְעֵאלִ֗ים וְיָדֵ֙נוּ֙ אַל ־תְּהִי ־ב֔וֹ כִּֽי ־אָחִ֥ינוּ בְשָׂרֵ֖נוּ ה֑וּא וַֽיִּשְׁמְע֖וּ אֶחָֽיו ׃
δεῦτε ἀποδώμεθα αὐτὸν τοῖς Ισμαηλίταις τούτοις αἱ δὲ χεῖρες ἡμῶν μὴ ἔστωσαν ἐπ’ αὐτόν ὅτι ἀδελφὸς ἡμῶν καὶ σὰρξ ἡμῶν ἐστιν ἤκουσαν δὲ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ
melius est ut venundetur Ismaëlitis , et manus nostrae non polluantur : frater enim et caro nostra est . Acquieverunt fratres sermonibus illius .
ንዑ ፡ ንሢጦ ፡ ኀበ ፡ እሉ ፡ ይስማዔላውያን ፡ ወእዴነሰ ፡ ኢናውርድ ፡ ላዕሌሁ ፡ እስመ ፡ እኁነ ፡ ውእቱ ፡ ወሥጋነ ፡ ወሰምዕዎ ፡ አኀዊሁ ፡ ዘይቤሎሙ ።
Come, and let’s sell him to the Ishmaelites, and not let our hand be on him; for he is our brother, our flesh.” His brothers listened to him.
37:28 ⧉ ⤴︎ וַיַּֽעַבְרוּ֩ אֲנָשִׁ֨ים מִדְיָנִ֜ים סֹֽחֲרִ֗ים וַֽיִּמְשְׁכוּ֙ וַיַּֽעֲל֤וּ אֶת ־יוֹסֵף֙ מִן ־הַבּ֔וֹר וַיִּמְכְּר֧וּ אֶת ־יוֹסֵ֛ף לַיִּשְׁמְעֵאלִ֖ים בְּעֶשְׂרִ֣ים כָּ֑סֶף וַיָּבִ֥יאוּ אֶת ־יוֹסֵ֖ף מִצְרָֽיְמָה ׃
καὶ παρεπορεύοντο οἱ ἄνθρωποι οἱ Μαδιηναῖοι οἱ ἔμποροι καὶ ἐξείλκυσαν καὶ ἀνεβίβασαν τὸν Ιωσηφ ἐκ τοῦ λάκκου καὶ ἀπέδοντο τὸν Ιωσηφ τοῖς Ισμαηλίταις εἴκοσι χρυσῶν καὶ κατήγαγον τὸν Ιωσηφ εἰς Αἴγυπτον
Et praetereuntibus Madianitis negotiatoribus , extrahentes eum de cisterna , vendiderunt eum Ismaëlitis , viginti argenteis : qui duxerunt eum in Aegyptum .
[ወ ]እንዘ ፡ የኀልፉ ፡ እሙንቱ ፡ ይስማዔላውያን ፡ ሤጥዎ ፡ ኀቤሆሙ ፡ ወሰሐብዎ ፡ አኀዊሁ ፡ ወአውፅእዎ ፡ እምነ ፡ ዐዘቅት ፡ ወሤጥዎ ፡ ለዮሴፍ ፡ ኀበ ፡ ይስማዔላውያን ፡ በ [ዕሥራ ፡] ዲናር ፡ ወወሰዱዎ ፡ ለዮሴፍ ፡ ብሔረ ፡ ግብጽ ።
Midianites who were merchants passed by, and they drew and lifted up Joseph out of the pit, and sold Joseph to the Ishmaelites for twenty pieces of silver. The merchants brought Joseph into Egypt.
37:29 ⧉ ⤴︎ וַיָּ֤שׇׁב רְאוּבֵן֙ אֶל ־הַבּ֔וֹר וְהִנֵּ֥ה אֵין ־יוֹסֵ֖ף בַּבּ֑וֹר וַיִּקְרַ֖ע אֶת ־בְּגָדָֽיו ׃
ἀνέστρεψεν δὲ Ρουβην ἐπὶ τὸν λάκκον καὶ οὐχ ὁρᾷ τὸν Ιωσηφ ἐν τῷ λάκκῳ καὶ διέρρηξεν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ
Reversusque Ruben ad cisternam , non invenit puerum :
ወገብአ ፡ ሩቤል ፡ ኀበ ፡ ዐዘቅት ፡ ወሶበ ፡ ኢረከቦ ፡ ሠጠጠ ፡ አልባሲሁ ።
Reuben returned to the pit, and saw that Joseph wasn’t in the pit; and he tore his clothes.
37:30 ⧉ ⤴︎ וַיָּ֥שׇׁב אֶל ־אֶחָ֖יו וַיֹּאמַ֑ר הַיֶּ֣לֶד אֵינֶ֔נּוּ וַאֲנִ֖י אָ֥נָה אֲנִי ־בָֽא ׃
καὶ ἀνέστρεψεν πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ καὶ εἶπεν τὸ παιδάριον οὐκ ἔστιν ἐγὼ δὲ ποῦ πορεύομαι ἔτι
et scissis vestibus pergens ad fratres suos , ait : Puer non comparet , et ego quo ibo ?
ወገብአ ፡ ኀበ ፡ አኀዊሁ ፡ ወይቤሎሙ ፡ ኢሀሎ ፡ ወልድ ፡ ውስተ ፡ ዐዘቅት ፡ ወአይቴ ፡ አሐውር ፡ እንከ ፡ አነ ።
He returned to his brothers, and said, “The child is no more; and I, where will I go?”
37:31 ⧉ ⤴︎ וַיִּקְח֖וּ אֶת ־כְּתֹ֣נֶת יוֹסֵ֑ף וַֽיִּשְׁחֲטוּ֙ שְׂעִ֣יר עִזִּ֔ים וַיִּטְבְּל֥וּ אֶת ־הַכֻּתֹּ֖נֶת בַּדָּֽם ׃
λαβόντες δὲ τὸν χιτῶνα τοῦ Ιωσηφ ἔσφαξαν ἔριφον αἰγῶν καὶ ἐμόλυναν τὸν χιτῶνα τῷ αἵματι
Tulerunt autem tunicam ejus , et in sanguine haedi , quem occiderant , tinxerunt :
ወነሥኡ ፡ ክዳኖ ፡ ዘዐሥቅ ፡ ወሐረዱ ፡ ላዕሌሁ ፡ ማሕስአ ፡ ጠሊ ፡ ወመልእዎ ፡ ደመ ፡ ለክዳኑ ።
They took Joseph’s tunic, and killed a male goat, and dipped the tunic in the blood.
37:32 ⧉ ⤴︎ וַֽיְשַׁלְּח֞וּ אֶת ־כְּתֹ֣נֶת הַפַּסִּ֗ים וַיָּבִ֙יאוּ֙ אֶל ־אֲבִיהֶ֔ם וַיֹּאמְר֖וּ זֹ֣את מָצָ֑אנוּ הַכֶּר ־נָ֗א הַכְּתֹ֧נֶת בִּנְךָ֛ הִ֖וא אִם ־לֹֽא ׃
καὶ ἀπέστειλαν τὸν χιτῶνα τὸν ποικίλον καὶ εἰσήνεγκαν τῷ πατρὶ αὐτῶν καὶ εἶπαν τοῦτον εὕρομεν ἐπίγνωθι εἰ χιτὼν τοῦ υἱοῦ σού ἐστιν ἢ οὔ
mittentes qui ferrent ad patrem , et dicerent : Hanc invenimus : vide utrum tunica filii tui sit , an non .
ወወሰዱ ፡ ኀበ ፡ አቡሆሙ ፡ ወይቤልዎ ፡ ዘንተ ፡ (ደሙ ፡) ረከብነ ፡ ወርኢአ ፡ እመ ፡ ውእቱኑ ፡ ክዳኑ ፡ ለወልድከ ፡ ወለእመሂ ፡ ኢኮነ ።
They took the tunic of many colors, and they brought it to their father, and said, “We have found this. Examine it, now, and see if it is your son’s tunic or not.”
37:33 ⧉ ⤴︎ וַיַּכִּירָ֤הּ וַיֹּ֙אמֶר֙ כְּתֹ֣נֶת בְּנִ֔י חַיָּ֥ה רָעָ֖ה אֲכָלָ֑תְהוּ טָרֹ֥ף טֹרַ֖ף יוֹסֵֽף ׃
καὶ ἐπέγνω αὐτὸν καὶ εἶπεν χιτὼν τοῦ υἱοῦ μού ἐστιν θηρίον πονηρὸν κατέφαγεν αὐτόν θηρίον ἥρπασεν τὸν Ιωσηφ
Quam cum agnovisset pater , ait : Tunica filii mei est : fera pessima comedit eum , bestia devoravit Joseph .
ወአእሚሮ ፡ ይቤ ፡ ክዳኑ ፡ ለወልድየ ፡ ውእቱ ፡ ወአርዌ ፡ እኩይ ፡ በልዖ ፡ አርዌ ፡ መሠጦ ፡ ለዮሴፍ ።
He recognized it, and said, “It is my son’s tunic. An evil animal has devoured him. Joseph is without doubt torn in pieces.”
37:34 ⧉ ⤴︎ וַיִּקְרַ֤ע יַעֲקֹב֙ שִׂמְלֹתָ֔יו וַיָּ֥שֶׂם שַׂ֖ק בְּמׇתְנָ֑יו וַיִּתְאַבֵּ֥ל עַל ־בְּנ֖וֹ יָמִ֥ים רַבִּֽים ׃
διέρρηξεν δὲ Ιακωβ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἐπέθετο σάκκον ἐπὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ καὶ ἐπένθει τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἡμέρας πολλάς
Scissisque vestibus , indutus est cilicio , lugens filium suum multo tempore .
ወሠጠጠ ፡ አልባሲሁ ፡ ያዕቆብ ፡ ወለብሰ ፡ ሠቀ ፡ ያዕቆብ ፡ ወቀነተ ፡ ውስተ ፡ ሐቌሁ ፡ ወላሐዎ ፡ ለወልዱ ፡ ብዙኀ ፡ መዋዕለ ።
Jacob tore his clothes, and put sackcloth on his waist, and mourned for his son many days.
37:35 ⧉ ⤴︎ וַיָּקֻ֩מוּ֩ כׇל ־בָּנָ֨יו וְכׇל ־בְּנֹתָ֜יו לְנַחֲמ֗וֹ וַיְמָאֵן֙ לְהִתְנַחֵ֔ם וַיֹּ֕אמֶר כִּֽי ־אֵרֵ֧ד אֶל ־בְּנִ֛י אָבֵ֖ל שְׁאֹ֑לָה וַיֵּ֥בְךְּ אֹת֖וֹ אָבִֽיו ׃
συνήχθησαν δὲ πάντες οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ αἱ θυγατέρες καὶ ἦλθον παρακαλέσαι αὐτόν καὶ οὐκ ἤθελεν παρακαλεῖσθαι λέγων ὅτι καταβήσομαι πρὸς τὸν υἱόν μου πενθῶν εἰς ᾅδου καὶ ἔκλαυσεν αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ
Congregatis autem cunctis liberis ejus ut lenirent dolorem patris , noluit consolationem accipere , sed ait : Descendam ad filium meum lugens in infernum . Et illo perseverante in fletu ,
ወተጋብኡ ፡ ደቂቁ ፡ ወአዋልዲሁ ፡ ወመጽኡ ፡ ያስተብቍዕዎ ፡ ለአቡሆሙ ፡ ከመ ፡ ያንግፍዎ ፡ ላሖ ፡ ወአበዮሙ ፡ ነጊፈ ፡ ላሖ ፡ ወይቤ ፡ እወርድ ፡ ዳእሙ ፡ ውስተ ፡ መቃብር ፡ ኀበ ፡ ወልድየ ፡ እንዘ ፡ እላሕዎ ፡ ወበከየ ፡ አቡሁ ።
All his sons and all his daughters rose up to comfort him, but he refused to be comforted. He said, “For I will go down to Sheol to my son, mourning.” His father wept for him.
37:36 ⧉ ⤴︎ וְהַ֨מְּדָנִ֔ים מָכְר֥וּ אֹת֖וֹ אֶל ־מִצְרָ֑יִם לְפֽוֹטִיפַר֙ סְרִ֣יס פַּרְעֹ֔ה שַׂ֖ר הַטַּבָּחִֽים ׃ {פ}
οἱ δὲ Μαδιηναῖοι ἀπέδοντο τὸν Ιωσηφ εἰς Αἴγυπτον τῷ Πετεφρη τῷ σπάδοντι Φαραω ἀρχιμαγείρῳ
Madianitae vendiderunt Joseph in Aegypto Putiphari eunucho Pharaonis , magistro militum .
ወእልክቱሰ ፡ ይስማዔላውያን ፡ ሤጥዎ ፡ ለዮሴፍ ፡ ብሔረ ፡ ግብጽ ፡ ኀበ ፡ ጴጠፍራ ፡ ሊቂ ፡ መበስላኒሁ ፡ ለፈርዖን ።
The Midianites sold him into Egypt to Potiphar, an officer of Pharaoh’s, the captain of the guard.